काठमाडौं- रोजगारीका लागि नेपाली श्रमिक मलेसिया जान थालेको सन् २००३ बाट मात्र हो। श्रम स्वीकृति लिएर वार्षिक १ लाखभन्दा धेरै नेपाली कामदार मलेसिया जाने गरेको सरकारी तंथ्याकमा उल्लेख छ।
वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्याकअनुसार गत आर्थिक वर्ष मात्रै १ लाखभन्दा धेरै नेपाली युवा कामको खोजीमा मलेसिया पुगेका छन्। वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपालीमध्ये अंगभंग र मृत्यु हुनेको संख्या सबैभन्दा धेरै भएको देश मलेसिया हो।
आर्थिक वर्ष २०६५/०६६ देखि २०७४/०७५ सम्मको अवधिमा वैदेशिक रोजगारीका लागि गएका ६ हजार ७ सय ९० नेपालीले ज्यान गुमाउनु परेको वैदेशिक रोजगार प्रवद्र्धन बोर्डको तंथ्याक छ। मलेसियामा मात्र ज्यान गुमाउनेको संख्या २ हजार ४ सय ४२ रहेको बोर्डको तंथ्याकले देखाएको छ। याे उक्त अवधिमा रोजगारीका लागि विदेश गई मृत्यु भएका नेपालीको कूल संख्याको करीव ३४ प्रतिशत हो।
चालु आर्थिक वर्ष सुरु भएको ४५ दिनमा नै रोजगारीका लागि मलेसिया पुगेका ३० जनाले ज्यान गुमाएका छन्। गत आर्थिक वर्षमा सबैभन्दा धेरै रेमिट्यान्स पनि मलेसियाबात नै भित्रिएको छ। कूल रेमिट्यान्समध्ये करीव २९ प्रतिशत मलेसियाबाट मात्र नेपाल भित्रिएको राष्ट्र बैकको तंथ्याक छ।
बोर्डको वर्षको तंथ्याकअनुसार वैदेशिक रोजगारीका क्रममा ज्यान गुमाउने र समस्यामा पर्ने नेपालीको संख्या सबैभन्दा बढी मलेसिया नै छ। सो अवधिमा मलेसिया रोजगारीमा लागि गएका ३ सय ३७ जना अंगभंग भएर फर्किएको बोर्डको तंथ्याकमा उल्लेख छ।
नेपाली कामदारका लागि मलेसियाको श्रम बजार खासै सुरक्षित देखिएको छैन। तर, देशभित्र रोजगारीका अवसर नहुँदा खाडीका देशभन्दा मलेसिया जाने नेपाली श्रमिकको संख्या वृद्धि हुँदै गएको छ।
नेपाली कामदारको प्रमुख गन्तव्य देशमा खाडी राष्ट्र र मलेसिया पर्ने गरेको छन्। यी देशमध्ये मलेसिया र साउदी जाने नेपाली कामदार नै बढी समस्यामा पर्ने गरेका छन्।
मलेसिया पछि साउदीको श्रम बजार पनि नेपालीका कारदारका लागि असुरक्षित बन्दै गएको छ। १० वर्षको अवधिमा साउदीमा १ हजार ८ सय ४२ जना, कतारमा १ हजार ३ सय २३ जना, यूएईमा ५ सय १९ जनाले ज्यान गुमाउनु परेको छ। यसैगरी कुवेतमा १ सय ८६ जना, बहराइनमा ७७ जना, दक्षिण कोरियामा ८२ जना, लेबनानमा २० जना र श्रीलंकामा २ जनाले ज्यान गुमाएका छन्। यसरी वैदेशिक रोजगारीको क्रममा कूल ५ हजार ८ सय ३२ जना नेपालीको मृत्यु भएको बोर्डको तंथ्याकमा उल्लेख गरिएको छ।
अंगभंग भएर फर्कनेको संख्या पनि उल्लेख्य
१० वर्षको अवधिमा अंगभंग भएर नेपाल फर्कने श्रमिकको संख्या पनि उल्लेख्य छ। साउदीबाट १ सय ७३ जना, कतारबाट १ सय ३२ जना, यूएईबाट ७८ र बहराइनमा ३१ जना गरी ७ सय ८७ जना अंगभंग भएर स्वदेश फर्किएको बोर्डको तंथ्याक छ।
कति बाँडियो राहत?
