काठमाडौं- यस वर्षको सगरमाथा आरोहणबाट रोयल्टीवापत ३६ करोड १४ लाख ९८ हजार ३ सय २१ संकलन भएको छ।
वसन्त ऋतुको आरोहण गत बैसाख ३० गतेदेखि सुरु भएको थियो भने यही जेठ ११ गतेसम्म चलेको हो। यस याममा ४ सयभन्दा बढी आरोहीले आरोहण सम्पन्न गरेका छन्। अघिल्ला वर्षभन्दा यस पटकको आरोहणमा मानवीय क्षति पनि कम भएको छ। यस वर्षको वसन्त ऋतुमा पर्यटन विभागले आरोहण अनुमति दिएका २८ हिमालबाट हालसम्म ४१ करोड २८ लाख ८४ हजार ६ सय ३८ रुपैयाँ रोयल्टी संकलन भएको छ। त्यसमध्ये सबैभन्दा धेरै रोयल्टी रकम सगरमाथाले संकलन गरेको छ।
विभागका निर्देशक रामप्रसाद सापकोटाका अनुसार, सगरमाथाबाट ३६ करोड १४ लाख ९८ हजार ३ सय १२ रुपैयाँ रोयल्टी संकलन भएको छ। सगरमाथासँगै रहेको ल्होत्से हिमालबाट एक करोड ९८ लाख ९३ हजार ६० रोयल्टी संकलन भएको छ।
यसैगरी कञ्चनजङ्घाबाट रु ८२ लाख २६ हजार ७२०, धौलागिरीबाट रु ६३ लाख ६३ हजार ९०, आमाडब्लामबाट रु २० लाख ४७ हजार ८७७ र मनास्लुबाट रु १४ लाख ९३ हजार २८० रकम संकलन भएको छ।
यस वर्षको वसन्त ऋतुमा चार नेपालीसहित ३८ आरोही दलका सगरमाथाको शिखर चुम्ने अभियानमा केन्द्रित भएका थिए।
सगरमाथा आरोहणको रोयल्टी समेत फरक ऋतुमा फरक-फरक नै छ। विभागका अनुसार, विदेशी नागरिकले वसन्त ऋतुमा ११ हजार अमेरिकी डलर रोयल्टी तिर्नुपर्नेछ। यस्तै, शरद ऋतुमा पाँच हजार ५ सय डलर र गर्मी समयमा दुई हजार ७ सय ५० अमेरिकी डलर रोयल्टी तिर्नुपर्छ। यस्तै, नेपाली आरोहीले वसन्त ऋतुमा ७५ हजार, शरद ऋतुमा ३७ हजार ५ सय र गर्मीयाममा १८ हजार २ सय ५० रुपैयाँ रोयल्टी तिर्नुपर्ने व्यवस्था छ।
वसन्त ऋतुको आरोहण गत बैसाख ३० गतेदेखि सुरु भएको थियो। आरोहणको पहिलो दिन डोरी टाँग्न पुगेका आठ शेर्पाले आरोहणको उद्घाटन गरेका थिए।
२२औं पटक सगरमाथा चढेर कामीरिताको कीर्तिमान
आरोहणको दोस्रो दिन गत बैसाख ३१ गते कामीरिता शेर्पाले कीर्तिमान कायम गरेका थिए। उनले सगरमाथाको २२ पटक आरोहण गरेर कीर्तिमान कायम गरेका हुन्। यस्तै, पेम्बा दोर्जे शेर्पाले पनि कीर्तिमान कायम गरेका छन्।
सन् २००४ मा पेम्बाले आठ घन्टा १० मिनेटमा सगरमाथाको आरोहण गरेर कीर्तिमान कायम गरेका थिए। पेम्बाले पृथ्वीनारायण शाहको मूर्तिसहित सगरमाथाको आरोहण गरेको सम्पर्क अधिकृत ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठको भनाइ छ।
बाइस पटक सगरमाथाको आरोहण गरेर कीर्तिमान कायम गर्नुभएका कामीरिता शेर्पाको बारेमा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले विशेष समाचार सामग्री प्रस्तुत गरेका छन्। यसअघि कामीसहित आप्पा शेर्पा र फुर्वा तासी शेर्पाको नाममा २१ पटक सगरमाथा आरोहण गरेको कीर्तिमान कायम थियो।
सोलुखुम्बुका कामीरिताले विश्व कीर्तिमान राखेसँगै विश्वभरका सञ्चार माध्यमको ध्यान उनीतर्फ केन्द्रित भएको हो।
कामीरिता शेर्पा
बेलायतका प्रसिद्ध गार्डियनको अनलाइन संस्करणमा ४८ वर्षे कामीरिताले कीर्तिमान कायम राखेको विषयलाई महत्वका साथ प्रचार गरेको छ। सो पत्रिकाको अनलाइन संस्करणमा भनिएको छ, 'कामीरिताले २५ पटक विश्वको सर्वोच्च शिखर आरोहण गर्ने लक्ष्य राख्नुभएको छ।'
