काठमाडौं- जनता समाजवादी पार्टी (जसपा)का अध्यक्ष महन्थ ठाकुर र उपेन्द्र यादवले हस्ताक्षर नै गरेर पार्टी विभाजन गर्न निर्वाचन आयोगलाई आग्रह गरेपछि जसपा ‘औपचारिक रुपमै’ विभाजित भएको छ। तर, निर्वाचन आयोगले आफ्नो तर्फबाट फैसला सुनाउन बाँकी रहेकाले त्यतिञ्जेल उनीहरू एउटै रहनेछन्।
आयोगले निर्णय सुनाउन मात्रै बाँकी रहेका जसपाका दुवै पक्ष आ-आफ्नो शक्तिको लेखाजोखामा लागेका छन्। आफूलाई बलियो पार्ने कसरतमा जुटेका छन्। अहिलेसम्म जसपा कार्यकारिणी समितिका ५१ सदस्यमध्ये (रेशम चौधरीसहित) उपेन्द्र यादव र बाबुराम भट्टराई पक्षमा ३० जना खुलेर लागेका छन्। महन्थ ठाकुर र राजेन्द्र महतोको पक्षमा २० जना मात्रै खुलेका छन्।
निवर्तमान ३२ जना (रेशम चौधरी र हरिनारायण रौनियारबाहेक) सांसदमध्ये महन्थको पक्षमा बहुमत रहेका छन्। यसअघिको अंकगणित अनुसार ठाकुरको पक्षमा २० र यादवको पक्षमा १२ जना सांसद देखिन्छन्।
राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनअनुसार पार्टी विभाजन गर्न केन्द्रीय समिति र सांसद ४०/४० प्रतिशत पुग्नुपर्ने हुन्छ। संसद् विघटन भएकाले अहिले जसपाको हकमा भने केन्द्रीय समितिका ४० प्रतिशत सदस्य भए मात्रै पनि सजिलै पार्टी विभाजन गर्न सकिन्छ। जसपा विधानले केन्द्रीय समितिलाई भन्दा ५१ सदस्यीय केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिलाई शक्तिशाली मान्दै आएको छ। ५१ जना कार्यकारिणी सदस्यमध्ये रेशम चौधरी जेलमै रहेकाले हाल ५० जना मात्रै छन्।
जसमा उपेन्द्र यादव र बाबुराम भट्टराई पक्षमा ३० जना खुलेका छन्। तर, महन्थ ठाकुर र राजेन्द्र महतोको पक्षमा २० जना मात्रै छन्। महन्थ-राजेन्द्र पक्षलाई पार्टी विभाजन गर्न २० जना कार्यकारिणी समिति सदस्य पर्याप्त हुन्छ। यता, ठाकुरले पहिलो वरियताको अध्यक्षलाई कार्यकारिणी सदस्य थप गर्ने अधिकार भएको भन्दै पछिल्लो समय २० जनाको नाम थप गरेर समेत पठाएका छन्। त्यो संख्यालाई उपेन्द्र-बाबुराम पक्षले अस्वीकार गर्दै आएको छ। थपिएका २० जना कार्यकारिणी सदस्यका विषयमा निर्वाचन आयोगले समेत वैधानिक हो वा होइन भन्ने विषयमा बोल्न चाहेको छैन।
प्रतिनिधि सभा नभएको अवस्थामा राष्ट्रिय सभामा ४० प्रतिशत पुर्याउनुपर्ने बाध्यता छ। त्यसका लागि जसपाका राष्ट्रिय सभामा तीन जनामध्ये एकजना मात्रै महन्थ–राजेन्द्र पक्षमा भएकाले पार्टी विभाजन गर्न सकस पर्ने देखिएको छ। सर्वोच्च अदालतले संसद् विघटनबारेका मुद्दामा असार २८ गते फैसला सुनाउने समय तोकेको छ। त्यसभन्दा अघि आयोगबाट जसपाको आधिकारिकता सम्बन्धी निर्णय आउने सम्भावना समेत कम देखिन्छ।
