ताप्लेजुङ- ताप्लेजुङमा हेलिकाेप्टर दुर्घटनामा निधन भएका संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीसहितकाे टाेली पाथीभरा दर्शन गर्न जाने कार्यतालिका नरहेकाे खुलेकाे छ।
काठमाडौँबाट तेह्रथुमको चुहानडाँडामा विमानस्थलको सम्भाव्यता अध्ययनका लागि मन्त्री अधिकारीसहितको टोली कार्यक्रम सकेर पाथीभरा हुँदै काठमाडौँ फर्किने क्रममा बुधबार ताप्लेजुङको दारेभीरमा दुर्घटनामा परेको थियो।
हेलिकाेप्टर दुर्घटनामा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री अधिकारीसहित नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका उप महानिर्देशक वीरेन्द्र श्रेष्ठ, उपसचिव युवराज दाहाल, पर्यटन व्यवसायी तथा यती एयरलाइन्सका प्रबन्ध निर्देशक आङछिरिङ शेर्पा, नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका निर्देशक ध्रुव भोछिभोया, पाइलट प्रभाकर केसी र मन्त्री अधिकारीका अंगरक्षक घिमिरे गरी सबै ७ जनाको निधन भएको थियाे।
तर, कार्यक्रमका संयाेजक, प्रमुख जिल्ला अधिकारी तथा स्थानीय प्रहरीका अनुसार मन्त्रीसहितकाे टाेली बीचबाटै रुट परिवर्तन गरी पाथीभरा पुगेका थिए।
हताराेमा थिए मन्त्री अधिकारी- सांसद कन्दंग्वा
तेह्रथुम क्षेत्र नम्बर १ 'ख' का सांसद तेजमान कन्दंग्वाले मन्त्री अधिकारी कार्यक्रम अवधिभर नै हताराे मानस्थितिमा रहेकाे बताए।
'मन्त्रीज्यूकाे साढे ८ बजे कार्यक्रम स्थल आउने कार्यतालिका थियाे। तर, उहाँ एक घण्टा ढिलाे गरी मात्रै कार्यक्रम स्थलमा आउनभएकाे थियाे', सांसद कन्दंग्वाले भने, 'अतिथिहरुलाई माला र खादा लगाउने हाम्राे चलन थियाे। तर, उहाँले खादा लगाउन पनि हतार गरिरहनु भएकाे थियाे। कार्यक्रम छाेटाे बनाउन उहाँले आग्रह गरेपछि हामीले थाेरै जनाले मात्रै बाेल्ने कार्यतालिका तय गरेका थियाैं।'
मन्त्री अधिकारीकाे भ्रमण टाेलीमा रहेका प्रधानमन्त्री कार्यालयका उपसचिव युवराज दाहालले पनि मन्त्रीज्यूकाे जर्मनी जाने कार्यक्रम रहेकाेले छिट्टै कार्यक्रम सक्न आग्रह गरेकाे उनले बताए।
सांसद कन्दंग्वाले मन्त्री अधिकारीकाे बुधबारकाे कार्यतालिका चुहानडाँडामा मात्रै आउने रहेकाे दाबी गरे। 'प्रदेश १ का लागि उहाँकाे यहाँ मात्रै आउने कार्यतालिका थियाे', उनले भने, 'छाेटाेमै कार्यक्रम सकाएपछि साढे ११ बजेसम्म उहाँहरुले खाना नै खाइसक्नु भएकाे थियाे। शुभयात्रा भनेर बिदाइ गरेका थियाैं। तर साथीहरुकाे यात्रा अशुभ भयाे। मन्त्रीज्यूकाे मुस्कान देखेकाे १ घण्टापछि नै उहाँकाे निधन भएकाे खबर सुन्नुपर्याे' सांसद कन्दंग्वाले भने।
चुहानडाँडा विमानस्थल निर्माण समितिका उपाध्यक्षसमेत रहेका सांसद कन्दंग्वाले मन्त्री अधिकारीहरु हेलिकाेप्टर चढ्नुअघि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीकाे पुर्ख्याैली घर रहेकाे गाउँ छातेढुंगा (जुन चुहानडाँडा विमानस्थलबाटै नजिकै रहेकाे छ) काे एरियल भ्यू हेर्दै फर्किने कुरा भएकाे बताए। उनले भने, 'तर, उहाँहरु रुट परिवर्तन गर्दै पाथीभरातिर लाग्नु भएछ।'
