काठमाडौं- नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको अनुमान थियो, यसपटकको लक्ष्मीपूजामा विद्युत् खपत बढेर हालसम्मकै उच्च बिन्दुमा पुग्नेछ। तर, वर्षभरमा नै सबैभन्दा बढी विद्युत् खपत हुने लक्ष्मीपूजाका दिन अनुमान गरिएभन्दा कम मात्र विद्युत् खपत भएको छ।
वर्षभर नै सबैभन्दा बढी विद्युत् खपत लक्ष्मीपूजाका दिन हुन्छ। प्राधिकरणले लक्ष्मीपूजाका दिन विद्युत् माग उच्च हुने र १ हजार १ सय ९० मेगावाट विद्युत् खपत हुने अनुमान गरेको थियो। तर, वास्तविक खपत भने गत वर्षको भन्दा पनि कम देखिएको छ। गत वर्ष लक्ष्मीपूजाका दिन साँझ अधिकतम १ हजार १ सय ५ मेगावाट पुगेको विद्युत् खपत यस वर्ष भने १ हजार ८९ मेगावाट मै खुम्चिएको छ।
२०७४ सालको तिहारका बेला देशभरको विद्युत माग १ हजार १ सय ७५ मेगावाटसम्म पुगेको थियो। तर २ वर्ष अवधिमा विद्युतमाग ८६ मेगावाटले घटेको छ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका प्रवक्ता प्रवल अधिकारीका अनुसार प्राधिकरणले विद्युत् माग व्यवस्थापनका लागि कुलेखानी जलाशययुक्त आयोजना पूर्ण क्षमतामा चलाउने र अपुग विद्युत भारतबाट आयात गर्ने तयारी गरेको थियो। भारतबाट २० मेगावाट मात्रै विद्युत ल्याउने र बाँकी माग स्वदेशकै विद्युतबाट धान्ने प्राधिकरणको तयारी थियो।
माग व्यवस्थापन गर्न प्राधिकरण मातहतका आयोजनाबाट ५ सय ४६ मेगावाट, निजी क्षेत्रका आयोजनाबाट ४ सय ३५ मेगावाट व्यवस्थापन गरिएको थियो भने भारतबाट १ सय ७ मेगावाट आयात भयो।
सुख्खायाममा विद्युत् माग पूर्तिका लागि खोलिने कुलेखानी तिहारको समयमा पनि खोलिएपछि माग व्यवस्थापन गर्न थप सहज भएको हो। जसका कारण अघिल्लो वर्ष सोही समयमा ३ सय ३५ मेगावाटसम्म भारतबाट आयात भएको विद्युत यस वर्ष १ सय ७ मेगावाटमा खुम्चिएको हो।
प्राधिकरण मातहतका तीन वटा जलाशययुक्त आयोजनाहरु कुलेखानी-१, कुलेखानी-२ र कुलेखानी-३ बाट उत्पादित १ सय २ मेगावाट विद्युतबाट तिहारको समयमा हुने माग धान्न सहज भएको प्रवक्ता अधिकारी बताउँछन्। त्यस्तै यस वर्ष मात्र राष्ट्रिय प्रसारणलाइनमा थपिएको ६० मेगावाट क्षमताको माथिल्लो त्रिशुली थ्री ए र निजी क्षेत्रका १ दर्जन बढी आयोजनाहरु राष्ट्रिय प्रसारणलाइनमा थपिए। जसका कारण मुलुकभित्रकै विद्युतले माग धान्न सहज भयो।
विद्युत प्राधिकरणले हरेक वर्ष १० प्रतिशतका दरले विद्युत माग बढ्ने प्रक्षेपण गरेको छ। तर प्राधिकरणको उक्त प्रक्षेपण भने मिलेको देखिँदैन। गत आर्थिक वर्षमा मात्रै करिब ४ लाख ग्राहक बढेका छन्। किन यस्तो भयो त? अधिकारी भन्छन्,‘विद्युत चुहावट घटेको छ। प्राविधिक व्यवस्थापनलाई चुस्त–दुरुस्त बनाइएको छ। तिहारको समयमा अघिल्लो वर्षको तुलनामा जाडो नबढिसकेका कारण पनि विद्युत खपत कम भएको हो।’
विद्युत चुहावटको विषय विद्युत प्राधिकरणको मुख्य चुनौतीका रुपमा रहँदै आएको छ। जसका कारण माग व्यवस्थापन गर्न प्राधिकरणलाई सकस हुन्छ। तर, पछिल्लो ३ वर्ष अवधिमा मात्र विद्युत चुहावट १० प्रतिशतले घटेको छ।
वितरण प्रणालीमा हुने चुहावट, सबस्टेशन र प्रसारणलाईनमा हुने चुहावटलाई प्राधिकरणले निकै हदसम्म घटाएको छ। हुकिङ, मिटरमा हुने चुहावट तथा अन्य अप्राविधिक चुहावटलाई प्राधिकरणले १५ प्रतिशतमा झारेको छ। यसरी ग्राहक बढेपनि चुहावट नियन्त्रण र मुलुकभित्रकै उत्पादन बढेपछि माग व्यवस्थापन गर्न सहज भएको प्रवक्ता अधिकारी बताउँछन्।
आधा रातसम्म कुलमान काममै
हामीले झिलीमिली बत्ती बालेर लक्ष्मी पूजा गरिरहँदा प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक घिसिङसहित उच्च तहका कर्मचारी प्राधिकरणको स्युचाटारस्थित भारप्रेषण केन्द्रमा आफै मास्टर कन्ट्रोल स्टेसनमा बसेर माग र आपूर्तिको अवस्थाबारे जानकारी लिइरहेका थिए। तिहारमा सबैतिर झिलीमिली होस् भन्नकै लागि प्राधिकरणका कर्मचारीलाई सार्वजनीक छुट्टीको दिन पनि बिदा बस्न दिइएको छैन। घिसिङले राती अबेरसम्म स्युचाटार भारप्रेषण केन्द्रमा बसेर मुलुकभरको विद्युत आपूर्ति व्यवस्थापन बारे जानकारी लिएका थिए।
राती बिस्तारै विद्युत माग कम हुँदै गएपछि घिसिङले हलचोक डाँडामा गएर झिलिमिली भएको काठमाडौं उपत्यकाको अवलोकनसमेत गरे।
कुलमाल घिसिङ आफूमात्र होइन, उपकार्यकारी निर्देशकहरु, निर्देशकहरु, वितरण शाखा प्रमुखहरुलगायत प्राधिकरणका सबै कर्मचारीलाई ‘अलर्ट’भएर बस्न निर्देशन दिएका थिए। कुनै ठाउँमा समस्या आईहाले प्राविधिकसहितको टोली तत्काल खटिने व्यवस्था मिलाइएको थियो।
आइतबार बाँकेको कोहलपुर–गुलरिया, रुपन्देहीको बुटवल–नयाँमिल, सुनसरीको दुबही–धरान र काठमाडौंमो चपली–शिवपुरी प्रसारणलाइनमा केहि समस्या देखिएको थियो। तर केही समयभित्रै ती सबै स्थानमा विद्युत प्रवाह सहज बनाउन प्राधिकरण सफल भएको थियो।
उपत्यकाका केही ट्रान्सफर्मरहरुमा पनि समस्या देखिएको थियो। तर लामो समय बत्ती नै काटिने अवस्था भने उपत्यकाका कुनै पनि स्थानमा सिर्जना भएन।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
