सोल- दक्षिण कोरियामा आगामी फेब्रुअरीमा आयोजना हुने शीतकालीन ओलम्पिकपछि उत्तर कोरियाले पुनः आफ्नो आणविक कार्यक्रम सुचारु गर्ने शंका उब्जिरहेका बेला दक्षिणले भने उच्चस्तरीय वार्ता जारी राख्ने निर्णय गरेको छ।
दक्षिण कोरियाकी विदेशमन्त्री कांग क्यूंग ह्वाले अहिले वार्ता चलिरहँदा प्राप्त अवसरबाट जतिसक्दो फाइदा लिनुपर्ने बताएकी छन्।
दुई चरणमा भएको वार्तापछि दुवै कोरिया शीतकालीन ओलम्पिकमा एकीकृत कोरियाकै मार्चपासमा सरिक हुने सहमतिमा पुगिसकेका छन्। यो वार्तापछि उत्तर कोरियामाथिको दबावमा पुनर्विचार गर्न अमेरिका तथा अन्य राष्ट्रहरुमाथि पनि दबाव पर्ने देखिएको छ।
तर, बुधबार अमेरिकी विदेशमन्त्री रेक्स टिल्लर्सनले उत्तरमाथिको प्रतिबन्धले उसलाई चोट पुर्याउन थालेको तर्क गरेका छन्।
उनले भनेका छन्, ‘हामीलाई यो विश्वास छ, प्रतिबन्धले उत्तरको परमाणु तथा ब्यालेस्टिक मिसाइल कार्यक्रमबारे थप वार्ता गर्ने वातावरण बनाउन सघाउ पुग्नेछ।’
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गत वर्ष यदि अमेरिका आफू र आफ्ना सहयोगी देशहरुको सुरक्षाको लागि बाध्य भएमा उत्तर कोरियालाई नै नष्ट गर्न सक्छ भनेर समेत चेतावनी दिएका थिए।
उत्तर कोरियाको मिसाइल परीक्षणबाट आफूलाई मुख्य असुरक्षित मान्ने अर्को देश जापानका विदेशमन्त्री तारो कोनोले बुधबार प्योङयाङको ‘आक्रामक आकर्षण’प्रति विश्व राजनीतिले आँखा चिम्लिएर बस्न नहुने तर्क गरेका थिए।
‘यो समय उत्तरमाथिको दबावलाई कायम राख्ने समय हो, उसलाई पुरस्कार दिने होइन’, उनले भने।
कोरियाली वार्ताको स्थिति
दक्षिण कोरियाली विदेशमन्त्री कांगले भनिन्, ‘उत्तरलाई यदि कुनै देशले नजिकबाट चिनेको छ भने त्यो दक्षिण कोरिया नै हो, जसले दशकौंदेखि उसलाई बेहोरिरहेको छ। जसको चर्चाको शृंखला जारी छ र पछि पनि रहनेछ।’
उनले अहिलेको समयमा आफूहरुबीच कुनै महत्वपूर्ण सम्झौता नभएको तर उत्तरसँग प्रभावकारी वार्ता गर्न यसलाई मौकाको रुपमा लिएको बताइन्।
‘तपाईं सबै प्रकारका सिद्धान्तलाई यी किसिमका वार्तामा एजेन्डा बनाउन सक्नुहुन्न’, उनले खुलाइन्, ‘उत्तर कोरियाका नीति निर्माताहरु पनि आफ्ना कामको हिसाब निकै मिहीन ढंगबाट गरिरहेका छन्।’
विदेशमन्त्री कांगले दक्षिण कोरिया र यसका सहयोगी राष्ट्रहरु लामो समयदेखि कोरियाली प्रायद्वीपमा चाहिरहेको शान्तिको पक्षमा अझै पनि अडिग रहेको बताइन्।
सोलले अधिक मात्रामा मानवतावादी सहायता चाहेको बताउँदै विदेशमन्त्री कांगले भनिन्, 'प्रतिबन्ध लागू हुन लागेको अवस्थामा उत्तरलाई आवश्यक पर्ने राहत सामग्री पठाउन सकियोस्।'
यसरी भयो सम्झौता
दुई कोरियाबीच चर्किएको विवाद उच्च बिन्दुमा पुगेको दशकौंपछि यो वार्ता भएको हो। पछिल्ला वर्षहरुमा उत्तरले परमाणु तथा पारम्परिक हतियार कार्यक्रममा द्रुत मात्रामा गरेको प्रगति नै यो वार्ताको जग हो।
कोरियाले ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिएपछि संयुक्त राष्ट्र संघले नोभेम्बरमा उत्तरमा पेट्रोल निर्यात र यात्राका लागि प्रतिबन्ध लगाउने शृंखला सुरु गर्योल। यसैबीच, अंग्रेजी नयाँ वर्षको शुभकामना सन्देशमा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले संवादका लागि तयार रहेको बताए।
शुभकामना सन्देशमा किमले दक्षिण कोरियामा हुन लागेको शीतकालीन ओलम्पिकमा उत्तरको सहभागिताबारे पनि विचार गरिरहेको बताएका थिए। फलस्वरुप दुई कोरियाबीचको उच्चस्तरीय वार्तापछि जनवरी ९ मा ओलम्पिक सहभागिताका लागि उत्तरले सहमति जनायो।
दुई कोरियाबीच २ वर्षदेखि रोकिएको सैन्य हटलाइन पनि पुन: सञ्चालन गर्न दुवै कोरिया सहमत देखिएका छन्।
ओलम्पिकको विषयमा दुई देशबीचको सहमति
शीतकालीन ओलम्पिकका कारण दुई कोरियाको सीमा सडक करिब २ वर्षपछि खुला हुँदै छ।
वार्तामा भएको सहमति अनुसार हालसम्मका योजनाले यदि मूर्त रुप पाए २ सय ३० चेयर लिडर्स, १ सय ४० अर्केष्ट्राका संगीतकार, ३० जना तेक्वान्दो खेलाडी समेटिएको प्रतिनिधिमण्डल उत्तरबाट ओलम्पिकमा सहभागी हुनेछन्।
महिलाहरुको आइस हक्की टोलीमा दुवै देशका खेलाडी समेट्ने सहमति भएको छ। दुवै कोरियाका खेलाडी एकसाथ मिलेर खेल्न लागेको यो इतिहासमै पहिलो पटक हुनेछ।
यसैगरी, मार्चमा आयोजना हुने पाराओलम्पिकमा पनि १ सय ५० सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डल पठाउन उत्तर कोरिया सहमत भएको बताइएको छ।
तर, दुई कोरियाबीच भएका यी सहमतिलाई अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आइओसी) को शनिबार बस्ने बैठकले सदर गरेमा मात्र कार्यान्वयन भएको हेर्न पाइनेछ।
के भन्छन् दक्षिण कोरियाली?
उदारवादी एक नेताले दक्षिण कोरियाको ओलम्पिक एथलेटिक कमिटीलाई ओलम्पिकमा उत्तरको सहभागिताले दुवै कोरियाबीचको सम्बन्ध सुधारमा सघाउ पुग्ने बताएका छन्।
तर, दक्षिण कोरियाली हक्की टोलीका प्रशिक्षकले भने संयुक्त हक्की टोली बनाउँदा दक्षिणले एक पदक गुमाउने खतरा रहने उल्लेख गरेका छन्।
- विमर्श कँडेल, एजेन्सीहरुको सहयोगमा
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