काठमाडाैं' नै फर्किन्छौँ भनेर उड्नुभएकाे हाे : प्रनि पाेडार
कार्यक्रम स्थलमा रहेका सुरक्षाकर्मीले पनि माैसममा खराबी आइरहेकाेले साे क्षेत्रतर्फ जान असुरक्षित हुने बताएका दिए। 'उहाँहरु चुहानडाँडा आइपुग्दा पनि यस क्षेत्रमा पानी परिरहेकाे थियाे। उहाँहरुबीच यता आएकाे बेला पाथीभरा दर्शन गरेर जाउँ भन्ने कुरा हुँदा यहाँका सुरक्षाकर्मी साथीहरुले माैसममा खराबी आएकाे र साे क्षेत्रमा पनि हिमपात भइरहेकाे जानकारी गराउनु भएकाे रहेछ। पाथीभरा जान असुरक्षित हुने समेत सुझाउनु भएकाे रहेछ', उनले भने।
मन्त्री अधिकारीसहितकाे टाेली पाथीभरा पुग्ने कुराकानी चलेपनि उड्नुअघि साेतर्फ नजाने बताएकाे इलाका प्रहरी कार्यालय आठराईका प्रहरी निरीक्षक राकेश पोडारले जानकारी दिए। 'खाना खाँदै गर्दा उहाँहरुबीचमा पाथीभरामा जाने कि भनेर एकापसमा कुरा भएके थियाे, कसैले मौसम ठीक छैन नजाऊँ भन्दै हुनुहुन्थ्यो, कसैले पर्खेर भए पनि जाने भनेर कुरा गर्नुभयो', इलाका प्रहरी कार्यालय आठराईका प्रहरी निरीक्षक पोडारले भने, 'यतिकैमा उड्नेबेला हामीले सोध्यौँ के गर्ने तपाईंहरु पाथीभरा जाने कि काठमाडाैं फर्किने? त्यसपछि नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका उप महानिर्देशक वीरेन्द्र श्रेष्ठले 'हैन अब काठमाडाैं' नै फर्किन्छौँ भनेर जवाफ दिनुभयो।'
काठमाडाैं जाने भनेर उडेको हेलिकाेप्टर निकै माथि पुगेपछि ताप्लेजुङतर्फ उडेको देखिएको उनले दाबी गरे।
पोडारका अनुसार करीब ११ः३० बजे चुहानडाँडाबाट हेलिकाेप्टर उडेको थियो। यसरी यहाँबाट उडेको समय र पाथीभरा मन्दिरमा पुगेको समयलाई हेर्दा छोटो दूरीमा नै झण्डै डेढ घण्टाको समय लागेको देखिन्छ। यो बीचमा कहाँ के भयो भन्ने कुनै अत्तोपत्तो नभएको उनले बताए।
उता तेह्रथुमकी प्रमुख जिल्ला अधिकारी लक्ष्मीदेवी हुमागाईंले पनि आफूले पनि मन्त्रीज्यूहरुकाे पाथीभरा जाने कार्यतालिका नरहेकाे बताइन्। 'माैसम बिहानैदेखि अन्धकारजस्ताे भएकाे थियाे। उहाँ आउने कार्यक्रमबारे ढिलाेगरी मात्रै जानकारी पाएकाे र गाडीमा करीब ५ घण्टामा पुग्न सकिने साे स्थानमा माैसमले गर्दा पनि हामी जान सकिएन।', हुमागाईंले भनिन्, 'पछि सुरक्षाकर्मीसँग बुझ्दा उहाँहरु अन्तिम समयमा पनि पाथीभर नजाने भनेरै हेलिकाेप्टर चढ्नुभएकाे जानकारी पाएकी छु।'
पर्यटन व्यवसायी आङछिरिङ शेर्पा पाथीभरामा केवलकार सञ्चालन गर्न चाहन्थे। साेही चाहना पुरा गर्न चुहानडाँडा गएकाे छेकाे पारी पाथीभराकाे दर्शनसँगै त्यहाँकाे 'एरियल भ्यू' मन्त्रीज्यूलाई अवलाेकन गराउने उनकाे पूर्व निर्धारित याेजना रहेकाे विशेष स्राेतले दाबी गरेकाे छ।
के-के गरे मन्त्री अधिकारीले पाथीभरामा?
