काठमाडौं- पूर्वी नेपालका झापा, मोरङ, सुनसरीलगायत तराईका केही जिल्लामा रबर खेती सम्भव भएपनि व्यवसायिक खेती गर्न चुनौती धेरै रहेको एक अध्ययनले देखाएको छ।
नेपालको सम्दर्भमा रबर खेतीको क्षेत्रफल विस्तारको सम्भावना तथा यसको व्यवसायीकरणका लागि आवश्यक नीतिगत, कानुनी तथा संरचनागत सुधारहरु र रबर बाली प्रवर्द्धनका लागि ठोस कार्ययोजना उपलब्ध गराउन भन्दै गत पौष २४ गते नेपाल सरकार सचिवस्तरको निर्णयबाट गठित समितिको अध्ययनले यस्तो निष्कर्ष निकालेको हो।
बाली विकास निर्देशनालयका प्रमुख शवनम शिवाकोटीको संयोजकत्वमा १० सदस्यीय अध्ययन टोली गठन भएको थियो। उक्त टोलीले बुझाएको ‘रबरबाली अध्ययन कार्यदलको प्रतिवेदन २०७५’ मा रबर खेतीका लागि अवसर भन्दा चुनौती धेरै रहेको उल्लेख छ।
समितिलाई तराईका जिल्लाहरु खासगरी झापा, मोरङ, सुनसरी, इलामको लल्लो भू-भाग लगायत रबर खेतीको सम्भावना भएका जिल्लाहरुमा रबर खेतीले ओगटेको क्षेत्रफल र विस्तार गर्न सकिने क्षेत्रफलको विवरण यकिन गर्ने गरी कार्यक्षेत्र तोकिएको थियो।
त्यसैगरी, रबर खेतीमा आवद्ध किसान, उद्यमी समूह तथा सहकारीको यथार्थ विवरण संकलन गर्ने, रबरको आयात, निर्यात, माग तथा आपूर्तिको तथ्याङ्क संकलन एवं विश्लेषण गरी उक्त बालीको व्यवसायीकरणको सम्भाव्यता तथा क्षेत्र पहिचान गर्ने वियषलाई पनि समितिको कार्यक्षेत्रभित्र राखिएको थियो।
रबर खेतीकाे प्रवर्द्धनका सम्बन्धमा समितिले दिएका सुझावहरु:
– कार्यक्षेत्र र प्रवर्द्धनको जिम्मेवारीका लागि नीतिगत अस्पष्टता।
– स्वदेशमै बिरुवाको आपूर्ति नहुँदा भारतीय बिरुवामा भर पर्नु परेको।
– रबर बालीको बिमालेख नहुँदा हावाहुरीको समस्याबाट हुने क्षतिको जोखिम न्यूनीकरण हुन नसकेको।
– प्रशोधन पूर्वाधारको कमजोर अवस्थाका कारण उच्च गुणस्तर कायम गर्न नसकिएको।
– रबर सिटको कारोबार गर्ने व्यापारीको संख्या सिमित भएकाले कृषकले उचित मूल्य प्राप्त गर्न नसकेका।
– उत्पादन न्यून हुँदा रबरसँग सम्बन्धित उद्योगहरुमा कच्चा पदार्थको आपूर्ति हुन नसकेको।
– हावाहुरीले रबरका रुखहरु लडाउने र मुसाले लगाइएका बालीका जराहरु काटिदिने समस्या मूख्य रहेको देखिन्छ।
– किसानहरुलाई कृषि ऋणको व्यवस्था नहुनु।
– किसानहरुलाई तालिम, प्रक्षिक्षण र ज्ञानको सुविधा र अवसर नभएको।
– विज्ञ, प्रशिक्षकहरुको अभाव र प्रविधिको विकासमा कमी।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