२४ वर्षको उमेरमा सगरमाथा आरोहण सुरु गरेका कामीरिताले संसारका अग्ला शिखरको आरोहण गरिसकेका छन्। यसैगरी भारतको हिन्दूस्तान टाइम्स, बेलायको अर्को मिररको अनलाइन संस्करणले पनि कामीरिता र लाक्पाको कीर्तिमानको महत्वका साथ चर्चा गर्दै समाचार सामग्री प्रस्तुत गरेका छन्।
यसैगरी अमेरिकाको एबिसी न्यूज, वासिङ्टन टाइम्स, सिकागो सन् टाइम्स, पाकिस्तानको पाकिस्तान टुडे, क्यानडाको ‘द’ स्टार लगायत विश्वप्रसिद्ध सञ्चार माध्यमले सर्वोच्च शिखरको आरोहणको समाचारलाई महत्वका साथ प्रकाशन तथा प्रसारण गरेका थिए।
सन् १९५३ मा तेञ्जिङ नोर्गे शेर्पा र एडमण्ड हिलारीले पहिलो पटक सर्वोच्च शिखरको आरोहण गरेका थिए। सगरमाथा आरोहणको ६४ वर्षको अवधिमा करिब आठ हजारले सगरमाथाको शिखर चुमेका छन्। यस्तै आरोहणका क्रममा २८६ जनाको निधन भएका छन्।
अघिल्लो वर्षको वसन्त ऋतुमा ४३ समूहका ३६६ स्वदेशी तथा विदेशी आरोहीले सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका थिए। सन् २०१६ मा ३८ वटा समूहका ३ सय भन्दा बढी आरोहीले सगरमाथाको चुचुरो चुमेका थिए। गत वर्षमा भन्दा यस वर्ष आरोहण सहज देखिएको छ।
विगतमा भन्दा कम क्षति
यस वर्षको वसन्त ऋतुको सगरमाथा आरोहणको क्रममा तीन जनाको मृत्यु भएको छ। यस्तै हिम पहिरोमा परी एकजना मात्रै बेपत्ता भएका छन्। खुम्बुफर्कने क्रममा आरोही डोमा सार्की शेर्पाको यही जेठ २ गते बुधबार मृत्यु भएको छ।
खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका– १ का ३६ वर्षीय शेर्पाको मृत्यु भएको सोलुखुम्बु प्रहरीले जनाएको छ। प्रहरी निरीक्षक प्रद्युम्नकुमार अधिकारीका अनुसार, आधार शिविर–२ को खुम्बु आइसफलमा लडेर घाइते भएका शेर्पाको तत्काल उपचारका लागि सोही गाउँपालिका– ५ स्थित माउण्टेन मेडिकलमा लगिएको र उपचारका क्रममा उनको मृत्यु भएको थियो।
शेर्पा हिमालयन एसोसिएसन कम्पनीबाट सगरमाथा आरोहणमा जानुभएको थियो। यसअघि सगरमाथा आरोहणकै क्रममा दुई विदेशीको मृत्यु भएको थियो। शिविर तीन पुगेर फर्कने क्रममा गत आइतबार राति ३६ वर्षीय जापानी नोबुकाजु कुरिकी र ६२ वर्षीय मेसोडोनियाली जेओर्जी पेटकोभको सगरमाथाको शिविर ३ माथि लेक लागेर मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।
सम्पर्क अधिकृत श्रेष्ठका अनुसार अघिल्ला वर्षमा भन्दा यस वर्षको आरोहणमा कम क्षति भएको छ।
सन् २०१४ मा हिमपहिरोका कारण १६ नेपालीसहित १९ जनाको निधन भएको थियो। यस्तै सन् २०१२ मा हिमपहिरोमा परेर ११ जनाको निधन भएको थियो। यस्तै, सन् २०१५ मा २२ आरोहीको मृत्यु भएको थियो। सन् २०१७ मा तीन आरोहीको निधन भएको थियो भने एक आरोही हराएका थिए। यस आधारमा हेर्दा यस पटकको आरोहणमा कम मात्रै मानवीय क्षति भएको श्रेष्ठको भनाइ छ।
नेपाल पर्वतारोहण संघका पूर्वअध्यक्ष आङछिरिङ शेर्पा विगत वर्ष भन्दा यस पटक सगरमाथा आरोहण बढी सुरक्षित रहेको र मानवीय क्षति समेत कम भएको बताँछन्।
आरोहणका क्रममा बढी सर्तकर्ता अपनाइएको, तालीम प्राप्त पथप्रदर्शकको व्यवस्था तथा समयमै सम्पूर्ण आरोहणको जानकारीलगायतका कारण पनि क्षति कम भएको उनको भनाइ छ।
आरोहणको रोयल्टीमध्ये ७० प्रतिशत सरकारलाई र ३० प्रतिशत सम्बन्धित जिल्लाको स्थानीय विकासमा खर्च गरिने पनि पूर्वअध्यक्ष शेर्पाले जानकारी दिए। (रासस)
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
