जनकपुरधाम- भारतीय जनशक्ति प्रयोग गरी नेपाल सरकारले आफ्नै स्वामित्वको रेल सञ्चालन गर्ने भएको छ। नेपालमा रेल सञ्चालनका लागि अनुभवी चालकलगायतका जनशक्ति नभएकाले सरकारले भारतीय जनशक्तिको सहयोगमा रेल सेवा सञ्चालन गर्न लागेको रेल विभागले जानकारी दिएको छ। नेपालको एकमात्रै रेलमार्ग जनकपुर–जयनगर खण्डमा आफ्नै रेल चलाउने तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको समेत विभागले बताएको छ।
विभागले भारत सरकारसँग तत्कालै ५० करोड खर्चिएर एउटा रेल ल्याउन लागेको रेल विभागमा महानिर्देशक बलराम मिश्रले जानकारी दिए। ‘रेल खरिदबारे आगामी जनवरी १० तारिकसम्म भारतसँग डिल सक्ने योजना सरकारको छ। त्यसलगत्तै रेल सञ्चालनका लागि जनशक्ति व्यवस्थापन गर्ने प्रक्रिया पनि सुरु हुने छ,’ विभागका निर्देशक मिश्रले भने।
‘रेलको सञ्चालन र व्यवस्थापन हामी आफैं गर्छौं, हामीसँग चाहिने चालकलगायतका प्राविधिक जनशक्ति भारतबाटै ल्याउँछौं,’ उनले भने, 'हामीले उहाँहरुलाई तलब सुविधा दिएर राख्ने हो।’
चालू आर्थिक वर्षको बजेटमा रेल किन्न ५० करोड मात्र बजेट विनियोजन भएको छ। अर्थ मन्त्रालयले अर्को ५० करोड दिन सहमति दिसकेको छ।
यसअघि विभागले विदेशका अनुभवी कम्पनीलाई ३ वर्षसम्म रेल चलाउने, व्यवस्थापन गर्ने र नेपालमा त्यसको सीप हस्तान्तरण गर्ने गरी आउटसोर्सिङको अवधारणा बनाएको थियो। तर, आफ्नै रेल ल्याउने भएपछि सञ्चालन र व्यवस्थापन पनि नेपालले नै गर्ने योजना बनाइएको हो।
‘केही समय भारतबाट आउने जनशक्तिले हाम्रा जनशक्तिलाई प्रशिक्षित गर्छन्, पछि हाम्रा मात्रै प्राविधिक राखेर रेल चलाउन सक्छौं,’ महानिर्देशक मिश्रले भने।
ब्रोडगेज रेल चलाउन नेपालमा अनुभवी जनशक्ति नभएकाले केही वर्षका लागि भारतीय जनशक्ति ल्याउनै पर्ने तर्क विभागका अधिकारीहरुको छ।
‘हामीसँग रेल चलाउने अनुभवी जनशक्ति छैन। मर्मतका लागि प्राविधिक पनि छैनन्। स्टेसन म्यानेजरदेखि कुनैपनि जनशक्ति पनि रेल्वेमा अनुभव हासिल गरेका छैनन्,’ महानिर्देशक मिश्रले भने, ‘यो अवस्थामा हामी आफैं रेल चलाउन सक्दैनौं। त्यसैले केही वर्ष बाहिरका जनशक्ति ल्याउँछौं।’
कुर्था-जनकपुर-जयनगर रेलमार्गको पुरानो 'न्यारो गेज'लाई हटाएर 'ब्रोड गेज'का रूपमा विस्तार गरिएको छ। भारतीय निर्माण कम्पनीमार्फत नै यो काम भइरहेको छ।
सन् २०१४ मा ब्रोडगेज रेल्वेको निर्माण सुरु भएको थियो। त्यसयता जनकपुर-जयनगर रेल सेवा बन्द अवस्थामा छ।
ब्रोड गेज विस्तारको लागि सिभिलतर्फका सबै काम सकिएको छ। पुल तथा कल्भर्ट बनिसकेका छन्। स्टेसनको निर्माण पनि सकिएको छ। अब रेल आएपछि ‘जनकपुर-जयनगर रेल्वे’ पुनः सञ्चालनमा आउने छ।
३५ किलोमिटर रेलमार्गमा पहिलेको न्यारो गेज रेलको लिक हटाएर ब्रोड गेजमा स्तरोन्नति गरिएको छ।
भारतीय कम्पनीले कार्यालय भवन, भन्सार कार्यालय, कर्मचारीको आवास गृह पनि बनाइसकेको छ।
कुर्थाबाट महोत्तरीको विजलपुरासम्म रेलमार्ग विस्तार गर्ने योजना विभागको छ। यो रेलमार्गलाई ४ वर्षभित्र बर्दिवासमा पूर्वपचिश्म रेलमार्गसँग जोडेर निजगढसम्म ल्याउने योजना छ।
कुर्था-जनकपुर-जयनगर खण्डतर्फ तयारी पनि अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।