काठमाडौँ- विगत केहि हप्तादेखि नागरिकता बनाउँदा व्यक्तिको अपमानजनक नाम राखिएको कुराले चर्चा पाएको छ। उक्त चर्चा चिया चौतारीदेखि संसदसम्म नै उठेको छ।
मान्छेको नामको साटो अपमानजनक नाम र जनावरको नाम राखेर नागरिकता बनाइएको भन्दै सर्वत्र विरोध हुंदै आएको छ। त्यहि चौतर्फी विरोधपश्चात् गृह मन्त्रालयले त्यस्ता अपमानजनक नाम भएकाहरुलाई प्रमाण पुर्याएर नाम फेर्न पाउने व्यवस्था गरिएकाे जनाएको छ।
दैलेख जिल्लाको भगवतीमाइ गाउँपालिका-५ का कर्ण विकलाई २०५६ मा नागरिकता बनाउँदा ठगे कामी बनाएकोमा सच्याउन जाँदा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले सच्याउन आनाकानी गरेको हो।
दैलेखकी सांसद पार्वती कुमारी विशुन्केले आफ्नो सामाजिक संजालमा लेखेकी छन्, ‘दैलेख जिल्ला प्रशासनमा सिंँगो दलित समुदायको अपमान हुने गरी प्रशासकले जुन हर्कत र अमानवीय तथा अपमानजनक र जातीय विभेदलाई प्रश्रय दिने गरि जुन व्यवहार गरे त्यसप्रति मेरो गम्भीर ध्यानकर्षण भएको छ। अपमानित नाम सच्चाउन प्रक्रिया पुर्याएर गएका कर्णबहादुरको निवेदन च्यात्नु र विवरण भरेको नागरिकता फारममा केरमेट गर्नु कानुन विपरितको कार्य हो।’
जिल्ला प्रशासन कार्यालयले अमानवीय तथा अपमानजनक नाम फेर्न आनाकानी गरेको उनले बताएकी छन्। विशुन्केले मान्छे हुनको लागि बारम्बार लडिरहेको दलित समुदायलाई भइरहेको अपमानजनक व्यवस्था कसरी अन्त्य गर्न सकिन्छ भनेर प्रश्न उठाएकी हुन्।
‘नामबाटै अपमानित भएका दलित समुदायका व्यक्तिले प्रक्रिया पुर्याएर नाम सच्याउन निवेदन दिँदा दैलेखका प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरि प्याकुरेलले अपमानजनक व्यवहार गरेको पाइएको छ,’ उनले भनिन्, ‘साउन १७ गते विभिन्न पत्रपत्रिका र सामाजिक सञ्जालमा नाममा नै अपमान दलितलाई भनेर छापियो। उक्त समाचारमा दैलेखका ६२ वर्षीय ‘करवीर कामी’ लाई ‘कुकुरे कामी’, सोही जिल्लाका ३५ वर्षीय कुलबहादुर बादीलाई फ्याउरे बादी, ६५ वर्षीय सिंह बहादुर कामीलाई सिँगाने कामी, बागलुङकी ४७ वर्षीय कोपिला कामीलाई कुकुर्नी कामी र रुकुमका ६१ वर्षीय कुलबहादुर कामीलाई कुत्ता बादी नाम राखियो। २०४४ र २०४६ सालमा गाउँमा नागरिकता बनाउने टोलीमा अटिएका अधिकारीले यसरी पशु नाम मान्छे सँग जोडेर नागरिकता जारी गरिएको थियो।’
नामकै कारण परिवार र समाजमा नै अपमानित हुनु परेको र जातकै कारण अपमान गरी नाम लेखिएको पीडितको गुनासो छ। सदनमा नै कुरा उठेपछि गृह मन्त्रालयले अपमानजनक शब्द प्रयोग गरी मानिसको नाम र नागरिकता जारी नगरिने जनाएको थियो। त्यस्ता अपमानजनक नाम र थर राखी जारी भएका नागरिकता सम्बन्धित व्यक्तिले सच्याउन पाउने मन्त्रालयले जनाएको थियो। आवश्यक प्रक्रिया पुर्याई सच्याउन साउन २३ गते गृह मन्त्रालयले सबै जिल्लालाई निर्देशन दिएको थियो।
त्यही निर्देशनको आधारमा दैलेखका कुकुरे कामीले कविराम नाम राखी नागरिकता प्रतिलिपि पाउँ भनी साउन २४ गते निवेदन दिएको एक हप्ता भएको छ। तर अहिलेसम्म उनले नागरिकता नपाएको परियारले जनाइन्।
‘तर २९ गते आवश्यक प्रक्रिया पुर्याइ ठगे कामीको सट्टा कर्ण बहादुर कामीले दैलेखको जिल्ला प्रशासन जाँदा त्यहाँका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले अपमान र दुर्व्यवहार गरेका छन्। अधिकारीले उनको निवेदन च्यात्नुका साथै भरेको नागरिकताको फाराम काम नलाग्ने गरी डटपेनले केरमेट गरेर पठाएका छन्’ उनले थपिन् ‘यो लोकतन्त्रमाथिको भद्दा मजाक हो।’
उनले प्रजिअले आफूलाई कानुनभन्दा माथि राखेर जातीय दम्भ देखाएको बताएकी छन्। गृह मन्त्रालयले नै दिएको निर्देशन प्रजिअले नमान्ने कुन कानुन अन्तर्गतका शासक हुन भनेर उनले प्रश्न उठाइन्। परियारले यसरी नागरिकता सच्याउन नदिनेलाई छिटोभन्दा छिटो कारबाही गर्न माग गरिन्।
मैले च्यातेको हैन, प्रशासकीय अधिकृतले हो : प्रजिअ प्याकुरेल
दैलेखका प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरि प्याकुरेलले भने आफुले कुनै पनि निवेदन नच्यातेको बताए। प्रशासकीय अधिकृतले केहि प्रकृया नपुगेकाले उनकै सहमतिमा पत्रको छेउ च्यातेको उनले बताए।
‘हिजो एक जना ठगे कामी आएका थिए। उनको कागजमा हाम्रो प्रशासकीय अधिकृतले तोक लगाउनु भएको रहेछ,’ उनले भने ‘पत्रमा केहि नपुगेकाले तोक लगाएको ठाँउ च्यातेर राख्नु भएको रहेछ।’
नागरिकतामा ठगे नाम भएको व्यक्तिलाई आफुले ‘ठ’ शब्दबाट नै उच्चारण हुने नाम राख्दा सहज हुने राय दिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्याकुरेलले बताए। डकुमेन्टेसन राम्रोसँग गरेर ल्याउनको लागि रातो लगाएको पनि उनले बताए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
