काठमाडौं– इरानको संसद्ले होर्मुज स्ट्रेट हुँदै आवतजावत गर्ने जहाजबाट शुल्क उठाउने प्रस्तावलाई स्वीकृति दिएको छ। इरानी समाचार एजेन्सी मेहरका अनुसार होर्मुज हुँदै जहाज सञ्चालन गर्न अनुमति पाउने देशका जहाजबाट समुद्री सेवाबापत शुल्क लिइनेछ।
इरानी संसद्को राष्ट्रिय सुरक्षा तथा विदेश नीति समितिका प्रवक्ता हसन काशकभीका अनुसार शुल्क लिएबापत जहाजलाई समुद्री सेवा, सुरक्षा र बीमासम्बन्धी सुविधा उपलब्ध गराइनेछ। त्यस्तै वातावरण संरक्षणसम्बन्धी सेवा तथा विशेष परिस्थितिमा इन्धनसमेत उपलब्ध गराउने व्यवस्था प्रस्तावमा रहेको बताइएको छ।
यसका लागि भुक्तानी इरानी रियालमा वा इरानले स्वीकार गर्ने अन्य मुद्रामा गर्न सकिनेछ।
अमेरिकाले इरानविरुद्ध आर्थिक युद्ध अघि बढाएको दाबी
अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले ट्रम्प प्रशासन इरानविरुद्धको आर्थिक कारबाहीको अन्तिम चरणमा पुगेको बताएका छन्। उनका अनुसार अमेरिकाको मुख्य उद्देश्य इरानको आम्दानीका प्रमुख स्रोत बन्द गर्नु हो।
बेसेन्टले इरानमाथि दबाब बढाउन अमेरिकाले आफ्ना सबै सरकारी निकाय र उपलब्ध अधिकार प्रयोग गर्ने बताएका छन्। यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्धको कारबाहीलाई कुनै विपक्षी मुलुकमाथि गरिएको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक अभियानका रूपमा प्रस्तुत गर्दै अन्य देशलाई समेत इरानलाई अलग्याउन सहयोग गर्न आग्रह गरेका थिए।
खाडी राष्ट्रलाई इरानको चेतावनी
अमेरिकाको आर्थिक कारबाहीमा साथ दिने खाडी मुलुकहरूलाई इरानले चेतावनी दिएको छ। इरानका नयाँ राष्ट्रिय सुरक्षा प्रमुख मोहसिन रेजाईले इरानमाथि आर्थिक प्रतिबन्ध लगाउने अमेरिकी प्रयासमा साथ दिने देशलाई शत्रुको रूपमा व्यवहार गरिने बताएका छन्।
‘मक्का सम्झौतामा सहभागी हुन निम्तो आएको’ इरानी अधिकारीको दाबी
यसैबीच, इरानका एक वरिष्ठ अधिकारीले तेहरानलाई ‘मक्का सम्झौता’मा सहभागी हुन निम्तो प्राप्त भएको दाबी गरेका छन्। इरानी संसद्सँग सम्बन्धित मेहदी रहीमीले शनिबार इरानी टेलिभिजन च्यानल अल मयादिनसँगको कुराकानीमा यस्तो जानकारी दिएका हुन्।
उनका अनुसार इरानले प्राप्त निमन्त्रणामाथि विचार गरिरहेको छ। यद्यपि इरानको विदेश मन्त्रालय तथा सम्झौताका संस्थापक देश साउदी अरेबिया, टर्की र पाकिस्तानले यस दाबीको औपचारिक पुष्टि गरेका छैनन्।
साउदी अरेबिया, टर्की र पाकिस्तानले अगस्ट ७ मा मक्कामा आपसी रक्षा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। सम्झौताअनुसार तीनमध्ये कुनै एक देशमाथि आक्रमण भए त्यसलाई तीनै देशमाथिको आक्रमण मानिने व्यवस्था गरिएको छ।
होर्मुजमाथि ट्रम्पको दाबी
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले यसअघि होर्मुज स्ट्रेटलाई ‘नयाँ अमेरिकी क्षेत्र’का रूपमा व्याख्या गरेका थिए। अगस्ट १८ मा उनले पहिलोपटक होर्मुजमाथि अमेरिकी नियन्त्रणको कुरा उठाएका थिए। त्यसपछि आइतबार पनि उनले होर्मुजलाई अमेरिकी क्षेत्रका रूपमा चित्रण गरिएको तस्बिर सार्वजनिक गरेका थिए।
तनाव बढेसँगै होर्मुजमा दुई समुद्री मार्गको चर्चा
अमेरिका र इरानबीच तनाव बढ्नुअघि होर्मुज स्ट्रेटमा जहाजहरूका लागि निर्धारित समुद्री मार्गबाट आवतजावत हुने गरेको थियो। जहाजको बन्दरगाह, सम्झौता तथा सुरक्षा अवस्थाका आधारमा मार्ग तय गरिन्थ्यो।
तर पछिल्लो तनावसँगै होर्मुजमा दुई सम्भावित मार्गको चर्चा हुन थालेको छ। इरानी मार्ग होर्मुजको उत्तरी भागमा इरानी तट नजिकै पर्दछ। यो लारक र किस्म द्वीप आसपास हुँदै इरानका बन्दरगाह तथा तेल टर्मिनलतर्फ जाने मार्ग हो।
त्यस्तै, ओमानी मार्ग होर्मुजको दक्षिणी भागमा ओमानतर्फ पर्दछ र इरानी तटबाट तुलनात्मक रूपमा टाढा छ। अमेरिकाले जहाजहरूलाई यही मार्ग प्रयोग गर्न जोड दिइरहेको बताइएको छ। अमेरिकी नौसेनाको सुरक्षामा सञ्चालन हुने केही व्यावसायिक जहाजले समेत यही मार्ग प्रयोग गरिरहेका छन्।
होर्मुज स्ट्रेट विश्वकै महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक भएकाले इरानको पछिल्लो निर्णयले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा थप प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1789375192.jpeg)
-1786602170.png)
