- विनाेदप्रसाद अधिकारी
कायराे– मध्यपूर्वको शक्तिकेन्द्र इजिप्टमा सोमबारदेखि राष्ट्रपतीय चुनावको मतदान सुरु भएको छ। तीन दिनसम्म चल्ने मतदानले वर्तमान राष्ट्रपति अब्देल फताह अल सिसीलाई पुनः निर्वाचित गराउने पक्का–पक्की नै छ। तर, पनि यो वर्षको चुनावमा विशेष ध्यान भने ‘भोटर टर्न आउट’मा केन्द्रित छ। मतदाताको उपस्थितिले नै उनको लोकप्रियता मापन गरिनेछ, किनभने उनको विरुद्धमा यो पटक उनकै समर्थक समेत रहेका मोउसा मुस्तफा मोउसाले उम्मेद्वारी दिएका छन्।
यो पटकको चुनावको रोचक पक्ष के छ भने, राष्ट्रपतिमै उम्मेदवारी दिएका मोउसा आफैंले सिसीलाई समर्थन जनाउनुका साथै उनको चुनावी र्यालीको आयोजना समेत गरिदिएका छन्। एक हिसाबले भन्ने हो भने मोउसाको उम्मेदवारी हात्तीको देखाउने दाह्राजस्तै भएको छ। अघिल्लो चुनावमा करिब ९७ प्रतिशत भोट पाएका सिसीले यो पटकको चुनावमा सोही हाराहारीमा मत पाउने अनुमान गरिएको छ।
जनवरीमै विपक्षी उम्मेदवार पक्राउ, अन्यकोे उम्मेदवारी फिर्ता
इजिप्टमा सन् २०१८ मा चुनाव हुने चर्चा सुरु भएसँगै यो पटक क–कसले उम्मेदवारी दिन्छन् भन्ने सर्वत्र चासो थियो। सिसी फेरि पनि उम्मेदवार बन्ने चर्चा भइरहे पनि विपक्षमा उभिने उम्मेदवारको अनुहार सबैका लागि चासोको विषय बनेको थियो।
सिसीको विपक्षमा ७ उम्मेदवार रहेको भए पनि जनवरीसम्म आइपुग्दा अधिकांश उम्मेदवार पछि हटे। उम्मेदवारी फिर्ता लिनेको सूचीमा मानवअधिकारकर्मी एवं अधिवक्ता खालिद अली र पूर्व प्रधानमन्त्री अहमद साफिक पनि छन्।
सिसीको कट्टर प्रतिद्वन्द्वीका रुपमा हेरिएका इजिप्सियन सेनाका पूर्वप्रमुख सामी अनानलाई गत जनवरीमै पक्राउ गरिएको थियो। राष्ट्रपति चुनावका लागि आफू पनि उम्मेदवार बन्ने घोषणा गरेका अनानलाई एक मात्रै उच्च पदस्त प्रतिद्वन्द्वीका रुपमा हेरिएको थियो।
उनको गिरफ्तारीसँगै विरोधस्वरुप अन्य विपक्षी उम्मेदवारले आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता गरेका थिए। तर, सिसीका चुनावी अभियानका प्रवक्ताले भने कुनै पनि उम्मेदवारलाई चुनाव लड्नबाट नरोकेको दाबी गरेको बिबिसीले जनाएको छ।
इजिप्ट सेनाले अनानको गिरफ्तारी सेनाको नियम विपरीत काम गरेको, स्वीकृति नलिएको र जाली कागजात बनाएको अभियोगमा भएको जनाएको छ। सन् २००५ देखि २०१२ सम्म सेना प्रमुख बनेका अनानले आफूले राष्ट्रपतीय चुनाव लड्छु भनेर सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट मात्रै गरेका थिए। तर, उम्मेदवारी दर्ताको काम बाँकी नै थियो। उम्मेदवारी दर्ता अगावै गिरफ्तार गरिएका अनानलाई कायरोमा रहेको सैन्य अदालतमा लगिएको थियो।
सिसीको सत्ता मोह
सन् २०१३ मा सैन्य कूबाट सत्ता हातमा लिएका सिसीले सन् २०१४ मा भएको चुनावमा करिब ९७ प्रतिशत मत पाएका थिए। अरब आन्दोलनको लहरले छोपेको इजिप्टमा सन् २०१३ मा इजिप्सिनय इतिहासकै पहिलो निर्वाचित राष्ट्रपति मोहम्मद मुर्सीलाई पदच्युत गरी सिसीले सत्ताको बागडोर सम्हालेका थिए।
‘यो पटकको चुनावको नतिजा पहिले नै थाहा भइसकेको छ, त्यसैले अब सबैको ध्यान मतदाताको सहभागितामा छ। यसलाई राज्य आफैंले पनि प्रोत्साहन गरिरहेको छ,’ अल अहराम सेन्टर फर पोलिटिकल एन्ड स्ट्राटेजिक स्टिडिजका सिनियर रिसर्चर जाइद अकलले अल जजिरासँग भने।