पाथीभरा मन्दिरमा दिउँसोदेखि हिमपातसहित ठूलो बतास चलिरहेको थियो। यतिकैमा मन्दिरका पुजारीलाई मन्दिरको दर्शन गर्न संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारी आउने भन्ने जानकारी भयो।
सोही अनुसार मन्दिरमा तयारी भयो। मन्दिरका पुजारी डिल्ली आचार्यले भने, 'मन्दिर क्षेत्रको मौसम बिहानै प्रतिकुल थियो, प्रतिकुल मौसमबीच हेलिकाेप्टर आयो र मन्त्रीज्यू लगायतले भगवतीको पूजाआजा गर्नुभयो।'
झण्डै १ बजेको समयमा हेलिकाेप्टर मन्दिरमा पुगेको थियो। सो बेला सामान्य मौसम खुलेको थियो। हेलिकाेप्टर पुगेको केही समयदेखि नै पुन: हिउँसहित ठूलो हावाहुरी चल्यो। यतिकैमा पूजाआजा सकेर मन्त्री अधिकारीसहितको टोली हेलिकाेप्टरमा नै बस्यो। 'हेलिकाेप्टरभित्रै केही न्यानो होला भन्दै उहाँहरु हेलिकाेप्टरमा चढ्नुभयो र करीब १५ मिनेट भित्रै बसेर चियासमेत पिउनुभयो,' आचार्यले भने।
पाथीभरामा मन्त्री अधिकारीकाे अन्तिम बाेली - चिया मीठो खुवाउनुभयो, धन्यवाद
छिनछिनमा बादल लाग्ने र मौसम खुल्ने क्रम चलिरहेको थियो। बेला-बेला बतास चल्दै थियो। यतिकैमा पाथीभरादेखि सदरमुकामतर्फको भागमा मौसम खुलेको भन्ने जानकारी पुगेपछि हेलिकाेप्टर उड्ने तरखरमा पुग्यो। आचार्यले भने, 'हेलिकाेप्टरमा रहेका युवराज दहालले अब उडे फरक पर्दैन, फेरि उताको मौसम ठिकै छ भने समस्या आउँदैन होला भनेपछि पाइलटले नजिकै रहेकालाई हावाले असर गर्छ, धेरै पर गएर बस्नुहोस् भनेर अनुरोध गर्नुभयो र हामी पनि केही टाढा गएर बस्यौँ, त्यसपछि हेलिकाेप्टर उड्यो।'
केही समयमा नै हेलिकाेप्टर दुर्घटनामा पर्यो भन्ने समाचार सुन्दा आचार्यले विश्वास गर्न सकेनन्। हेलिकाेप्टर भित्रैबाट १० मिनेटअघि मुस्कुराउँदै चिया मीठो खुवाउनुभयो, तपाईंहरुलाई धन्यवाद भन्नुभएका मन्त्री अधिकारीको निधनभन्दा आचार्यलाई सपना झैँ लागिरहेको छ।
प्रेसरमा पाइलट
मौसम खराब थियो। हिमपात समेत भइरहेकाले चालक केसीले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल टावरलाई सम्पर्क गरी 'तत्काल पाथिभराबाट उड्न सक्दिनँ, केही समय पर्खौं र हेरौं' भनेर जानकारी गराएका थिए।
उनले अवस्था हेरेर नउडाउने निर्णय लिन सक्थे । जुन अधिकार उनीसँग थियो। सँगै आफूले काम गर्ने एअरलाइन्सको मालिक रहेकाले स्वतन्त्र रुपमा निर्णय लिन समस्या परेको हुन सक्ने उड्डयन क्षेत्रका विज्ञहरुको अनुमान छ। बिहीबार जर्मनी जानुपर्ने कार्यक्रम रहेका मन्त्री अधिकारीलाई सकेसम्म चाँडो काठमाडौं ल्याइपुर्याउनु थियो। त्यो उनलाई बिहानै थाहा थियो। यही प्रेसरले उनले जोखिम मोलेको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।
