• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

नेपाल महिला संघको अबको भूमिका के?

64x64
डा. डिला संग्रौला शनिबार, साउन २३, २०८३  १८:२७
1140x725

२००४ साउन २४ मा स्थापित नेपाल महिला संघको स्थापना दिवसको पूर्वसन्ध्यामा यसको भूमिकाबारे चर्चा गर्ने अभिप्रायले यो आलेख तयार पारिएको छ।

यस सन्दर्भमा कुरा गर्दा राज्यका निकायमा महिलाको उपस्थितिबारे चर्चा गर्नु उपयुक्त ठान्दछु।

महिला आरक्षणका कारण नेपाल प्रहरीमा करिब ११–१२, नेपाली सेनामा ९.५–१०.५ र सशस्त्र प्रहरीमा ९.५ प्रतिशत महिला रहेको पाइन्छ। उपस्थिति बढ्दो पनि छ। न्याय क्षेत्रमा कुल न्यायाधीशहरूमा महिलाको सहभागिता केवल ११ प्रतिशतको हाराहारीमा छ।

अर्कोतर्फ, बोक्सीको आरोप, छाउपडी, दाइजो प्रथा, घरेलु तथा यौनजन्य हिंसा र बढ्दो साइबर बुलिङ तथा अनलाइन हिंसाले महिलाको मर्यादा र सुरक्षामाथि निरन्तर प्रहार गरिरहेका छन्।

यिनै विद्यमान चुनौती, असन्तुष्टि र फेरिएको राजनीतिक वातावरणको आलोकमा महिला संघले आफ्नो भूमिकालाई र्‍याडिकल अर्थात् अमूलचूल रूपमा परिमार्जन गर्नु अत्यावश्यक भइसकेको छ। संघका अगाडि आज मुख्य गरी पाँचवटा ठूला चुनौतीहरू उभिएका छन् : पहिलो, दलहरू र समाजभित्र कायम रहेको परम्परागत पितृसत्तात्मक संरचना। दोस्रो, संगठनभित्र पुस्तान्तरणको कमी र ‘जेन्जी’ तथा युवा महिलाहरूमा राजनीतिप्रतिको बढ्दो वितृष्णा। तेस्रो, महिलाहरूको आर्थिक परनिर्भरता र तल्ला तहका कमिटीहरूमा साधन–स्रोतको अभाव। चौथो, सहरी र ग्रामीण महिलाबीचको ‘डिजिटल विभाजन’ तथा अनलाइन सुरक्षाको चुनौती। र पाँचौँ, जातीय, क्षेत्रीय र वर्गीय हिसाबले पिँधमा पारिएका दलित, जनजाति, मधेसी, मुस्लिम र सीमान्तकृत महिलाहरूको वास्तविक समावेशीकरणको प्रश्न।

यी चुनौतीहरूलाई चिर्दै संघलाई समयसापेक्ष, प्रविधिमैत्री र आम महिलाको भरोसायोग्य साझा मञ्च बनाउन अब नयाँ कार्यदिशा र स्पष्ट मार्गचित्र अँगाल्नुपर्छ।

सर्वप्रथम, संगठनमा युवा पुस्ता, जेन्जी र मिलिनियललाई आकर्षित गर्ने विशेष रणनीति बनाइनुपर्छ। पुराना भाषण, लामा औपचारिक सभा र परम्परागत ढर्रालाई त्यागेर पडकास्ट, डिजिटल संवाद, खुला छलफल र विचार निर्माणका आधुनिक मञ्चहरू सिर्जना गरिनुपर्छ। संघका हरेक तहका कमिटीमा ३० वर्षमुनिका युवा महिलाका लागि कम्तीमा २५ देखि ३० प्रतिशत आरक्षण (कोटा) सुनिश्चित गरी उनीहरूलाई नेतृत्व हस्तान्तरण गर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ। परम्परागत दलीय एजेन्डाभन्दा माथि उठेर जलवायु परिवर्तन, मानसिक स्वास्थ्य, सुरक्षित कार्यस्थल, डिजिटल सुरक्षा र एलजीबीटीक्यू प्लस अधिकारजस्ता नवीन र युवा–लक्षित मुद्दाहरूलाई संघले आफ्नो प्रमुख कार्यसूची बनाउनुपर्छ।

दोस्रो, संगठनको पूर्ण ‘डिजिटल रूपान्तरण’ (डिजिटलाइजेसन) आजको प्राथमिक आवश्यकता हो। गाउँदेखि केन्द्रसम्मका सम्पूर्ण सदस्यहरूको एकीकृत विवरण व्यवस्थापन गर्न ‘स्मार्ट डिजिटल सदस्यता पोर्टल’ सञ्चालन गरिनुपर्छ। सामाजिक सञ्जालमा फैलिने भ्रम र नकारात्मकतालाई चिर्दै महिला अधिकारका पक्षमा सशक्त उपस्थिति जनाउन ‘डिजिटल मिडिया सेल’को निर्माण हुनुपर्छ। साथै, अनलाइन ट्रोलिङ, चरित्रहत्या र साइबर हिंसाको सिकार भएका महिलाहरूलाई तत्काल कानुनी र प्राविधिक सहयोग पुर्‍याउन २४÷७ सञ्चालन हुने डिजिटल हेल्पडेस्क र कानुनी परामर्श संयन्त्र स्थापना गरिनुपर्छ।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

