छठ पर्व मधेसको गतिशीलतालाई सार्थक गर्ने महोत्सव हो । छठ पर्व मधेसको पहिचान भएकाले यो मधेसलाई चिन्ने आँखीझ्याल हो।
अरुबेला उराठलाग्दो देखिने मधेसमा छठ पर्वसँगै चहलपहल र रौनक छाउँछ । धनी-गरिब सबैको मुहारमा सूर्य देवताले हाँसो टाँसिदिए जस्तो । आस्थाको यो महापर्व मधेसको दैनिकीसँग पनि जोडिएको छ, त्यो हो छठ पूजाका लागि प्रयोग गरिने हरेक सामग्री स्थानीय स्तरमा उत्पादन गरिएका हुन्छन् । चाहे त्यो ढक्की, नाङ्लो र सुपली होस् या माटोको दीयो र ढकना नै किन नहोस् । यी सबै सामग्री त्यहीँका विभिन्न समुदायले बनाउने गर्छन्।
आफ्नै खेतबारीमा फलेका केरा र उखुले पनि छठ पर्वमा राम्रो बजार पाउँछ । अरुबेला त्यति सरसफाइ नगर्ने मधेसका अधिकांश जातिहरु छठ पर्वका लागि भनेर चोखोनितो गरिरहेका हुन्छन् । किनकि छठ पर्व विशुद्ध आस्था र पवित्रताको पर्व हो।
अरु बेला अव्यवस्थित रहने नदी, पोखरी र विभिन्न जलाशय छठ पर्वका लागि सफा पारेर झिलिमिली पारिन्छन् । हरेक वर्गका मानिसहरु मिलेर यो पर्व मनाइरहेको देख्दा पुराणमा वर्णित बाघ र बाख्रीले एउटै घाटमा पानी पिएको दृश्यलाई जीवन्त बनाउँछ।
जब साँझको अस्ताउँदो सूर्यलाई एउटै घाटमा बसेर एकैपल्ट हजारौं हातले पश्चिमतिर फर्केर अर्घ दिन्छन्, त्यो बेला समय पनि एकछिनका लागि थामिए झैं लाग्छ । समय मौन भएको यो समयमा आँखाबाट निर्झर बग्न थाल्छ।
प्रत्येक दिन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ दिन र हेर्न अभ्यस्त हात र आँखाहरुले आज एकदिन अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ दिएर सफल र महान् व्यक्तिलाई मात्रै सलाम गर्ने सामाजिक प्रवृत्तिलाई ठूलो शिक्षा दिएको छ, मान्छेको महत्व जवानीको तेजमा मात्र नभई अस्ताइरहेको अनुभवको रापमा पनि रहेको छ भन्ने । सूर्यले अस्ताएर चन्द्रमालाई उदाउन ठाउँ मात्र दिँदैन, भोलि फेरि त्यति नै ऊर्जा र उत्साह बोकेर उदाउँछ । यो हाम्रो जस्तो अकर्मण्य समाजका लागि एउटा गतिलो पाठ हो।
घट्दो गर्मी र बढ्दो चिसोसँगै छठ पर्वमा प्रयोग गरिने खानेकुराले मानव शरीरलाई स्वस्थ बनाउन तारतम्य मिलाउँछ । सानो र थोरै पुँजी भएकाहरु पनि आस्थाको यो महापर्वमा मन खोलेर खर्च गरिरहेका हुन्छन् । छठ पर्व गरिने विभिन्न घाटहरुमा दर्शन गर्न आएकाहरुको लौकिक पहिरनको पनि आस्वादन गर्न पाइन्छ । भर्खरै सकिएको दशैं र दीपावलीमा किनिएका नयाँ लुगा लगाएर सुन्दरीहरुले फेसन परेड गरेको पनि देखिन्छ । यस अर्थमा यो पर्व स्थानीय स्तरमा फेसनको प्रदर्शन पनि हो भन्दा अत्युक्ति नहोला।
भक्ति र आस्था त आफ्नो ठाउँमा छँदैछ, व्यापार र प्रदर्शन पनि हुने भएकाले यो अलौकिक पर्व लोकजीवनसँग अझ जोडिँदै गएको महसुस हुन्छ । जीवनमा धेरै मनमोहक र दुर्लभ दृश्यहरु हेर्ने अवसर पाए पनि तिनले मन त्यति उद्वेलित गर्न सकेनन्, जति छठको दिन घाटमा अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ दिन हजारौं हात एकैपल्ट आकाशतिर फर्केको दृश्य देखेर मन अभिभूत हुन्छ । यो दृश्य हेरिरहँदा मन रोमाञ्चले जुरुक्क हुन्छ, आँखा अश्रुमय हुन्छन् । हरेक वर्ष जति हेरे पनि मानसपटलमा यो दृश्यको छाप नमेटिने गरी गढ्ने गर्छ ।
अलौकिक छठी माताको लौकिक देव सूर्यसँग जोडिएर गरिएको यो पर्वले सधैं उत्साहित र आह्लादित बनाउँछ । हरेक पटक यो दृश्य नयाँ र विहंगम लाग्छ । प्रकृति र जलसँग जोडिएको मानिसको आस्था कति बलियो छ र यसले लोकलाई एकआपसमा कसरी जोडेको छ, यो हेर्न र बुझ्न छठभन्दा राम्रो अवसर अरु सायदै हुन सक्ला।
आस्थाले नै मान्छेलाई हरेक राम्रो र नराम्रो कर्म गर्न डोर्याउँछ र असम्भवलाई पनि सम्भव बनाउँछ । प्रकृति खुलेको, मधेस पर्वमा भुलेर तथा लोकसंगीतमा घुलेर एकाकार भएको, व्यापारीको ओठमा मुस्कान छाएको हेर्ने र अनुभव गर्ने महान् अवसर हो छठ । सूर्यदेव पनि नरम भएर आफ्ना भक्तहरुप्रति न्यानो स्नेहको वर्षा गरिरहेछन् । यो कठिन व्रत गर्ने सबैलाई आज सूर्यले आफ्नो ओज दिएका छन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1791965585.png)
-1791964075.png)
-1786602170.png)
