काठमाडौं– नेपाल प्रहरीमा इन्सपेक्टरको पद रिक्त हुँदा प्रहरी महानिरीक्षक (आइजिपी) थिए, उपेन्द्रकान्त अर्याल। बढुवाको तयारी हुँदै गर्दा उनले २०७३ फागुन १ गते अवकाश पाए। त्यसपछिका केही महिना प्रहरी नेतृत्वमा संक्रमणकाल छायो।
गतवर्ष असारमा तत्कालीन गृहमन्त्री जनार्दन शर्माले पत्रकार सम्मेलन नै गरेर प्रहरी नियमावली संशोधनमार्फत इन्सपेक्टरका रिक्त पदमध्ये ६० प्रतिशत बढुवामार्फत तत्काल पूर्ति गरिने बताए। गृहमन्त्रीको भनाइपछि बढुवाका आकांक्षी प्रहरी नायब निरीक्षक (सइ) हरुमा उत्साहको सञ्चार भयो। तर, बढुवाको तयारी हुँदै गर्दा शर्मालाई बिनाविभागीय मन्त्री बनाइयो। बढुवा प्रक्रिया फेरि अन्योलमा पर्यो।
प्रकाश अर्याल आइजिपी भएपछि बढुवा प्रक्रियाले निरन्तरता पाउने प्रहरी अधिकारीहरुको अपेक्षा थियो। गृह मन्त्रालयको समेत जिम्मेवारी सम्हालेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले पनि सइबाट इन्सपेक्टर बढुवाको प्रयास गरे। तर, आफू निकट व्यक्तिहरुलाई मात्र बढुवा सिफारिस गरेपछि तत्कालीन आइजिपी अर्यालले बढुवा प्रक्रिया अघि बढाएनन्। यसअघि डिआइजी र एआइजीका दरबन्दी नै थपेर बढुवा भए पनि सइबाट इन्सपेक्टर बढुवामा निर्णय हुन सकेन।
यसपछि सरकार विभिन्न चरणको चुनावमा अल्झियो। चुनाव सकिएपछि पनि देउवा सरकारले बढुवाको तयारी त गर्यो तर सफल भएन।
नयाँ सरकार बनेलगत्तै बढुवा प्रक्रिया सुरु हुने उनीहरुको अपेक्षा थियो। तर केपी ओली नेतृत्वको सरकारले दुई महिना पार गरे पनि बढुवा प्रक्रिया सुरु भएको छैन।
आखिर माथिल्ला पदहरुमा भन्दा सइबाट इन्सपेक्टर बढुवामा किन यति धेरै उल्झन छ त?
प्रहरीको कर्मचारी प्रशासन शाखाका एक कर्मचारीका अनुसार बढुवामा अत्यधिक दबाब नै उल्झनको प्रमुख कारण हो। बढुवाका अधिकांश आकांक्षी ठूला नेताका अंगरक्षकहरु छन्। जसरी पनि बढुवामा पर्न उनीहरुले दबाब दिँदा समस्या परेको हो। त्यसरी नेताहरुमार्फत दबाब दिनेहरुको सूची रिक्त संख्याभन्दा दोब्बर हुने गरेको एक प्रहरी अधिकारीले बताए।
‘रिक्त पदमा बढुवा गर्न नसक्नु आइजिपीको दबाब झेल्ने र निर्णय क्षमताको अभाव हो,’ उनले भने, ‘खासगरी तल्लो तहका पीडा नेतृत्वले कहिल्यै बुझ्दैन।’
सइको दर्जालाई प्रहरी संगठनमा ‘मेरुदण्ड’का रुपमा लिइन्छ। खासगरी हरेकजसो अपराध अनुसन्धानमा उनीहरुकै योगदान हुने गरेको छ। तर, वृत्ति विकासमा भने उनीहरु माथि आउन सकेका छैनन्।
हालको प्रहरी नियमावली अनुसार इन्सपेक्टरको रिक्त पदमध्ये ४० प्रतिशत बढुवामार्फत तथा ६० प्रतिशत खुल्ला प्रतिस्पर्धाबाट पदपूर्ति हुने प्रावधान छ। दुई पटक इन्सपेक्टर भर्ना प्रक्रिया अघि बढ्दा समेत बढुवामार्फत हुने पदहरु रिक्त नै छन्। हाल बढुवामार्फत पदपूर्ति गर्नुपर्ने इन्सपेक्टरको ७३ पद रिक्त छन्।
नयाँ प्रहरी महानिरीक्षकमा भरखरै नियुक्त भएका सर्वेन्द्र खनालले तत्काल बढुवा सुरु गर्ने बताएपछि भने फेरि उनीहरुको अपेक्षा बढेको छ। तर, यसपटक पनि विगतमा जस्तै नेताहरुको दबाबका कारण बढुवा प्रक्रिया रोकिने हो कि भन्ने बढुवाका आकांक्षीहरुमा आशंका छ।
यसरी लामो समयदेखि ठुलो संख्यामा पदहरु रिक्त रहदा एकातर्फ संगठनको जनशक्तिको अभावको समस्या भइरहेको छ भने अर्काेतर्फ समयमा वृत्तिविकास नहुँदा प्रहरीमा नैराश्यता छाएको छ। अप्रत्यक्ष रुपमा त्यसको असर शान्ति सुरक्षामै पर्ने प्रहरी अधिकारीहरु बताउँछन्।
कर्मचारी प्रशासन शाखालाई बढुवाको तयारी गर्न समेत आइजिपी खनालले निर्देशन दिइसकेका छन्। उनले २०६० सालसम्मका सइलाई मात्र बढुवा गर्ने तयारी गरेका छन्।
नेताहरुको चाकडी गर्नेहरु मात्र बढुवामा पर्छन् कि फिल्डमा काम गर्नेहरुलाई आइजिपीले प्राथमिकता दिन्छन्, उनीहरुको चिन्ताको विषय छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
