डडेल्धुरा– नेपाल सरकारले हलिया मुक्ति घोषणा गरेको ९ वर्ष पूरा भइसके पनि मुक्त हलियाका समस्या समाधान भएका छैनन्।
सरकारको बेवास्ताका कारण आफूहरू आजसम्म पीडित बनिरहनुपरेको उनीहरूको दुखेसो छ। २०५९ सालदेखि संगठित रूपमा मुक्तिका लागि आन्दोलन गर्दै आएका मध्य र सुदूरपश्चिमका १२ जिल्लाका १९ हजार ५९ हलिया परिवारलाई २०६५ भदौ २१ मा सरकारले मुक्त घोषणा गरेको थियो। साहुबाट मुक्त भए पनि धेरै मुक्त हलियाको अवस्था भने दयनीय छ।
अरु बेला बेवास्तामा परे पनि अहिले भने प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनमा भोट माग्न आउने नेताहरु प्रसस्त भेटेका छन् उनीहरुले। डडेल्धुरा अगरगढी नगरपालिका–८ खनमडामा २५ मुक्त हलिया परिवारको बसोवास छ। यस्तै, प्रधानमन्त्री एवं कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाको गृह गाउँपालिका गन्यापधुरा गाउँपालिका वडा नम्बर १ मा करिब ५० परिवार मुक्त हलिया सामुदायिक बनमा बसोबास गर्दै आएका छन्। सामुदायिक वनको सम्झौता समाप्त भएको एक वर्षसम्म त्यहीँ छन्। मुक्त हलिया परिवारकी कलादेवी पाकीले भनिन्, ‘अन्त जाने ठाउँ छैन, वनले पटक–पटक बसाइ सर्न पत्र पठाइरहेको छ।’
उनले दुःख पोख्दै भनिन्, ‘हामीहरू साहुकहाँ हलो जोत्नबाट त मुक्त भयौं, तर जीवनमा आइपर्ने अरू समस्या उस्तै छन्।’ मुक्त हलियाका अनेक समस्यामध्ये पहिलो नम्बरमा पर्छ, पुनःस्थानपना। त्यसैले यसपालि उनीहरूले पुनःस्थापनाको विषयलाई चुनावमा कसलाई भोट दिने वा नदिने भनेर मुद्दा बनाएका छन्।
‘जुन उम्मेदवारले पुनःस्थापनाको व्यवस्था मिलाइदिने वाचा गर्छन् र गरिब जनताका पीरमर्का बुझ्छन्, तिनै उम्मेदवारलाई भोट दिने हो,’ लक्ष्मीदेवी कैनी भन्छिन्, ‘जसले हामीलाई घर दिन्छ, त्यो उम्मेदवारलाई भोट दिन्छौं।’
गाउँमा भोट माग्दै धेरै नेता आउने गरे पनि यसपालि आफ्नो समुदायका एजेन्डा बोक्ने उम्मेदवारलाई मत दिने पक्षमा छन् मुक्त हलियाहरु।
खनमडास्थित मुक्त हलिया बस्ती
यस्तै, अमरगढी नगरपालिकाभित्रै रहेको खनमडामा मुक्त हलियाहरू लामो समयदेखि खानेपानीको समस्या झेल्दै आइरहेका छन्। एउटा सानो खानेपानीको नाउँला (कुवा) बाट २५ मुक्त हलिया परिवारले पानी उपभोग गरिरहेका छन्। कलादेवी पार्की भन्छिन्, ‘अब आश्वासनले मात्र हुँदैन। निर्वाचनमा विकास गर्नेगरी लिखित प्रमाण दिए मात्रै भोट दिन्छौं।’
विकास नहुँदा आफूहरु समस्यामा परेको मुक्त हलिया परिवारकी सुन्दरा पार्कीको बुझाइ छ। गाउँमा खानेपानीका साथै अन्य सेवा सुविधा पु¥याउने उम्मेदवारलाई भोट दिने उनले बताइन्।
उनले गुनासो गरिन्, ‘सरकारले हलिया बस्नबाट त छुट्करा दियो । तर, घाँस–दाउरा किनेर ल्याउनुपर्ने अवस्था छ। हाम्रो पुनःस्थापनाका लागि कुनै पनि व्यवस्था भएको छैन।’
चुनाव प्रचारमा विभिन्न पार्टीका उम्मेदवार गाउँमा खानेपानी, सडक, बिजुली ल्याउने आश्वासन दिँदै भोट माग्ने गरे पनि जितेर गएपछि फर्किएर नआएको स्थानीय भीमबहादुर सार्की बताउँछन्।
‘नेताहरू चुनावको मुखमा तपाईंलाई हामी पानी दिन्छौं, बिजुली दिन्छौं, सडक बनाइदिन्छौं भनेर आवश्वासन दिन्छन्,’ ७० वर्षका भीमबहादुरले भने, ‘म राजा वीरेन्द्रको पालादेखि भोट हाल्दै आएको छु, तर कसैले पनि चुनावी वाचा पूरा गरेका छैनन्।’
उनले नेताप्रति व्यंग्य गर्दै थपे, ‘चुनावमा चारचोटि नमस्कार हजुर! भन्ने तर चुनाव जितेपछि मुखै नदेखाउनेहरु धेरै छन्। जो हामीजस्ता गरिबको रक्षा गर्छ, ऊ नै हाम्रो नेता हो, उसैलाई भोट दिन्छौं।’
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
