काठमाडाैं- आगामी हप्ता अर्थात् फेब्रुवरी २७ र २८ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र उत्तर कोरियाका नेता किम जोङ उनबीच भियतमानमा दोस्रो चरणको शिखर वार्ता हुँदै छ।
यसअघि यी दुईबीच गत वर्ष सिंगापुरमा पहिलो शिखर वार्ता भएको थियो।
पहिलो शिखर वार्ता अमेरिका नजिक रहेको मानिने सिंगापुरमा भएको थियो भने दोस्रो शिखर वार्ता उत्तर कोरिया नजिक रहेको मानिने भियतमानको राजधानी हनोइमा हुन लागेको हो। अमेरिका र भियतनामबीच चिसो सम्बन्ध नभए पनि १९५० को दशकमा भएको अमेरिका र भियतनाम युद्ध विजयी भएको उत्तर भियतनामलाई उत्तर कोरियाको ठूलो समर्थन रहेको थियो।
सन् १९५५ नोभेम्बर महिनादेखि चलेको दक्षिण भियतनाम र उत्तर भियतनामबीचको युद्धमा दक्षिण भियतनामलाई अमेरिकाको अलावा जापान, दक्षिण कोरियालगायत देशको समर्थन प्राप्त थियो। उत्तर भियतनामलाई तत्कालीन सोभियत संघ, चीन, उत्तर कोरियालगायत देशको समर्थन थियो।
यस्तै १९५० कै दशकमा भएको कोरियाली प्रायद्विपको युद्धमा पनि भियतनामको संलग्नता थियो। भियतनामको संलग्नता यस अर्थमा थियो कि दक्षिण कोरियालाई दक्षिण भियतनामले सैन्य हिसाबमा सहयोग प्रदान गरेको थियो भने उत्तर कोरियालाई उत्तर भियतनामको समर्थन प्राप्त थियो।
भियतनाम र कोरियामा भएको दुबै युद्धको चुरो कारण पनि एकै थियो। उत्तर भियतनाम र उत्तर कोरियामा बढ्दो रुपमा रहेको कम्युनिजमलाई निश्प्रभावी बनाउने उद्देश्यका साथ अमेरिका लागि परेको थियो। तत्कालीन सोभियत संघ भने कम्युनिजमको पक्षपोषणमा लागेको थियो।
दोस्रो विश्वयुद्धपछि महाशक्ति बन्ने होडमा रहेका अमेरिका र सोभियत संघ १९५० को दशकमा आफू अनुकुलका देशसँग सम्बन्ध विस्तारका क्रममा रहेका थिए। जसका लागि दुबै अमेरिका र सोभियत संघ आफ्नो विचारसँग मेल खाने देशको समर्थन प्राप्त गर्न चाहन्थे। यसका लागि अमेरिका दक्षिण भियतनाममा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न लागी परेको थियो भने सोभियत संघ उत्तर भियतनाममा केन्द्रित थियो।
मुलतः शितयुद्ध दुई परस्पर ध्रुवमा उभिएका अमेरिका र सोभियत संघबीचको वैचारिक लडाइँ थियो। शितयुद्धलाई वैचारिक भिन्नताको लडाइँ नभएको भन्नेहरुले 'सन् १९१७ बाटै तत्कालीन सोभियत संघका नेतृत्वकर्ता जोसेफ स्टालिनले सोभियतमा कम्युनिष्ट विचारधारलाई प्रश्रय दिएको अवस्थामा प्रजातान्त्रिक मूल्यमान्यतामा अघि बढेको अमेरिकाले दोस्रो विश्व युद्धमा सोभियत सघसँग किन साझेदारी गर्यो?' भनी प्रश्न उठाउँछन्।
अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध राष्ट्रिय स्वार्थले निर्देशित हुने कुरालाई मध्येनजर राख्ने हो भने दोस्रो विश्वयुद्धमा अमेरिका र सोभियत संघबीचको साझेदारीलाई बुझ्न अप्ठेरो हुँदैन। विश्व युद्धपछिको अवस्थामा अमेरिका प्रजातान्त्रिक मूल्यमान्यतालाई प्रोत्साहित गर्न चाहन्थ्यो भने सोभियत कम्युनिष्ट सिद्धान्तलाई। यसैक्रममा दुई देशको स्वार्थको कोपभाजनमा परेको थियो भियतनाम। भियतनाम युद्ध भियतनाममा अमेरिकी प्रभावलाई कम गर्ने उद्देश्यका साथ भएको थियो।
इतिहासमा भियतनाम युद्धलाई अमेरिकी विदेश नीतिको असफलताका रुपमा व्याख्या हुने गरेको अवस्थामा कम्युनिष्ट देश उत्तर कोरियाका नेता किमसँगको शिखर वार्ताका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति भियतनाम प्रस्थान गर्न लागेका हुन्।
शिखर वार्तामा सहभागी हुन उत्तर कोरियाली नेता किम भियतनामको राजधानी हनोइ रेलमा जाने चर्चा चलिरहेकाे छ। उत्तर कोरियाको राजधानी प्योङयाङबाट करिब ३ हजार किलोमिटरको दुरीमा रहेको भियतनामको राजधानी हनोइ पुग्न उनलाई दुई दिन लाग्ने बताइएको छ। रेल यात्राको विषयमा चर्चा भएपनि यस विषयमा टुङ्गो भने लागिसकेको छैन।
यसअघि उत्तर कोरियाका नेता किमले गत वर्ष चीनको यात्राको क्रममा पनि रेल नै प्रयोग गरेका थिए। सन् २०११ मा उत्तर कोरियाको शक्तिमा आएपछिको पहिलो विदेश भ्रमणका क्रममा किम चीन प्रस्थान गरेका थिए। उचाईसँग डर लाग्ने भएका कारण उत्तर कोरियाका नेता किमले हवाई यात्रामा भन्दा रेल यात्रामा बढी जोड दिने बताइन्छ। किमभन्दा अघि उनका बुबा किम सोङले पनि लामो यात्राको क्रममा रेल नै प्रयोग गर्ने गर्थे।
उत्तर कोरियाले निर्माण गरेको बताइने आणविक अस्त्र निशस्त्रीकरणलाई अमेरिकाले वार्ताकाे प्रमुख मुद्दा बनाउने गरेकाे छ। शिखर वार्तामा पनि अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले उत्तर काेरियाले निर्माण गरेको आणविक अस्त्र निशस्त्रीकरणमा विशेष जोड दिएका थिए भने यसको बदलामा उत्तर कोरियाले आफ्नो सुरक्षा सुनिश्चितताका विषयमा जोड दिएको थियो।
यस्तै उत्तर कोरियाले संयुक्त राष्ट्र संघमा आफूमाथि लगाइएको आर्थिक नाकाबन्दी हटाउन अमेरिकासँग आग्रह गरेकाे थियो।
गत जुनमा भएको ट्रम्प र किम वार्तापछि सहमतिअनुरुप प्रकृया अघि नबढेको दुबै पक्षले एकअर्कालाई आरोप लगाउने गरेका थिए। अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले उत्तर कोरियासँग पहिलो वार्ताको क्रममा भएको सहमतिविरुद्ध उत्तर कोरियाले परमाणु अस्त्र निर्माणमा रोक नलगाएको भन्दै दोस्रो शिखर वार्ता नहुने बताएका थिए।
अमेरिकासँगको दोस्रो शिखर वार्ताअघि उत्तर कोरियाका ११ प्रतिनिधि केही समयअघि चीनको भ्रमणमा गएका थिए। यसअघिकाे वार्तापूर्व पनि उत्तर कोरियाका नेता किम चीन पुगी चिनियाँ राष्ट्रपति सि चिन फिङसँग भेट गरेका थिए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