त्यसपछि टावरले दिँउसो २ बजेतिर हेलिकोप्टर हराएको सूचना पाएको थियो। तर, हेलिकोप्टरले कतिखेर पाथिभराबाट उडान भरेको थियो भन्ने विमानस्थल टावरलाई सूचना थिएन।
उड्दा-उड्दै आगो लाग्यो
पाथीभराबाट हेलिकाेप्टर उडेको केही समयमा नै एक्कासि आगोको मुस्लोसहित झरेको प्रत्यक्षदर्शीले बताएका छन्। 'एक्कासी आकाशमै आगोको मुस्लोसहित हेलिकाेप्टर उडेर झरेको देखियो', अलैँची व्यवसायी तेज भट्टराईले भने। भट्टराईले मन्दिर क्षेत्रभन्दा निकै टाढाबाट यस्तो देखेकाे बताए।
यता घटनापछि फेदीबाट पुगेका स्थानीयवासी भुपेन गुरुङले भने हेलिकाेप्टरको पुच्छरको भागबाहेक अरू सबै जल्दै गरेको अवस्थामा देखे। 'अरू भाग टुक्रा-टुक्रा भएर जलिरहेको थियो, शवहरु आगोसँगै यत्रतत्र थिए, हेर्नबाहेक कुनै विकल्प थिएन,' गुरुङले भने।
अलिअलि वर्षा र हिउँ झरिरहेको तथा बताससमेत चल्दै गरेको अवस्थामा मुस्किलले स्थानीयवासी घटनास्थलमा पुगेका थिए। पाथीभराको फेदीबाट प्रहरी र त्यहाँका स्थानीय सबैभन्दा पहिला पुगेका थिए। घटनाको जानकारीलगत्तै सदरमुकामबाट घटनास्थल पुगेकाे प्रजिअसहितको टोलीलाई समेत भौगोलिक विकटता र प्रतिकुल मौसमका कारण पुग्न निकै कठिन भएको थियो।
यद्यपि उनीहरु पुगेपछि शवलाई सुकेटार विमानस्थलमा ओसार्ने कार्य भयो। नेपाली सेनाको हेलिकाेप्टरमार्फत डोरीबाट शवलाई उठाएर उद्धार गर्ने कार्य भएको हो।
दुर्घटनामा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारी, यती एयरलाइन्सका प्रवन्ध निर्देशक आङछिरिङ शेर्पा, नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका निर्देशक उपमहानिर्देशक वीरेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ, मन्त्री अधिकारीका अंगरक्षक नेपाली सेनाका जम्दार अर्जुनकुमार घिमिरे, प्रधानमन्त्री कार्यालयका उपसचिव युवराज दाहाल, प्राधिकरणका निर्देशक धुव्रदास भोछिभया र हेलिकाेप्टर क्याप्टेन प्रभाकर केसीको ज्यान गएको थियो।
ताप्लेजुङमा यसअघि भएको हेलिकाेप्टर दुर्घटनामा समेत उच्चपदस्थ व्यक्तित्वहरुको ज्यान गएको थियो। २०६३ साल असोज ७ गते भएको हेलिकोप्टर दुर्घटनामा तत्कालीन वन तथा भू-संरक्षण राज्यमन्त्री गोपाल राई, भूगोल तथा योजनाविद् डा हर्क गुरुङ, संरक्षणविद् डा तीर्थमान मास्के, वन तथा भू संरक्षण मन्त्रालयका तत्कालीन सचिव डा दामोदार प्रसाद पराजुली, राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु विभागका महानिर्देशक नारायण पौडेललगायत २४ जनाको निधन भएको थियो।
स्थानीय समुदायलाई वनको संरक्षण तथा व्यवस्थापनको जिम्मा हस्तान्तरण गरी फर्कने क्रममा घुन्सास्थित फले पहाडमा हेलिकाेप्टर दुर्घटनामा परेको थियो।
(तेह्रथुमबाट पत्रकार सन्तोष पुर्कुटीकाे सहयाेगमा)
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