संसद् पुनर्स्थापना भएको अवस्थामा उपेन्द्र-बाबुराम पक्षलाई संसद्मा एक सांसद अपुग हुनेछ। अहिलेकै अवस्थामा निर्वाचन आयोगले जसपा विवादको फैसला कस्तो दिने हो भन्ने विषयलाई महत्त्वका साथ हेरिएको छ।
यी हुन् उपेन्द्र-बाबुराम पक्षका कार्यकारिणी सदस्यहरू
बाबुराम भट्टराई, उपेन्द्र यादव, अशोक राई, राजेन्द्र श्रेष्ठ, महेन्द्र राय यादव, रकम चेम्जोङ, हेमराज राई, रेणु यादव, हिसिला यमी, युवराज कार्की, नवराज सुवेदी, पर्शुराम खापुङ, गंगा श्रेष्ठ, रामसहाय प्रसाद यादव, रणध्वज कन्दङवा, मोहम्मद इस्तियाक राई, डम्बर खतिवडा, दुर्गा स्वभ, पर्शुराम बस्नेत, प्रकाश अधिकारी, प्रशान्त सिंह, भक्तबहादुर शाह, शुसिला श्रेष्ठ, रामनरेश यादव, मृगेन्द्र सिंह यादव, गजाधर यादव, नवलकिशोर साह, रमेश यादव, लालबाबु राउत, विजय यादव।
यी हुन् महन्थ -राजेन्द्र पक्षका कार्यकारिणी सदस्यहरू
महन्थ ठाकुर, राजेन्द्र महतो, शरतसिंह भण्डारी, अनिलकुमार झा, राजकिशोर यादव, लक्ष्मणलाल कर्ण, सर्वेन्द्रनाथ शुक्ला, केशव झा, जितेन्द्र सोनल, निर्जला राउत, मनिष सुमन, चन्दा चौधरी, गोविन्द चौधरी, वृषेशचन्द्र लाल, उमाकान्त झा, राजकुमार लेखी, अमृता अग्रहरी, सुनिल रोहित, दानबहादुर विश्वकर्मा।
संसद्मा को बलियो?
विघटित प्रतिनिधि सभामा जसपाका ३४ जना सांसदमध्ये रेशम चौधरी जेलमै छन् भने हरिनारायण चौधरी निलम्बनमा परेका छन्। बाँकी ३२ जना सदस्यमध्ये महन्थ–राजेन्द्र पक्षमा २० र उपेन्द्र–बाबुराम पक्षमा १२ जना खुलेका छन्। जसपाबाट राष्ट्रिय सभामा तीन जना सदस्य छन्। मृगेन्द्रसिंह यादव र प्रमिलाकुमारी यादव उपेन्द्र–बाबुराम पक्ष र शेखर सिंह ठाकुर–महतो पक्षमा छन्।
यी हुन् महन्थ-राजेन्द्र पक्षका सांसद
महन्थ ठाकुर, राजेन्द्र महतो, शरतसिंह भण्डारी, अनिलकुमार झा, राजकिशोर यादव, एकवाल मियाँ, चन्दा चौधरी, दुलारीदेवी खङ, चन्द्रकान्त चौधरी, लक्ष्मणलाल कर्ण, प्रमोद साह, अमृता अग्रहरी, निर्जला राउत, रानी मण्डल, नरमाया ढकाल, उमाशंकर अरगरिया, विमल श्रीवास्तव, कल्लुदेवी विश्वकर्मा, रेणुका गुरुङ र रुही नाज।
यी हुन् उपेन्द्र-बाबुराम पक्षका सांसद
बाबुराम भट्टराई, उपेन्द्र यादव, राजेन्द्र श्रेष्ठ, रामसहाय प्रसाद यादव, मोहम्मद इस्यियाक राई, डा सूर्यनाथ यादव, डा सुरेन्द्र यादव, रामबाबु यादव, लिलादेवी सिटौला, प्रदीप यादव, रेणु यादव, महेन्द्र राय यादव।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।