सन् २०१३ मै राष्ट्रप्रमुख बन्ने दाउमा रहेका सिसी प्रजातन्त्र बचाउनका साथै सेनाध्यक्ष र राष्ट्रपति एकै व्यक्ति बन्न नपाउने व्यवस्थाका कारण सेनाध्यक्षमा आफू अनुकूल व्यक्ति ल्याएर कार्यकारी अधिकारसहितको राष्ट्र प्रमुख बनेका थिए।
आफ्नो पहिलो ४ वर्षे कार्यकालमा सुरक्षा र स्थायित्व स्थापना गर्न सफल भएको दाबी गर्दै आएका सिसीले आफ्नो नेतृत्वमा आतंकवादी समूहविरुद्ध भएका कारबाहीलाई प्रमुखताका साथ अघि सार्ने गरेका छन्।
तर, गत नोभेम्बरमा सिनाइ प्रायद्वीपको एक मस्जिदमा भएको आक्रमणमा ३ सय मानिसको मृत्यु भएपछि भने सुरक्षा व्यवस्थाबारे प्रश्न उठेको थियो। साथै, इस्लामिक स्टेट अफ इराक एन्ड द लेभान्तविरुद्ध कारबाही चलिरहेको इजिप्टमा सुरक्षा व्यवस्थालाई प्रमुखताका साथ अघि सारिएको छ।
चुनावी एजेन्डा
सुरक्षा र आर्थिक विकास नै प्रमुख एजेन्डा रहेको इजिप्टको अहिलेको राष्ट्रपतीय चुनावलाई कतिपय मतदाताले सिसीलाई आफ्ना अपूरा काम पूरा गराउने अवसरका रुपमा हेरेका छन्।
‘सिसीले हाम्रो बृहत्तर विकासका लागि विभिन्न परियोजना अघि सारेका छन् र हामीले उनलाई फेरि एकपटक ती पूरा नभएका काम पूर्ण बनाउन मौका दिनुपर्छ,’ पहिलो पटक मतदान गर्न लागेकी २० वर्षीया जेइना सेरिफले रोयर्टसलाई भनिन्।
आतंकवादी आक्रमण र आर्थिक मन्दीका कारण पछि परेको इजिप्टमा मानवअधिकार उल्लंघन र सञ्चार माध्यममाथिको नियन्त्रण कायमै छ, तर पनि मतदाता सिसीको पक्षमा देखिएका छन्।
‘हामी सबै सिसीको समर्थन गर्दै मतदान गर्न आएका हौं। यो पटकको चुनावमा मतदान नगर्ने जो कोही पनि देशद्रोही हुन्,’ ७६ वर्षीया मतदाता साद साहाताले भनिन्।
पछिल्लो ४ वर्षमा इजिप्ट सरकारले आर्थिक विकासका विभिन्न योजना अघि सारेको छ, जसका कारण सरकारले दिँदै आएको सहुलित पनि काटिएको छ। इजिप्टमा लगानीको वातावरण बनिरहेको कुरा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले इजिप्टलाई दिन स्वीकार गरेको १२ अर्ब अमेरिकी डलरको ऋण सहयोगले पुष्टि गर्छ।
बढ्दो मानवअधिकार उल्लंघनका घटना
सन् २०१३ को आन्दोलनसँगै मोर्सीको शासन अन्त्य भएपछि सत्ता हातमा लिएका सिसीले मोर्सीको मुस्लिम ब्रदरहुडलाई आतंककारी घोषणा गर्यो। लगत्तै इजिप्ट सरकारले ब्रदरहुड समर्थकलाई पक्राउ गर्ने क्रम सुरु गर्यो भने सञ्चार माध्यमलाई पनि आफ्नो नियन्त्रणमा राखिरहेको छ।
आतंकवादी क्रियाकलापविरुद्ध भन्दै चालिएको कदममा सर्वसाधरण पर्ने गरेको पाइएको छ। समय–समयमा हुने आन्दोलन र झडपका क्रममा अहिलेसम्म करिब १ हजार मानिसको मृत्यु भइसकेको छ।
मानवअधिकारवादी संस्थाहरुको तथ्याङ्कलाई आधार मान्ने हो भने, अहिले इजिप्टका जेलमा करिब ६० हजार मानिस विभिन्न अभियोगमा सजाय काटिरहेका छन्। सयौंको संख्यामा रहेका त्यस्ता बन्दीहरु मृत्युदण्डको फैसला कुरेर बसिरहेका छन्। अझ सयौं मानिसको अवस्था अज्ञात रहेको दाबी पनि मानवअधिकारवादी संस्थाहरुको छ।
(एजेन्सीहरुको सहयोगमा)
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
-1772271039.png)
