पोखरा– प्रदुषण, दुुर्गन्ध र कोलाहल। पोखराको परिचय अचेल यस्तो बन्दै गइएको छ। शान्त, सफा र सुन्दर सहरको परिचय धुमिल बन्दै गएको छ। सहरी क्षेत्रकै सडकमा वातावरणमैत्री सवारी साधन साइकल चलाउन मिल्ने लेनहरु बनाउनुपर्ने माग उठिरहेका बेला सराङकोटदेखि नौडाँडासम्मको १४ किलोमिटर दूरीमा साइकल मार्ग निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
नयाँ पर्यटकीय पैदलमार्ग निर्माण तथा संरक्षण समितिले महानगरपालिका, तत्कालीन जिल्ला विकास समिति, पर्यटन बोर्ड लगायतको सहयोगमा साइकल कुदाउन मिल्ने बाटो निर्माण गरिरहेको छ। समितिका अध्यक्ष विष्णुहरि सुवेदीका अनुसार १४ किलोमिटरमध्ये अधिकांश भाग निर्माण भइसकेको छ। उनले भने, ‘केही ठाउँका गौंडा, गल्छेंडामा डोजर लगाएर सम्याएपछि पूरै काम सकिन्छ।’ साइकलपथ निर्माणका लागि जिल्ला विकास समितिले २० लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको उनले जानकारी दिए।
फेवाताललाई फन्को मारेर ७४ किलोमिटर पैदलमार्ग निर्माण हुँदै छ। त्यही पैदलमार्गको १४ किलोमिटरमा साइकल मार्ग बनाइएको हो। त्यसैभित्र ३ किलोमिटर अपांगमैत्री पैदलमार्ग बन्दैछ। अपांगमैत्री पैदलमार्ग बनाउन पर्यटन बोर्डले १८ लाख रुपैयाँ दिएको सुवेदीले जनाए। अपांगमैत्री बाटोमा ढुंगाको छपनी बिछ्याउने काम भइरहेको उनले जनाए।
‘राम्रो खालको छपनी लगाउने रहर थियो तर बजेट छैन,’ सुवेदीले गुनासो गरे। अपांगमैत्री बाटोमा दायाँबायाँ बार पनि लगाइनेछ। ‘विश्रामस्थल र अपांगमैत्री शौचालय पनि बन्दै छन्,’ उनले भने, ‘दायाँबायाँ बार लगाएपछि दृष्टिविहीनलाई पनि सजिलो हुनेछ।’
साइकल मार्ग निर्माण पूरा गर्न सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ (फेकोफन) र पर्यटन बोर्डमार्फत यसै साता अमेरिकाको ‘वन सेवा’का विज्ञ ब्रायन मुर्डाेक आएका थिए। उनले ४ दिन स्थानीय र साइकल सिटी पोखराका सदस्यलाई तालिम दिए। तालिमकै सिलसिलामा स्थानीय र साइकल सिटीमा आबद्धहरुले साइकल मार्ग निर्माणमा श्रमदान गरेका थिए।
साइकल सिटी पोखराका अध्यक्ष प्रकाश बज्राचार्यका अनुसार सराङकोटबाट नौडाँडासम्म तयार भएको साइकलमार्ग जिल्लाकै पहिलो साइकलमार्ग हो। ‘यो मार्गलाई कतै पनि मोटरबाटोले छुँदैन,’ बज्राचार्यले भने, ‘त्यसैले अति उपयुक्त छ ।’ उनले तालतलैया र हिमाल हेर्दै वन, जंगलको बाटोमा साइकल चलाउन पाइने हुँदा स्थानीय र विदेशी पर्यटक आकर्षित हुने विश्वास व्यक्त गरे।
