नेपालगन्ज- तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रले सत्ता हातमा लिएर क्षेत्रीय कार्यालयहरु सुर्खेत सार्ने उर्दी जारी गरेसँगै कमजोर बन्न थालेको नेपालगन्ज त्यसपछिका हरेक ठूल्ठुला राजजीतिक परिवर्तनपछि निरन्तर कमजोर र उपेक्षित सहर बन्दै गएको छ।
नेपालगन्जमा रहेका धेरै सरकारी कार्यालय ज्ञानेन्द्रले शासनको बेला बलपूर्वक सुर्खेत सारिएका थिए। नेपालगन्जको राँझामा रहेको नेपाली सेनाको पृतना हेडक्वाटरदेखि नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको क्षत्रीय कार्यालय पनि सुर्खेत गए। जब यहाँका क्षेत्रीय तहका कार्यालय सुर्खेत सारियो, तब नेपालगन्ज कमजोर र निरीह बन्दै गयो। तर पनि नेपालगन्जले त्यसको विरोध गर्न सकेन।
राजाको प्रत्यक्ष शासन सकियो। गणतन्त्र नेपाल घोषणा भयो। त्यसको केही समयपछि सुरु भएको मधेस आन्दोलनको उद्गमबिन्दु भने नेपालगन्ज नै बन्न पुग्यो।
वर्षौंदखि मिलेर बसेका पहाडी र मधेसी समुदायबीच भएको सानो झगडाले उग्र रुप लिँदा नेपालगन्ज सहरमा आगजनी र लुटपाट मच्चियो। अर्बौं धनमालको क्षति भयो। त्यससँगै पहाडी र मधेसी समुदायबीच अविश्वास र तिक्तता बढ्दै गयो। पछिल्ला वर्ष त्यो अविश्वासमा भने केही कमी आएको छ।
मुलुक अहिले संघीयता कार्यान्वयनको प्रयासमा छ। तर प्रदेश निर्माण गर्दा नेपालगन्जलाई थप कमजोर र निरीह पारियो। कर्णालीदेखि सुर्खेतसँगको नेपालगन्ज सम्बन्धलाई तोडेर नवलपरासीसम्म जोडेर प्रदेश बनाइयो। जसका कारण नेपालगन्ज यतिबेला भूमिकाविहीन अवस्थामा पुगेको छ।
डेढ दशक पहिलेसम्म पश्चिम नेपालका २४ जिल्लाको केन्द्र, नेपालकै प्रमुख औद्योगिक र व्यापारिक सहर नेपालगन्ज अहिले प्रदेश राजधानीका लागि चर्चामा समेत पर्न नसक्ने गरी ओझेलमा परेको छ।
२०४६ पछि भएका केन्द्रीय तथा स्थानीय निर्वाचनमा नेपालगन्जवासीले कांग्रेस, राप्रपा, एमाले, मधेसवादी दललाई पालैपालो जिताए। नेपालगन्जबाटै सुशील कोइराला प्रधानमन्त्री बने। माओवादीबाहेक अन्य पार्टीका नेताहरु मन्त्री पनि बने तर उनीहरुले नेपालगन्जका कुनै प्रभावकारी काम गरेनन्। प्रशस्त सम्भावना हुँदाहुँदै पनि नेपालगन्जमा त्यो टर्दैटर्दै गयो।
अलपत्र विकास निर्माण
नेपालगन्जको विकाससँग जोडिएको सुक्खा बन्दगरगाह निर्माण सुरु भएको एक दशक बितिसक्दा पनि अपलत्र अवस्थामा छ। नेपालगन्ज विमानस्थललाई स्तरोन्नति गरेर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाउने काम सुरुसम्म हुन सकेको छैन।
यहाँ विशेष औद्योगिक क्षेत्र निर्माण गर्ने कार्य कुरामा मात्रै सीमित छ। विश्वविद्यालय स्थापनाका लागि गरिएको प्रयास पनि सफल हुन सकेको छैन।
स्थानीय, प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनपछि गाउँगाउँमा सिंहदरबार पुग्ने चर्चा भइरहेको छ। जो, जनतालाई सहज र सुलभ रुपमा सेवासुविधा पुर्याउने सरकारी र प्रशासनिक कार्यालयहरू गाउँगाउँमा पुग्नु हो। तर प्रदेश सरकारको गठनसँगै नेपालगन्ज-कोहलपुरमा रहेका क्षेत्रीय तहका कृषि तथा पशुसँग सम्बन्धित करिब एक दर्जन कार्यालय ६ नम्बर प्रदेशको प्रस्तावित राजधानी सुर्खेत सर्ने सम्भावना प्रबल बन्दै गएको छ।
नेपालगन्जको मुटु मानिएको धम्बोझी चोकमा रहेको नेपाल राष्ट्र बैंकको नेपालगन्ज शाखादेखि क्षेत्रीय ट्राफिक कार्यालय, नेपाल प्रहरी, शसस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाका क्षेत्रीय स्तरका तालिम केन्द्रहरु पनि सर्ने सम्भावना देखिन्छ।
५ नम्बर प्रदेशको नेपालगन्ज-कोहलपुर तथा बुटवल-भैरहवा दुवै ठाउँमा राष्ट्र बैंक तथा सुरक्षा निकायका तालिम केन्द्रहरु र क्षेत्रीय स्तरका ट्राफिक लगायत अन्य कार्यालय भए पनि सुर्खेतमा त्यस्ता कार्यालय छैनन्। जसका कारण ती कार्यालय सुर्खेतमा स्थापना गर्दा नेपालगन्ज-कोहलपुरबाटै सारिने प्रबल सम्भावना छ।
बुटवल-भैरहवा पछिल्ला दिन सम्पन्न बन्दै गएको सहर हुन्। ५ नम्बर प्रदेशबाट पहाडी जिल्ला टुक्र्याउने गरी प्रादेशिक संरचनाको फेरबदल गर्दा बुटवलवासीले आन्दोलनकै बलमा प्रादेशिक संरचना फेरबदल गर्ने सरकारी निर्णयलाई उल्ट्याइदिएका थिए।
बुटवल-भैरहवालाई ५ नम्बर प्रदेशको राजधानी बनाउने यहाँका नेता र स्थानीय लबिङमा जुटेका छन्। राजधानी बन्यो भने त्यहाँका क्षेत्रीय कार्यालयहरु अन्य स्थानमा सर्ने सम्भावना नै हुँदैन। राजधानी हुन नसक्ने अवस्था आए पनि बुटवलमा रहेका क्षेत्रीय कार्यालय अन्य स्थानमा सार्न बुटबलवासीले त्यति सजिलै दिन सम्भावना देखिँदैन। जसका कारण नेपालगन्ज कोहलपुरमै रहेका क्षेत्रीय स्तरका कार्यालयसँग सर्ने सम्भावना बढी देखिन्छ।
नयाँ कार्यालय स्थापना हुनु त कता हो कता भएका कार्यालय पनि एकपछि अर्को सर्दैसर्दै जान थालेपछि नेपालगन्ज झन् कमजोर र निरीह बन्ने निश्चित छ। अहिलेकै अवस्थामा आगामी एक दशकसम्म दृढ इच्छाशक्ति र प्रस्ट भिजन भएका राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभाव पार्न सक्ने नेता नेपालगन्जले पाउन सक्ने सम्भावना निक्कै न्युन छ।
राजनीनिक पहुँच र प्रभावबिना नेपालगन्जले विकास र समृद्धिको बाटोमा फड्को मारेर आफ्नो पुरानो विरासत फर्काउन सक्ने सम्भावना पनि देखिँदैन।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
