काठमाडौं। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आगामी नोभेम्बर ३ मा हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि इरानमाथि पुनः सैन्य आक्रमण नगर्ने घोषणा गरेका छन्।
उनले बिहीबार सामाजिक सञ्जालमार्फत अमेरिकाले निर्वाचनअघि कुनै पनि समयमा इरानमाथि आक्रमण नगर्ने बताएका हुन्। साथै, इरानसँग उत्पादक छलफल भइरहेको पनि उनले उल्लेख गरेका छन्।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘नोभेम्बर ३ मा संयुक्त राज्य अमेरिकामा हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि हामी कुनै पनि समयमा इरानमाथि आक्रमण गर्नेछैनौं।’
उनले आफ्नो टोलीले इरानसँग रचनात्मक छलफल गरिरहेको पनि बताएका छन्। यद्यपि, यसअघि उनले युद्ध अन्त्यका लागि सहमति हुन सक्ने संकेत गर्नुका साथै आवश्यक परे इरानमाथि व्यापक सैन्य कारबाही पुनः सुरु गर्न सकिने सम्भावना पनि खुला राख्दै आएका थिए।
सात महिनादेखि जारी युद्धबारे ट्रम्पले निर्वाचनपछि सैन्य कारबाही तीव्र पार्न सकिने चेतावनी दिँदै आएका थिए। सुरुमा भने उनले अमेरिकी जनतालाई सैन्य अभियान केही सातामै समाप्त हुने बताएका थिए।
अमेरिका र इरानबीच जुन महिनामा अस्थायी सम्झौता भएको थियो। त्यसको उद्देश्य ६० दिनको युद्धविराम कायम गर्नु र स्थायी शान्ति सम्झौताका लागि रूपरेखा तयार गर्नु थियो। तर‚ अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प र इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले हस्ताक्षर गरेको सम्झौता केही सातामै भत्किएको थियो। त्यसपछि पुनः सैन्य गतिविधि सुरु हुनु र हर्मुज जलडमरूमध्यको नियन्त्रणसम्बन्धी विवाद बढ्नुले तनाव थप चर्किएको थियो।
युद्धअघि विश्वको कुल तेल आपूर्तिको करिब पाँचौँ हिस्सा ओसारपसार हुने हर्मुज जलडमरूमध्य अहिले पनि अमेरिका–इरान तनावको मुख्य केन्द्र बनेको छ। गत महिनाको अन्त्यमा ट्रम्पले इरानले निश्चित सर्त पूरा भए सात दिनभित्र जलडमरूमध्य पुनः खोल्ने प्रस्ताव अस्वीकार गरेपछि वार्ता ठप्पजस्तै बनेको थियो। तर इरानले गत साता अमेरिकाबाट प्रत्युत्तर प्रस्ताव प्राप्त भएको जनाएको थियो।
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले बिहीबार तेहरानले केही दिनभित्र औपचारिक जवाफ दिने अपेक्षा गरेको बताएका छन्। ट्रम्पले बुधबार टेक्ससको सान एन्टोनियोमा आयोजित चुनावी सभामा आफ्ना विशेष दूत स्टिभ विटकफले इरानी अधिकारीहरूसँग अप्रत्यक्ष वार्ता जारी राखेको बताएका थिए। तर युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौताप्रति आफू पूर्ण रूपमा विश्वस्त नरहेको संकेत पनि उनले दिएका थिए।
‘मलाई लाग्छ, यो सम्झौता वास्तवमा मैले चाहेको जस्तो छैन। तर‚ युद्ध रोक्न उनीहरू हामीलाई जे पनि दिन तयार छन्,’ ट्रम्पले भनेका थिए। ट्रम्पले अमेरिकी सेनाले हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै तेल ट्यांकर आवतजावत गर्न सहयोग गरिरहेको र इरानको तेल निर्यातमा अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दीले दबाब सिर्जना गरेको बताएका छन्। यसले अमेरिकाको वार्तास्थिति बलियो बनेको उनको बुझाइ छ।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले रातको समयमा ट्यांकरहरूलाई जलडमरूमध्य पार गराउन सहयोग गरिरहेको छ। यस क्रममा केही जहाजले आफ्नो स्थान पहिचान प्रणाली बन्द गर्ने गरेका छन्। खाडी क्षेत्रका देशहरूले जलडमरूमध्यलाई छल्ने पाइपलाइनसमेत प्रयोग गरेकाले उनीहरूको तेल निर्यात युद्धअघिको स्तरनजिक पुगेको समाचारमा उल्लेख छ।
तर‚ पछिल्ला दिनमा इरानले जलडमरूमध्य हुँदै जाने ट्यांकरमाथि आक्रमण बढाएको छ। समग्र जहाज आवागमन भने युद्धअघिको तुलनामा निकै कम छ। तरल प्राकृतिक ग्यास र इन्धनजन्य पदार्थको ढुवानी पनि प्रभावित छ।
जहाज सञ्चालनसम्बन्धी विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकी सेनाको सुरक्षामा जोखिमपूर्ण मार्ग पार गर्न तयार ट्यांकर सञ्चालकहरूले कतिपय अवस्थामा प्रतिदिन १० लाख अमेरिकी डलर वा त्योभन्दा बढी भाडा लिइरहेका छन्।
इरानसँगको तनावकै बीच अमेरिकाले मध्यपूर्वमा सैन्य स्रोतसाधन थपिरहेको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार तेस्रो विमानवाहक युद्धपोत यूएसएस थियोडोर रुजवेल्ट र त्यससँगै रहेका जहाजमा सवार हजारौँ सैनिक अक्टोबरको अन्त्यसम्ममा क्षेत्रमा पुग्न सक्नेछन्।
ट्रम्पको घोषणा भएकै दिन यूएसएस अब्राहम लिंकन लामो समयसम्म इरानविरुद्धको युद्धमा खटिएपछि आफ्नो गृहबन्दरगाह सान डिएगो फर्कने तालिकामा थियो। उक्त युद्धपोतका चालक दलमा तनाव र मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या देखिएको तथा खाद्यान्न र सरसफाइका सामग्रीको अभाव भएको विवरण सार्वजनिक भएका छन्।
एसियामा सामान्यतया तैनाथ रहने यूएसएस जर्ज वासिङ्टनले अगस्टमा लिंकनको जिम्मेवारी सम्हालेको थियो। मध्यपूर्वमा रहेको अर्को विमानवाहक युद्धपोत यूएसएस जर्ज एचडब्ल्यू बुस करिब छ महिनादेखि तैनाथ छ। उक्त युद्धपोत केही दिनअघि थाइल्यान्डको फुकेतमा बन्दरगाह भ्रमणका लागि पुगेको थियो।
यसैबीच, साउदी अरब र यमनको सरकारले इरानसमर्थित हुथी विद्रोहीलाई बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्यबाट हटाउने उद्देश्यले सैन्य अभियान सुरु गरेका छन्। हुथीहरूले भने साउदी अरबका विमानस्थल र महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारलाई लक्षित गरी ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण गरिरहेका छन्।
ट्रम्पले मध्यावधि निर्वाचनअघि इरानमाथि आक्रमण नगर्ने घोषणा गरे पनि स्थायी शान्ति सम्झौता हुने वा निर्वाचनपछि सैन्य तनाव पुनः बढ्ने भन्ने विषय अझै स्पष्ट भएको छैन।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