रोजगारीका लागि विदेश गएका नेपाली कामदार बिरामी, मृत्यु र काम गर्दा अंगभंग भएर फर्कँदा सरकारले राहत प्रदान गर्दै आएको छ। सरकारले बोर्डमार्फत् १ अर्ब ५६ करोड ७७ लाख ९४ हजार रुपैयाँ क्षतिपूर्ति बापत् आर्थिक सहायता उपलब्ध गराएको छ। यसको ३० प्रतिशत रकम मलेसियाबाट फर्किका कामदारले पाएका छन्।
सरकारको पछिल्लो तंथ्याक हेर्ने हो भने मलेसियाको श्रम बजार नेपालीका लागि असुरक्षित भएको श्रम विज्ञ दिपेन्द्र थापा बताँउछन्।
‘वैदेशिक रोजगारीका क्रममा हुने मृत्युको पहिचान गरेर सरकारले समाधान नखोजे भविष्यमा यो विषय जटिल बन्दै जाने’ उनले बताए। ‘ नेपाली कामदार धेरै मृत्यु हुने रोजगारदाता देशसँग श्रमिकको मृत्युदरका विषयमा सरकारीस्तरमा छलफल गरेर समाधान गर्नुपर्छ’ उनले भने।
गत जेठ २ गते श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले मलेसिया जाने कामदारसँग चर्काे रकम लिएर ठगी गरेको भन्दै बायोमेट्रिक, भीएलएन, माइग्राम्स, वान स्टप सेन्टर र जीएसजीलाई खारेजी गर्ने निर्णय सरकारले गरेको छ। यी संस्थालाई कारबाही गरेपछि नेपाली श्रमिक मलेसिया जाने प्रक्रिया बन्द भएको थियो।
पछिल्लो पटक नेपालसँग श्रम समझदारी गर्न मलेसिया सरकारले नेपाललाई मस्यौदा पठाएको थियो। नेपालले गत साता मस्यौदा संशोधन गरी जवाफ फर्काइसकेको छ।
बोर्डका कार्यकारी निर्देशक राजनप्रसाद श्रेष्ठले वैदेशिक रोजगारीका क्रममा हुने मृत्युदर घटाउन सरकारले प्रयत्न गरिरहेको जानकारी दिएका छन्। तर, रोजगारीका लागि विभिन्न देश पुगेका कामदारको मृत्युदर बढदै गएको छ। श्रेष्ठले भनेजस्तो सरकारले मृत्युदर रोक्न प्रयास गरेको पाइँदैन।
वैदेशिक रोजगारीका क्रममा नेपाली कामदारको मृत्यु के कारणले हुन्छ भन्ने विषय सरकारले पहिचान गर्ने सकेको छैन।
मुत्यको कारण खुल्दैन
वैदेशिक रोजगारीका क्रममा मृत्यु हुने कामदारको यथार्थ कारण प्रायः खुल्दैन। रोजगारदाता देशले प्राकृतिक मृत्यु भनेर पोस्टमार्टम रिपोर्ट गरेर शव नेपाल पठाउने गरेका छन्। आत्महत्या र सडक दुर्घटनाबाहेक वैदेशिक रोजगारीमा मृत्यु भएका धेरै कामदारको मृत्युको कारण नखुलाइँदा वास्तविक कारण पत्ता लगाउन समस्या भइरहेको बोर्डकी सूचना अधिकारी पवित्रा घिमिरेको भनाई छ।
सडक दुर्घटना, आत्महत्या तथा अन्य कारणले नेपाली श्रमिकले विदेशमा ज्यान गुमाउने गरेका छन्। यसबाहेक स्वास्थ्यमैत्री जीवनशैली नहुँदा र नियमित स्वास्थ्य परीक्षण सुविधा नपाउँदा हृदयाघातका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या पनि उल्लेख्य छ।
रोजगारीमा जानुअघि सम्बन्धित देशको नियम–कानुन तथा ट्राफिकबारे पर्याप्त जानकारी नहुँदा पनि श्रमिकले ज्यान गुमाउने गरेका छन्। जथाभावी बाटो काट्ने, तीव्र गतिमा गाडी कुदाउनेजस्ता कारणले धेरैको ज्यान गएको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्। यसरी ज्यान गुमाउने कामदारका परिवारलाई सरकारले क्षतिपूर्तिबापत् १७ लाख दिने गरेको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
-1789631269.jpg)
