काठमाडौं– सूर्तीजन्य पदार्थको सेवनलाई निरुत्साहित गर्न यसमाथि अनुसन्धान गरिने भएको छ। प्रयोगको अवस्था, उपभोक्ताको व्यवहार, अवधारणा र प्रवृत्तिका साथै नियन्त्रणका प्रयासमाथि नेपाल विकास अनुसन्धान प्रतिष्ठान विस्तृत अनुसन्धान गर्ने भएको हो।
नसर्ने रोगका साथै क्यान्सरको प्रमुख कारकमध्ये एक सूर्तिजन्य पदार्थको सेवन नियन्त्रणका लागि अनुसन्धान गर्न प्रतिष्ठानले दुई वर्षे कार्यक्रम तय गरेको छ। ‘सूर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग नियन्त्रण कार्यक्रम’ अन्तर्गत अनुसन्धान र सेवनमा दुरुत्साहन कार्यक्रम अघि बढाइने प्रतिष्ठानका कार्यकारी निर्देशक जय कुमार गुरुङले जानकारी दिए।
उनका अनुसार सूर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगबारे सबै जिल्लामा स्थलगत तथा यसको नियन्त्रणमा बनेका नीतिगत प्रावधान ऐन नियमावलीसहित सरकारको कर प्रणालीका बारेमा विस्तृत अध्ययन गरिनेछ।
सूर्तीजन्य पदार्थ सेवनका कारण नेपालमा वर्षेनी २७ हजारले अकालमा मृत्युवरण गर्ने भएपनि नियन्त्रणमा निकै कम काम भइरहेको प्रतिष्ठान अन्तर्गत अनुसन्धान गरिरहेकी मोनिका महर्जनले बताइन्। उनले भनिन्, 'यसले स्वास्थ्यमा ल्याउने जोखिम बढ्दो भएपनि नियन्त्रणमा दोस्रो दर्जाको व्यवहार भइरहेको छ।'
प्रतिष्ठानले स्थलगत अध्ययन गर्नुअघि केही तथ्यहरु अन्य स्रोतबाट संकलन गरेको छ। जसअनुसार दक्षिण एशियामै नेपाल सूर्तीजन्य पदार्थ उच्च सेवन गरिने देशमा पर्छ। पछिल्लो समय धुवाँरहित सूर्तिजन्य पदार्थको सेवन बढेको छ।
सूर्तिजन्य पदार्थ माथिको करबाट मात्र गत वर्ष रु सात अर्ब राजश्व सङ्कलन भएको थियो। सङ्कलित करमध्ये रु ४० करोड स्वास्थ्य तथा जनङ्ख्या मन्त्रालयले पाएको थियो। मन्त्रालयले पाउने सो रकमको अधिकांश हिस्सा क्यान्सर अस्पताललाई विनियोजन गरेको छ। रु एक करोडमात्र जनचेतनाका कार्यक्रममा खर्च भएको देखिएको छ।
अर्कातर्फ सूर्तीजन्य पदार्थ नियमन गर्ने ऐन तथा नियमावली छ तर यसको फितलो कार्यान्वयन अवस्था छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सूर्तीजन्य पदार्थमा ७० प्रतिशतसम्म कर लगाउन आफ्ना सदस्य देशलाई आग्रह गरेको छ । नेपालमा ती पदार्थको उत्पादन तथा बिक्री वितरणमा ३३ प्रतिशत मात्र कर उठाउने गर्दछ । सो कर पनि सन् २००३ बाट गतवर्षमात्र ३३ प्रतिशत पुर्याइएको हो।
सार्वजनिकस्थलमा सूर्तीजन्य पदार्थ बिक्री वितरण, विज्ञापनमा रोक र प्याकेटको ९० प्रतिशत भागमा सूर्तिजन्य पदार्थको सेव हानिकारक रहेको जानकारी मूलक र्यापिङ गर्ने प्रावधान छ ।
सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रणमा निरन्तर पैरवी र यससम्बन्धी नीतिगत प्रावधानको प्रभावकारी कार्यान्वयनको आवश्यकता रहेको कार्यकारी निर्देश गुरुङले औँल्यए। प्रतिष्ठानले सूर्तीजन्य पदार्थका वर्तमान प्रयोगसम्बन्धी जानकारीमूलक प्रतिवेदनको मस्यौदा तयार गरको छ।
कार्यक्रममा शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पतालका निर्देशक डा वासुदेव पाण्डेले सरुवाभन्दा नसर्ने रोगको भार वृद्धि भइराखेको चर्चा गर्दै क्यान्सर नियन्त्रणका लागि चेतना र सूर्तीजन्य पदार्थ सेवनमा नियन्त्रण आवश्यक रहेको बताए।
सूर्तीजन्य पदार्थ सेवनका कारण सरकारले कूल गार्हस्थ्य उत्पादनको एक दशमलव आठ प्रतिशत व्ययभार ब्यहोर्नुपरिरहेको छ। सूर्तीजन्य पदार्थ सेवनका कारण फोक्सो, मुख, आन्द्राको क्यान्सर हुने सम्भावना बढी रहन्छ।
राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा तथा सूचना केन्द्रका निर्देशक कुञ्जप्रसाद जोशीले सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रण सरकारको प्राथमिकतामा नपरेका कारण नसर्ने रोगको समस्या बढ्दो रहेको जानकारी दिँदै यसको विरुद्ध जनचेतनाका कार्यक्रम सञ्चालनमा जोड दिए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
