राजविराज– भनिन्छ, मानिसको जीवन सुख र दुःखको संगम हो। तर, सुखलाई मानिसले छिटै बिर्सने भए पनि दुःखले खिल झैं बिझाइरहन्छ।
मानिसले प्रायः सम्झनामा राख्नेमध्येको एउटा सुखको दिन हो– विवाह। सप्तरीको विष्णुपुर गाउँपालिका–६, रञ्जितपुरकी बबिता यादव (मुन्नी)को जीवनमा पनि १४ वर्षअघि यही खुसीले प्रवेश पायो।
त्यसबेला परिवारले बेल्हीचपेना गाउँपालिका–६ (तत्कालीन फकिरा गाविस) का अग्निदेव यादवसँग उनको विवाहको निधो गरे। विवाहलाई अन्तिम रुप दिन दुवै पक्षका अभिभावकहरु जम्मा भए। दहेज (दाइजो) को मोलमोलाइ भयो। अन्त्यमा सामान बाहेक ९० हजार नगद दिने सहमतिपछि विवाहको दिन टुंगो लगाइयो।
यसैबीच केटा पक्षले दाइजोमा पलङ पनि दिनुपर्छ भन्दै माग राख्यो। तर, मुन्नीको परिवारले त्यो माग भने पूरा गर्न सकेन।
दाजु विशेश्वर यादव भने, ‘दुई कट्ठा जग्गा बेचेर जसोतसो दहेजको व्यवस्था गरेका थियौं। ढिलै भए पनि पलङ दिने सल्लाह चाहिँ थियो। तर बिहेकै दिन माग पूरा गर्न सकिएन।’
अन्ततः तोकिएकै मितिमा विधिपूर्वक विवाह सम्पन्न भयो। मुन्नी माइतीघरबाट कर्मघर सरिन्।
घरकी चेली विवाह भएर बिदा हुँदा परिवार र आफन्त त खुसी थिए नै, मुन्नी पनि पनि खुसी थिइन्।

विवाहको दिनको खुसी नै मुन्नीको अन्तिम खुसी बन्यो। चाँडै दुःखका दिन सुरु भए, जुन अहिले पनि उनको जीवनमा खिल बनेर बसेको छ।
विवाहपछि उनी माइतीबाट कर्मघर त सरिन्, तर धेरै दिन बस्न पाइनन्। विवाहको रातदेखि नै उनीमाथि शारीरिक र मानसिक यातना सुरु भयो। पतिसहित पूरै परिवारको यातनाकै कारण मुन्नीले मानसिक सन्तुल गुमाएको उनको माइती पक्ष बताउँछन्।
‘सुरुमा त सामान्य नै थियो, तर बिस्तारै चेत हराउँदै गयो’, दाजु विशेश्वरले भने, ‘डेढ–दुई वर्षयता बाँधेर नै राख्नुपर्ने अवस्था आयो।’

एक्लै बर्बराउने, हाँस्ने र कराउने गर्दागर्दै आङको कपडा च्यात्ने र जतासुकै हिँड्न थालेपछि बाँधेर राख्नुपरेको विशेश्वर बताउँछन्। हाल उनलाई गोठको एउटा कुनामा फलामको सिक्रीले बाँधेर राखिएको छ।
खानपिन र दिसा–पिसाबको मेसो पाउन छाडिन्। कुनै बेलाकी सुन्दर र सुशील मुन्नीको परिचय फेरिएको छ। अहिले उनले 'पागल'को उपमा पाएकी छन्। यो सबैको कारण बन्यो– दाइजोमा नदिएको पलङ।
‘दाइजोमा कबोल गरे अनुसार सबै सामान दिएका थियौं, पलङ मात्रै बाँकी थियो’, विशेश्वरले अनुहार अँध्यारो पार्दै भने, ‘त्यही पलङका कारण बहिनीको जीवन नर्क बन्यो।’
विवाहको भोलिपल्टै पुछारी भार (कोसेली) लिएर जाँदा मुन्नी आफूसँग रोएको स्मरण गर्दै उनले भने, ‘सामान्य असमझदारी होला भन्ने लागेको थियो, तर कुटपिट गरेको नीलडाम देखेपछि मन थाम्न सकिनँ।’
बहिनीलाई आफूसँगै माइती लैजान आग्रह गरे पनि ज्वाइँका परिवारले नमानेको र त्यो राति नै निर्घात कुटपिट गरी मरणासन्न अवस्थामा पुर्याएको उनले बताए।

त्यस बेलादेखि नै मुन्नी माइतीकै संरक्षणमा छिन्। तर, मानसिक सन्तुलन पूर्णरुपमा गुमाएकी उनलाई माइतीले भारतका सिलिगुडी, दरभंगा लगायतका विभिन्न अस्पतालमा पुर्याए पनि स्वास्थ्यमा सुधार आएन। सोही चिन्ताले आमाको समेत मृत्यु भएको विशेश्वरले बताए।
‘आमाको मृत्यु र अग्निदेवले दोस्रो विवाह गरेको सुनेपछि मुन्नीको मानसिक अवस्था झन् बिग्रिँदै गयो’, उनले भने, ‘आर्थिक संकट भएर मैले थप उपचार गराउन पनि सकिनँ।’ बहिनीको उपचारसँगै ८ जनाको पालनपोषण पनि गर्नुपर्ने जिम्मेवारी आफ्नै काँधमा सरेकाले डेढ वर्षदेखि उपचार पनि रोकिएको उनले बताए।
‘जग्गा बेचेर ६ लाख रुपैयाँ सिध्याएँ’, उनले भने, ‘परिवार नै भोकै पर्ने भएपछि बहिनीलाई बाँधेर राख्नु नै बुद्धिमानी जस्तो लाग्यो, अहिले कतै लगेको छैन।’
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।