काठमाडौं- देशभर २९ हजार ६ सय किलोमिटर सडकमा ३२ लाख भन्दा सवारी गुड्छन्। सवारी प्रयोगकर्ताको संख्या वार्षिक चार लाखको दरमा वृद्धि हुँदै आएको छ।
तर, सडक निर्माण तथा मर्मतमा भने खासै प्रगति हुन सकेको छैन। सरकारले सवारी प्रयोगकर्तासँग मात्रै सडक मर्मत तथा संभार शुल्कका नाममा वार्षिक १५ अर्बभन्दा बढी रकम संकलन गर्दै आएको छ। तर, सडकको निर्माण तथा मर्मतमा भने वार्र्षिक ५ देखि ६ अर्ब रूपैयाँ मात्रै बजेट विनियोजन हुने गरेको छ।
गत आवमा मात्र यातायात व्यवस्था विभागले सडक सम्भार तथा मर्मत शुल्कको नाममा ९ अर्ब ४३ करोड रूपैयाँ भन्दा बढी राजस्व संकलन गरेको थियो। यसैगरी नेपाल आयल निगमले पनि प्रतिलिटर पेट्रोलमा ४ रूपैयाँ र डिजलमा २ रूपैयाँ सडक मर्मत तथा संभार दस्तुर संकलन गर्दै आएको छ।
तर, बैंकले सवारी खरीदमा दिँदै आएको अटो लानेमा कडाइ गरेसँगै सवारी दर्ताको संख्यामा पनि कमी आएको छ। सरकारले आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ को बजेट सार्वजनिक गर्दा नै सवारी साधनमा लगाउँदै आएको विभिन्न शुल्क क्षमताको आधारमा वृद्धि गरेको छ। यस कारण पनि सवारी आयातमा कमी आउने अटो व्यवसायीहरू बताउँछन्।
कुनै एक समय सोखका रूपमा प्रयोग हुने सवारी अहिले अत्यावश्यक समेत बनिसकेको छ। तर, सरकारले भने निजी सवारीलाई अत्यावश्यक भन्दा पनि सौखिनको साधनको रूपमा लिन गरेको छ।
कुन सवारी कति?
यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार गत आवमा देशभर ४ लाख ३७ हजार ६ सय १६ वटा सवारी साधन थपिएको छन्। गत आवमा दर्ता भएका सवारी संख्या सहित अहिले देशभर ३२ लाख २१ हजार ४२ वटा सवारी पुगेको छन्। यसमा सबैभन्दा बढी मोटरसाइकलको संख्या छ। मोटरसाइकल मात्रै २५ लाख ३० हजार ७ सय २२ पुगेको छ। यस्तैगरी कार/जिप/भ्यान २ लाख ३७ हजार ६ सय ५८, बस ४९ हजार ३ सय १८, मिनिबस/मिनिट्रक २५ हजार ५ सय ५९ र ९० हजार ४ सय ११ वटा क्रेन÷डोजर एस्काभेटर/ट्रक/टिपर दर्ता भइसकेका छन्।
यस्तैगरी ५५ हजार ९ सय ७३ वटा पिक–अप र ७ हजार ६ सय ५८ वटा माइक्रो दर्ता भइसकेका छन्। यसैगरी, ४५ हजार ६ सय ७२ वटा टेम्पो, १ लाख ४३ हजार ९ सय ६२ वटा ट्याक्टर÷पावरटिलर, २२ हजार ४ सय ६६ वटा ई–सिक्सा र ७ हजार ६ सय ७ वटा अन्य सवारी दर्ता भएको यातायात व्यवस्था विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकले देखाउँछ।
कुन प्रदेशमा कति?
सवारी दर्तामा सबैभन्दा अगाडि प्रदेश ३ रहेको छ। प्रदेश ३ मा मात्रै ११ लाख ७२ हजार ४ सय १३ वटा सवारी दर्ता भएका छन्। तर, सबैभन्दा कम सवारी दर्ता भएको प्रदेश भने कर्णाली हो। कर्णाली प्रदेशमा ८ सय ११ वटामात्र सवारी दर्ता भएको छ।
यस्तैगरी प्रदेश २ मा ८ लाख ६८ हजार ३ सय ८४, प्रदेश ५ मा ५ लाख २७ हजार १ सय २३, प्रदेश १ मा ४ लाख २२ हजार ८ सय ६२, गण्डकी प्रदेशमा १ लाख ६७ हजार ३ सय १३ र प्रदेश ७ मा ६२ हजार १ सय ३६ वटा सवारी दर्ता भएका छन्।
देशभर कति सडक?
सरकारी तथ्यांक अनुसार हाल देशभर २९ हजार ६ सय ३९ किलोमिटर सडक निर्माण भइसकेको छ। जसमा ४४.३ प्रतिशत अर्थात् १३ हजार एक सय ४९ किलोमिटर कालो पत्रे सडक छ। यसैगरी, २३.५ प्रतिशत अर्थात ६ हजार ९ सय ५६ किलोमिटर सडक ग्राभेल छ भने ३२ .२ प्रतिशत अर्थात् ९ हजार ५ सय ३४ किलोमिटर सडक कच्ची सडक छन्।
सवारी दर्ता घट्यो
अघिल्लो आवका तुलनामा गत आव २०७४/०७५ मा सवारी दर्तामा कमी आएको छ। गत आवमा देशभर ४ लाख ३७ हजार ६ सय १४ वटा सवारी दर्ता भएको छ। तर, अघिल्लो आवमा सवारी दर्ताको संख्या ४ लाख ४४ हजार २ सय ५९ थियो। तर, गत आवमा झन्डै ७ हजारले सवारी दर्तामा कमी हो।
बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सवारी कर्जामा कडाइ गर्दा सवारी दर्ताका कमी आएको लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टलका प्रमुख अञ्जनले श्रेष्ठले बताउँछन्। सवारी बिक्री सहरी क्षेत्रबाट विस्तार हुनुपर्ने र नयाँ स्थानहरूमा पनि त्यसको सहज उपभोग गर्नसक्ने अवस्था आउनुपर्ने उनको भनाइ छ। योसँगै सरकारले सवारी साधनलाई सौखिन र अनुत्पादक क्षेत्रका रूपमा लिँदा सवारी दर्तामा कमी आएको उनको भनाइ छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
-1789631269.jpg)
