जनकपुर- प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले विद्यालयस्तरीय शिक्षाको अवस्था दयनीय रहेको बताउँदै 'एक पालिका एक प्राविधिक शिक्षा'को नीतिअनुरुप प्रदेश सरकार अगाडि बढ्ने बतााएका छन्।
नीति आयोग प्रदेश २ ले आयोजना गरेको 'विद्यालयस्तरीय शिक्षाको अवस्था र भविष्यको मार्गचित्र' विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा शुक्रबार बोल्दै उनले भने, ‘प्रदेश सरकारले एक पालिका एक प्राविधिक शिक्षालाई प्राथमिकीकरण गरेको छ र सोअनुसार नै सरकारले अगाडि बढ्छ।’
राजनीतिक लडाइँ आफूहरुको लडाइँ रहेको जिकिर गर्दै राउतले भने, ‘जुन स्थान वा प्रदेशको शैक्षिक अवस्था राम्रो हुँदैन, त्यस स्थानको विकास सम्भव छैन।' स्थानीय विद्यालयहरुको दुर्दशा स्पष्ट नीतिको अभावमा भएको बताउँँदै मुख्यमन्त्री राउतले विद्यालय स्तरीय शिक्षाको अवस्था दयनीय रहेको बताए। ‘हामी निजी विद्यालयतर्फ आकर्षित भएका छौं, सार्वजनिक विद्यालयका शिक्षक दक्ष हुँदाहुँदै पनि पढाइ राम्रो हुन नसक्नु दुःखद पक्ष हो’, उनले भने।
संघीय सरकारका कारण नै सामुदायिक विद्यालयमा अझै राजनीति हावी भएको आरोप लगाउँदै राउतले विद्यालयका शिक्षकहरु अझै विभिन्न राजनीतिक दलका नेताको घरमा हाजिरी लगाउन जाने गरेको उदाहरण दिए। मुख्यमन्त्री राउतले भने, ‘अब हामीले निजी विद्यालय र सार्वजनिक विद्यालयबीच के भिन्नता छ?, शिक्षा क्षेत्रमा यसको गन्थनमन्थन गर्ने बेला आएको छ।’
प्रारम्भिक शिक्षा राम्रो भएन भने बालबालिकाको भविष्य सुरक्षित हुन नसक्ने उनले बताए। संघीय शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेल र संघीय सरकारले प्रदेशलाई 'पंगु' बानाउनेतर्फ उन्मुख रहेको मुख्यमन्त्री राउतले आरोप लगाए। उच्च शिक्षादेखि सबै काम गर्ने जिम्मा संबिधानले अब प्रदेशको जिम्मा दिएको जिकिर गर्दै उनले अब सामुदायिक विद्यालयमा प्राविधिक शिक्षातर्फ जोड दिनुपर्ने बेला आएको बताए। समाजमा जनशक्ति निर्माण गर्न शिक्षा महत्वपूर्ण क्षेत्र रहेको राउतको कथन थियो।
'नेपालमा शिक्षासँग खेलबाड भइरहेको भन्दै उनले अहिले नेपालमा शिक्षा माफियाहरु सक्रिय भएको बेला हाम्रो लागि चुनौती पूर्ण समय रहेको बताए। शिक्षामा राजनीति हुनुहुँदैन, सबैले आफ्नो जिम्मेवारी इमानदारी साथ निर्वाह गर्नुपर्छ', उनले भने ।
आयोगका उपाध्यक्ष डा हरिवंश झाको अध्यक्षतामा भएको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा सामाजिक विकास राज्यमन्त्री अभिराम शर्माले मानवीय सूचकांकले प्रदेश २ लाई देखाए अनुसारको अवस्था छ कि छैन त्यसबारे पुनरावलोकन गर्नुपर्ने बताए। सूचकांकले देखाएअनुसार प्रदेश २ को अवस्था नरहेको उनकाे दाबी छ।
शिक्षाविद् विद्यानाथ कोइरालाले नेपालकाे ऐतिहासिक र सांस्कृतिक विरासतलाई शिक्षा नीतिमा ल्याउने कि नल्याउने? भन्ने प्रश्न गरे। 'हाम्रो सम्पूर्ण विरासतलाई खोजिनीति गर्नुपर्छ र त्यसपछि नीति बनाएर पढाउन जान्न सक्नुपर्छ', उनले भने। आफूलाई पढाउने यसै क्षेत्रका झा, मिश्र, कर्ण र साहहरु भएको जिकिर गर्दै उनले भने, ‘तहगत सोचको अन्त गर्नुपर्छ, भाषा तथा लिपीहरुको जगेर्ना एवम् प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ हामीले अब।’
मधेश र मिथिलाको आफ्नै भाषा र लिपी पनि भएको हुँदा लिपीलाई कसरी देवनागरीसँग जोड़ने त्यो महत्वपूर्ण विषय रहेको औल्याउँदै उनले भने, ‘चुनौती भनेको हाम्रो बालबालिकाको भाषा कुन हो र त्यसलाई कसरी नेपाली र अन्य भाषासँग जोड़ने नै महत्वपूर्ण हो।’
नीति आयोगका उपाध्यक्ष डा झाले अमेरिका, चीन र भारतलगायतका देश शिक्षाकै कारण नै आज प्रगति पथमा अगाडि बढेको जिकिर गर्दै अक्सफोर्डदेखि बनारसको हिन्दू विश्वविद्यालयको उदाहरण दिए। कुनै बेला सप्तरीको राजविराज काठमाण्डौंभन्दा बढ़ी शिक्षित रहेको इतिहास हामीसँगै रहेको बताउँदै झाले हजारौं वर्षपूर्व जनक राजा हुँदा पनि शिक्षाकै कारण गार्गेय, मैत्री, सहलेश र दिनाभद्रीको इतिहास अझै हामी माझ रहेको जिकिर गरे।
योग शिक्षा, कम्प्युटर शिक्षा, आध्यात्मिक शिक्षा र आधुनिक शिक्षा सबैमा नेपालकाे राम्रो पहुँच होस् भन्नलाई नै आयोगले यस्ता कार्यक्रम गरेर बहस चलाएको उनले जानकारी दिए। एकदिवसीय कार्यक्रमको दोस्रो सत्रमा शिक्षाको अवस्था, समस्या र समाधानबारे कार्यपत्र प्रस्तुत गरिएकाे थियाे।
प्राध्यापक विनयकुमार कुसियैतले प्रदेश २ को शिक्षाको अवस्था र वर्तमान शिक्षा नीतिबारे कार्यपत्र प्रतुत गरे। त्यस कार्यपत्रमाथि विभिन्न समूह बनाएर छलफल गरिएको थियो।
अन्तरक्रिया कार्यक्रममा आयोगका सदस्यहरु मोहनलाल चौधरी, सुरेन्द्रकुमार झा, राजकुमार लेखी, सदस्य सचिव मुक्तिप्रसाद आचार्य, सामाजिक विकास मन्त्रालयका देवीराम भण्डारी, शिक्षा निर्देशनालयका निर्देशक रामाकान्त शर्मा र शिक्षाविद् विनयकुमार कुसियैत सहित शिक्षक, प्रधानाध्यापक लगायत तीन दर्जन व्यक्तिको उपस्थिति रहेको थियो।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
-1771592819.png)
