काठमाडाैं- अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रको दबाब झेलिरहेका चीन र इरानबीच २५ वर्षसम्म सहकार्य गर्ने विशेष सम्झौता भएको छ। शनिबार राजधानी तेहरानमा ‘२५ वर्षे रणनीतिक सहयोग सम्झौता’मा हस्ताक्षर भएको हाे।
इरानसँग सम्झौता गर्नकै लागि चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी शुक्रबार तेहरान पुगेका थिए। सम्झौतामा यातायात, बन्दरगाह, उर्जा, उद्योग र सेवाहरूको क्षेत्रमा पारस्परिक लगानीको लागि योजना तय गरिएको छ।
इरानका विदेशमन्त्रालयका अनुसार सन् २०१६ मा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र इरानी समकक्षी हसन रुहानीले अगाडि बढाएका थिए।
यस सम्झौताले चीन र इरानबीचको सम्बन्ध निकै प्रगाढा हुने अपेक्षा गरिएको छ। साथै सम्झौताले उनीहरुलाई अमेरिकाविरुद्ध एक हुन मद्दत पुग्ने आकलन गरिएकाे छ। इरानका सर्वोच्च नेता आयोतल्लाह अलि खानमेयीले चीन विश्वासिलो र स्वतन्त्र देश भएको बताएका छन्।
सन् २०१५ मा राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्मा आवद्ध अमेरिका,चीन,फ्रान्स,रुस,बेलायत तथा इरानबीच ‘इरान न्युक्लियर डिल’ अर्थात् ‘इरानसँग सम्बन्धित परमाणु सम्झौता’ भएको थियो। तर, अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डाेनाल्ड ट्रम्पको कार्यकालमा सन् २०१८ मा अमेरिका सम्झौताबाट बाहिरिएको थियो।
लगत्तै इरानलाई परमाणु हतियार सम्झौता उल्लंघन गरेर हतियार बनाउने कार्यमा अग्रसर बनेको भन्दै एकतर्फी प्रतिबन्ध लगाएकाे थियाे। सम्झौताबाट बाहिरिएपछि पनि अमेरिकाले इरानलाई सम्झौतामै अडिग भएर परमाणु कार्यक्रम अगाडि नबढाउन दबाद दिइरहेको थियो।
साथै अमेरिकाले इरानसँग व्यापार गर्ने जुनसुकै राष्ट्रमाथि कडा कारवाही गर्ने चेतावनी दिँदै आएको छ। यसका कारण चीन–इरानबीच व्यापार ठप्प हुँदै आएकाे थियाे।
प्रतिबन्ध अगाडि चीन र इरान प्रमुख व्यापार साझेदार राष्ट्र थिए। चीनले इरानबाट सबैभन्दा बढी तेल खरिद गर्दै आएको थियो। यद्यपी, अमेरिका बाहिरिसकेपछि इरानले युरेनियम प्रशोधनलाई तिव्रता दियो। सोही क्रममा सन् २०२० मा इरान र अमेरिकाबीच युद्धकै अवस्था निम्तिएको थियो।
आतंकवादी भएको बताउँदै इरानी सैन्य कमाण्डर कासिम सुलेमानीलाई अमेरिकाले ड्रोन आक्रमण गरी हत्या गरेको थियो। जवाफमा इरानले इराकस्थित अमेरिकी सैन्य बेसमा दर्जनौं क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेकाे थियो।
यता अमेरिकाले चीनलाई सिनजियाङ प्रान्तमा उइगर मुस्लिमहरुको मानवअधिकार उल्लंघन गरेको आराेप लगाउँदै आएकाे छ। सिनजियाङका १० लाखभन्दा बढी उइगुर र अन्य मुस्लिम अल्पसंख्यक समूहलाई बन्दी झैं व्यवहार गरेको आमेरिकाे भनाइ छ। पातलो बस्ती रहेको सिनजियाङमा कपास र अन्य कृषिजन्य उत्पादन हुने गर्दछ।अमेरिकाले यहाँ उत्पादित सामग्री खरिद नगर्ने पटकपटक धम्की दिँदै आएका छन्।
यसका साथै हङकङको स्वतन्त्रता खोसेको, गलत ढंगबाट व्यापार गरेको, प्रविधिलाई सूचना चोरी गर्ने माध्यम बनाएको साथै इन्डो प्यासिफिक क्षेत्रको शान्ति खलबल्याएको आरोप पनि अमेरिकाले लगाएकाे छ।
तर, चीनले सिनजियाङका उइगर मुस्लिम, हङकङ तथा दक्षिण चीन सागरका विषय भने आफ्नो आन्तरिक मामिला भएको र त्यसमा अमेरिकी हस्तक्षेप अस्वीकार्य हुने जवाफ दिसकेकाे छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
