काठमाडौं– भेनेजुलएलामा देखिएको राजनीतिक संकटको विषयलाई लिएर नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी ९नेकपा०का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले निकालेको प्रेस विज्ञप्तिका विषयमा अमेरिकाले नेपाल सरकारको आधिकारीक धारणा माग गरेको छ।
भेनेजुएलाका राष्ट्रिसभा अध्यक्ष हुँवा गोइदोले निर्वाचित राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई विस्थापित गरी अमेरिकाको समर्थनमा आफूलाई अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेपछि नेपालको सत्तारुढ दल नेकपाले त्यसको विरोध गरेको हो। भेनेजुएलाका विस्थापित राष्ट्रपति मादुरोलाई समर्थन गर्दै नेकपाले अमेरिकी कदमको विरोधमा प्रेस विज्ञप्ति प्रकाशित गरेको थियो।
सत्तारुढ दलका एक अध्यक्ष प्रचण्डको हस्ताक्षरसहित निस्किएको विज्ञप्तिका विषयमा अमेरिकाले नेपाल सरकारको आधिकारीक धारणा माग गरेको हो।
सत्तारुढ दलले परराष्ट्र मन्त्रालयबाट आफ्नो असहमति जनाउने विकल्प रहँदा–रहँदै पनि प्रेस विज्ञप्ति प्रकाशित गर्नु ‘कच्चा कूटनीति’ भएको केही विश्लेषकहरुको ठम्याई छ। कुनै पनि देशको परराष्ट्र नीति आफ्नो देशको राष्ट्रिय स्वार्थलाई केन्द्रमा राखेर हुने गर्छ। नेपालको राष्ट्रिय स्वार्थ अमेरिकासँग बढी छ अथवा भेनेजुएलासँग भन्ने विषयलाई नेकपाले ख्याल गर्न नसकेको विश्लेषकहरू आरोप लगाउँछन्।
‘जरुरी भएरै प्रेस विज्ञप्ति’
तर, नेकपाका युवा नेता युवराज चौलागाईं नेपालले आफ्नो परराष्ट्र नीतिले अंगिकार गरेको विधिभित्रै बसेर भेनेजुएलामा अमेरिकाले गरेको हस्तक्षेपको विषलाई विरोध गरेको दाबी गर्दछन्।
गएको राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा भेनेजुएलाका समाजवादी नेता मादुरोको पार्टीले घोटाला गरेको आरोप विपक्षी दलको छ। अमेरिका र अमेरिका समर्थित यूरोपका अधिकाशं देशले पनि यही कुरालाई मान्यता दिएको पाइन्छ। तर, त्यहाँको प्रधान मुद्धा निर्वाचनमा घोटालाभन्दा पनि पछिल्लो समय भेनेजुएलामा बढेको चीन र रसियाको प्रभावलाई निस्तेज पार्न रहेको विश्लेषण गरिन्छ।
केही समयअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलामा बढ्दै गएको चीन र रसियाको प्रभावलाई त्यस क्षेत्रको क्षेत्रियतामाथिको खतराका रुपमा विश्लेषण गरेबाट पनि भेनेजुएलामा भएको राजनीतिक परिर्वतनमा कानुनी राज्यको स्थापनाभन्दा अमेरिकी स्वार्थ बढी हाबी भएको सहजै बुझ्न सकिन्छ।
‘नेपालले असंलग्न र अहस्तक्षेपकारी परराष्ट्र नीति अपनाउँदैमा सबै अन्तर्राष्ट्रिय विषयमा आवाज नउठाउने भन्ने हुँदैन’, चौलागाईं भन्छन्, ‘नेपालले भेनेजुएलामा भएको निर्वाचनलाई आधिकारीक रुपमा स्वीकार गरेर राष्ट्रपतिलाई बधाई दिइसेकेको अवस्थामा त्यहाँ भएको अमेरिकी हस्तक्षेपको विषयमा पार्टीबाटै आवाज उठाउन जरुरी भएर प्रेस विज्ञप्ति निकालिएको हो।’
उनले नेकपाको यस कदमबाट अमिरकासँगको सम्बन्धमा कुनै खराबी नआउने दाबी गरे। ‘यो विषयले नेपाल अमेरिकाबीचको द्वपक्षीय सम्बन्ध विग्रिन्छ भन्ने मलाई लाग्दैन।’
‘विज्ञप्तिमा आवेश बढी’
नेपालको विकासमा सहयोग गर्ने अमेरिका एक प्रमुख मुलुक हो। केही समयअघि मात्रै नेपालको विकासका लागि अमेरिकाले ५५ अर्ब रुपैयाँ सहयोग गरेको थियो।
यस्तै भेनेजुएलाका निर्वाचित राष्ट्रपति मादुरोको विपक्षमा रहेको यूरोपेली देश पनि नेपालको विकास साझेदार मुलुक हुन्। यस्तो अवस्थामा नेकपाका अध्यक्षको प्रेस विज्ञप्तिका कारण सत्तारुढ दल आफैं अप्ठेरोमा परेको छ। नेकपाका अर्का नेताले भने, ‘कूटनीतिमा प्रयोग हुने भाषाले निकै महत्व राख्छ। यस्तो अवस्थामा अध्यक्ष प्रचण्डले निकालेको वक्तव्यमा कूटनीतिक भाषाको प्रयोगभन्दा आवेश बढी झल्किएको पाइन्छ।’
भेनेजुएलामा राजनीतिक परिर्वतनमा अमेरिकाको कदमको विरोध गरिएको ठिक एक दिनअघि अमेरिका, बेलायत, स्विट्जरल्यान्ड, संयुक्त राष्ट्रसंघलगायत मिलेर नेपालको सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगको कामका विषयमा एक संयुक्त प्रेस विज्ञप्ति प्रकाशित गरेका थिए। कतिपय विश्लेषक भेनेजुएलामा भएको अमेरिकी हस्तक्षपलाई आड बनाएर प्रचण्डले सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगका विषयमा पश्चिमा केही देशले दिएको दबाबको प्रतिउत्तरमा आएको बताउँछन्।
सरकार भन्छ – विज्ञप्तिको बारेमा थाहा छैन
अमेरिकी दूतावासले नेपाल सरकारसँग यो विषयमा आधिकारीक धारणा माग गरेपनि परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली यो विषयमा आफू जानकार नरहेको बताउँछन्। ‘अमेरिकाले भेनेजुएला संकट सम्बन्धमा नेकपाका अध्यक्षले प्रकाशित गरेको विज्ञप्तिका विषयमा सरकारको आधिकारीक धारणा मागेको विषयमा मलाई जानकारी छैन’, मन्त्री ज्ञवालीले भने, ‘यो विषयमा सरकारको धारणा छिट्टै आउँछ।’
भेनेजुएलामा देखिएको राजनितिक संकटलाई लिएर विश्व समुदाय दुई चिरामा विभाजन भएका छन्। चीन, रुस, टर्की, क्युवा, बोलिभिया, उरुग्वे, मेक्सिकोलगायतका देशहरुले मदुरोलाई समर्थन जनाएका छन्।
अर्का नेता गोइदोको पक्षमा भने अमेरिका, युरोपेली देशहरु स्पेन, फ्रान्स, जर्मनी, बेलायत, पोर्चुगल, नेदरल्यान्ड्स लगायतका देशहरु उभिएका छन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