फेवाताललाई फन्को मार्ने गरी निर्माण हुन लागेको ७४ किलोमिटरको पैदलमार्ग अन्तर्गत साइकलमार्ग बन्नु सुखद् भएको बज्राचार्यले बताए। पैदल मार्ग निर्माण तथा संरक्षण समितिका अध्यक्ष सुवेदीका अनुसार लेकसाइडको जरेबरबाट सुरु हुने पैदल मार्ग सराङकोट, कास्कीकोट, ढिकुरपोखरी, भदौरेतामागी, पञ्चासे, विश्वस्तूप हुँदै ड्यामसाइडमा टुंगिनेछ।
पैदलमार्गको प्राविधिक अध्ययन तत्कालीन जिल्ला विकास समितिबाट भएको सुवेदीले जानकारी दिए। समितिका सदस्य मधु सुवेदीका अनुसार पैदलमार्ग निर्माणमा ८ करोड रुपैयाँ लागतको अनुमान गरिएको छ। ७४ किलोमिटर लामो पैदल मार्ग निर्माणको २५ प्रतिशत काम पूरा भएको छ।
पैदल यात्रीको सुविधाका लागि ठाउँ–ठाउँमा शौचालय तथा विश्रामगृह निर्माण गरिने उनले जानकारी दिए। ‘साइनबोर्ड र विश्रामगृह पनि निर्माण गर्न लागेका छौं,’ उनले थपे। पैदलयात्राका लागि यात्रीले ४ दिन ३ रातको समय छुट्याउनुपर्ने उनले जनाए।
पैदलमार्ग यात्राका क्रममा गाउँ पस्ने र यहाँको बारे बाहिर पनि खबर पुग्ने भएकाले सहयोग गर्दै आएको अन्नपूर्ण गाउँपालिका १ का वडा सदस्य इन्द्रप्रसाद सुवेदीले बताए। ‘यस्ता कार्यले अधिकतम पर्यटक भिœयाउन सहयोग मिल्छ,’ उनले भने, ‘त्यही भएर तन, मन र वचनले लागिपरेका छौं।’ डाँडाकाँडा मात्र नभएर गाउँबाट पनि मार्ग लैजान सके गाउँको अझै विकास हुने स्थानीय बताउँछन्।
‘फेवा फन्को’ पैदलमार्गलाई पर्यटन नक्सामा राख्न बोर्डसँग सहकार्य भइरहेको समितिले जनाएको छ। १९ जना सदस्य रहेको मूल समितिअन्तर्गत ठाउँ–ठाउँमा उपसमिति गठन गरिएको छ।
‘हिमाल, ताल र पुरातात्विक सम्पदाको दृश्यावलोकन गर्दै साइक्लिङ गर्न पाइनेछ,’ अध्यक्ष सुवेदीले भने, ‘माछापुच्छ्रेदेखि फेवातालसम्म सबै देखिन्छ यो ट्रेलबाट।’ ३ वर्षअघिबाट नै साइकल मार्ग निर्माण सुरु भएको उनले जनाए।
आफ्नै गाउँठाउँमा साइकल र पर्यटकीय पैदलमार्ग बन्न लागेपछि स्थानीय पनि खुसी छन्। गाउँको चिनारी दिनुका साथै पर्यटन व्यवसायबाट आर्थिक आम्दानी हुने भएपछि स्थानीय हर्षित भएका हुन्।
‘राम्रो काम थालनी भएको छ, खासमा त नेपालका सबै डाँडाकाँडामा यस्तो बाटो निर्माण गर्नुपर्छ,’ स्थानीय नरहरि दाहालले भने, ‘यसले हाम्रो गाउँठाउँ पनि चिनिनेछ, पैसा पनि कमाउनेछौं।’
प्रदूषण पनि नहुने र स्थानीय उत्पादनलाई बजारीकरण गर्न पनि सहयोग पुग्ने भएकाले आफू पनि बाटो निर्माणमा सारिक भएको मार्ग निर्माण समिति सदस्यसमेत रहेका स्थानीय धर्म गिरीले बताए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