तेस्रो, राजनीतिक अधिकारसँगै आर्थिक आत्मनिर्भरताको नीति अघि सारिनुपर्छ। ‘एक वडा, एक महिला उद्यम’को अवधारणालाई व्यावहारिक रूप दिन संघले ग्रामीण र सीमान्तकृत महिलाहरूलाई ई–कमर्स, अनलाइन व्यापार, डिजिटल भुक्तानी र वित्तीय साक्षरताको नियमित तालिम दिने पुलको काम गर्नुपर्छ। नवप्रवर्तन (इनोभेसन) र नयाँ सोच भएका युवा महिला उद्यमीहरूलाई सहुलियतपूर्ण ऋण, सरकारी अनुदान र बजारसँग जोड्न महिला संघले मेन्टरशिप र अभिभावकत्व प्रदान गर्नुपर्छ। आर्थिक रूपमा सक्षम नभएसम्म महिलाको राजनीतिक र सामाजिक अधिकार कागजमै सीमित हुन्छ भन्ने सत्यलाई आत्मसात् गरिनुपर्छ।

चौथो, राजनीतिक क्षमता अभिवृद्धि र प्रत्यक्ष निर्वाचनमा दाबी संघको मुख्य एजेन्डा बन्नुपर्छ। आगामी निर्वाचनहरूमा महिलालाई केवल उपप्रमुख वा समानुपातिकमा सीमित नगरी प्रत्यक्षतर्फ कम्तीमा ५० प्रतिशत टिकट दिलाउन कांग्रेस पार्टीभित्र नीतिगत र दबाबमूलक हस्तक्षेप सिर्जना गरिनुपर्छ। स्थानीय, प्रदेश र संघमा निर्वाचित महिला जनप्रतिनिधिहरू तथा सम्भावित महिला नेताहरूलाई बजेट विश्लेषण, कानुन निर्माण, सुशासन र भाषणकलासम्बन्धी उच्चस्तरीय तालिम दिन संघभित्रै स्थायी महिला नेतृत्व एकेडेमी सञ्चालन गर्नु अति आवश्यक छ।

पाँचौँ, वास्तविक समावेशी र समतामूलक संगठनको निर्माण हुनुपर्छ। दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम, अपाङ्गता भएका र दुर्गम क्षेत्रका महिलाहरूलाई संघको नीति निर्माण र निर्णायक तहमा अनुपातिक र सम्मानजनक प्रतिनिधित्व गराउनुपर्छ। छाउपडी, दाइजो, घरेलु हिंसा र बालविवाहजस्ता कुरीतिहरू अझै कायम रहेका ग्रामीण बस्तीहरूमा युवा स्वयंसेवकहरू परिचालन गरी निरन्तर सचेतना अभियान सञ्चालन गरिनुपर्छ।

निष्कर्ष

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

नेपाल महिला संघ केवल एउटा राजनीतिक दलको भ्रातृ संस्था वा चुनावमा भोट जुटाउने औजार मात्र होइन, यो त नेपाली महिला मुक्तिको ऐतिहासिक र अविछिन्न आन्दोलनको प्रतीक हो। दिव्यादेवी कोइराला, मंगलादेवी सिंह, द्वारिकादेवी चन्द ठकुरानी र शैलजा आचार्यजस्ता महान् नेतृहरूले बालेको क्रान्तिको राँकोलाई २१औँ शताब्दीको प्रविधि, नयाँ पुस्ताको चेतना र फेरिएको राजनीतिक यथार्थसँग जोडेर अगाडि बढाउनु आजको मुख्य दायित्व हो।

नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको उदय र जेन्जी पुस्ताको असन्तोषलाई चुनौती मात्र मान्नु गल्ती हुनेछ। यसलाई महिला संघको संरचना, कार्यशैली र सोचमा आमूल सुधार गर्ने एउटा ऐतिहासिक अवसरका रूपमा लिनुपर्छ। लोकतन्त्र, सुशासन, आर्थिक समृद्धि र पूर्ण लैङ्गिक समानताको यात्रामा महिला संघले आफूलाई थप परिमार्जित, प्रविधिमैत्री, समावेशी र सशक्त बनाउँदै अघि बढ्नु नै संस्थापक नेतृहरूप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली र मुलुकप्रतिको दायित्व हुनेछ।

 

प्रकाशित मिति: शनिबार, साउन २३, २०८३  १८:२७

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
डा. डिला संग्रौला

डा. संग्रौला नेपाली कांग्रेसकी नेतृ हुन्।

लेखकबाट थप
नेपाल महिला संघको अबको भूमिका के?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
अमेरिकामा ‘डर्टी बम’ आक्रमण गर्ने इरानको योजना, ट्रम्प प्रशासनका उच्च अधिकारी निशानामा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुनको मूल्य तोलामा १९ सयले घट्यो मंगलबार, मंसिर १, २०८३
यी हुन् यस वर्षका उत्कृष्ट करदाता (सूचीसहित) मंगलबार, मंसिर १, २०८३
१९ विधामा उत्कृष्ट करदाता सम्मानित, सूर्य नेपालदेखि नबिल बैंकसम्म पुरस्कृत मंगलबार, मंसिर १, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
मुगु जिप दुर्घटना : मृत्यु हुनेको संख्या चार पुग्यो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्