• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

भारतीय लोकतान्त्रिक इतिहासको कालो दिन: अवैध निर्वाचित गान्धीले किन लगाइन् आपतकाल

64x64
नेपाल लाइभ शनिबार, साउन ९, २०८३  १०:२४
1140x725

भारतीय लोकतान्त्रिक इतिहासको आज कालो दिन । आजभन्दा ५१ वर्षअघि प्रधानमन्त्रीले लिएको एउटा निर्णय, जसले सत्ताका लागि एउटा शासक कतिसम्मको हर्कत गर्न पछि हट्दैन भन्ने पुष्टि गर्दछ ।२५ जुन १९७५ को रात भारतीय इतिहासको यस्तो कालो अध्याय हो, जसलाई सम्झँदा आज पनि धेरै मानिस स्तब्ध हुन्छन्। जब पूरा देश गहिरो निद्रामा थियो, त्यही बेला दिल्लीको सत्ता केन्द्रमा यस्तो निर्णय भइरहेको थियो, जसले रातारात करोडौँ भारतीयका मौलिक अधिकार खोस्यो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीले देशमा आपतकाल घोषणा गर्दै भारतलाई खुला जेलजस्तै अवस्थामा पुर्‍याइन्। आखिर आपतकाल कसरी घोषणा भयो ?

इन्दिरा गान्धीको कमजोर बन्दै गएको सत्ता र जेपी आन्दोलन

यो घटनाको सुरुआत एकाएक भएको थिएन। यसको पृष्ठभूमि इलाहाबाद उच्च अदालतको ऐतिहासिक फैसलाबाट बनेको थियो। अदालतले उत्तर प्रदेशविरुद्ध राजनारायण मुद्दामा इन्दिरा गान्धीको निर्वाचनलाई अवैध ठहर गर्‍यो। त्यसपछि जयप्रकाश नारायण (जेपी) को नेतृत्वमा देशव्यापी आन्दोलन चर्कियो। आफ्नो सत्ता जोगाउन इन्दिरा गान्धीले लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई नै किनारा लगाउने निर्णय गरिन्।

आधी रातमा आपतकाल घोषणा

२५ जुनको रात इन्दिरा गान्धीले आफ्नै मन्त्रिपरिषद्का धेरै सदस्यलाई जानकारी नदिई तत्कालीन राष्ट्रपति फखरुद्दीन अली अहमदसँग सम्पर्क गरिन्। संविधानको धारा ३५२ अन्तर्गत ‘आन्तरिक अशान्ति’लाई आधार बनाएर राष्ट्रिय आपतकाल घोषणा गर्ने अध्यादेशमा राष्ट्रपतिबाट हस्ताक्षर गराइयो। अर्को बिहान मन्त्रिपरिषद्ले थाहा पाउँदासम्म आपतकाल लागू भइसकेको थियो र विरोध गर्ने कुनै अवसर बाँकी थिएन।

सञ्चारमाध्यममा सेन्सरशिप र विपक्षी नेताको गिरफ्तारी

आपतकाल लागू भएसँगै देशभर दमनको श्रृंखला सुरु भयो। मेन्टेनेन्स अफ इन्टरनल सेक्युरिटी एक्ट र डिफेन्स अफ इन्डिया रुल्स जस्ता कानुन प्रयोग गरेर विपक्षी नेताहरू र सामाजिक अभियन्तामाथि कारबाही गरियो। मोरारजी देसाई, जयप्रकाश नारायण, अटल बिहारी वाजपेयी, लालकृष्ण आडवाणीलगायत धेरै नेताहरूलाई पक्राउ गरियो। अखबारका कार्यालयमा विद्युत् आपूर्ति काटियो, प्रेसमा कडा सेन्सरशिप लगाइयो र नागरिकका मौलिक अधिकार निलम्बन गरियो।

अहिले किन दोहोरिन सक्दैन त्यस्तो अवस्था?

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

१९७५ को अनुभवपछि भारतले १९७८ मा संविधानको ४४औँ संशोधनमार्फत आपतकाल घोषणाको प्रक्रिया निकै कडा बनायो। अहिले कुनै पनि प्रधानमन्त्रीले एक्लै वा मौखिक सिफारिसका आधारमा आपतकाल घोषणा गर्न सक्दैनन्। त्यसका लागि मन्त्रिपरिषद्को लिखित सिफारिस अनिवार्य गरिएको छ।

४४औँ संशोधनले के परिवर्तन गर्‍यो?

संशोधनपछि ‘आन्तरिक अशान्ति’ भन्ने आधार हटाएर त्यसको ठाउँमा ‘सशस्त्र विद्रोह’ राखिएको छ। राष्ट्रपतिले आपतकाल घोषणा गरेपछि त्यसलाई एक महिनाभित्र संसद्का दुवै सदनबाट विशेष बहुमतले अनुमोदन गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। संसद्को स्वीकृतिपछि पनि आपतकाल एकपटकमा बढीमा छ महिनासम्म मात्र लागू रहन सक्छ।

नागरिकका मौलिक अधिकार सुरक्षित

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

१९७५ को आपतकालमा नागरिकका धेरै मौलिक अधिकार निलम्बन गरिएका थिए। तर अहिलेको संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार संविधानका धारा २० र २१ अन्तर्गत प्राप्त कानुनी सुरक्षा र सम्मानपूर्वक बाँच्ने अधिकार हटाउन सकिँदैन। साथै अदालतको न्यायिक पुनरावलोकन गर्ने अधिकार पनि सुरक्षित छ। यदि सरकारले असंवैधानिक रूपमा आपतकाल घोषणा गर्ने प्रयास गरेमा त्यसलाई सर्वोच्च अदालतमा चुनौती दिन सकिन्छ, र अदालतले त्यसको संवैधानिकता परीक्षण गरेर आवश्यक निर्णय गर्न सक्छ।
 

प्रकाशित मिति: शनिबार, साउन ९, २०८३  १०:२४

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
अमेरिकामा ‘डर्टी बम’ आक्रमण गर्ने इरानको योजना, ट्रम्प प्रशासनका उच्च अधिकारी निशानामा
सुनको मूल्य तोलामा १९ सयले घट्यो
यी हुन् यस वर्षका उत्कृष्ट करदाता (सूचीसहित)
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
अमेरिकामा ‘डर्टी बम’ आक्रमण गर्ने इरानको योजना, ट्रम्प प्रशासनका उच्च अधिकारी निशानामा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुनको मूल्य तोलामा १९ सयले घट्यो मंगलबार, मंसिर १, २०८३
यी हुन् यस वर्षका उत्कृष्ट करदाता (सूचीसहित) मंगलबार, मंसिर १, २०८३
१९ विधामा उत्कृष्ट करदाता सम्मानित, सूर्य नेपालदेखि नबिल बैंकसम्म पुरस्कृत मंगलबार, मंसिर १, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
मुगु जिप दुर्घटना : मृत्यु हुनेको संख्या चार पुग्यो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्