जनकपुर- नेपालको एक मात्र रेल्वे सेवा ‘जनकपुर–जयनगर-कुर्था रेल’ सञ्चालन पुन: अनिश्चित बनेको छ।
केही दिनको अविरल वर्षासँगैको बाढीले रेलमार्गमा क्षति पुर्याएपछि सञ्चालन मिति टरेको हो। निर्माण सम्पन्न भएर रेल सेवा सञ्चालन नहुँदै बाढीले लिकमुनिको जमिन बगाउँदा करोडौंको क्षति भएको छ।
गत वर्ष चार पटक बेग्लाबेग्लै मितिमा रेल शुभारम्भ हुने घोषणा भएको थियो। जयनगर–इनरुवा खण्डमा लिक निर्माणपछि रेल चलाएर परीक्षण समेत गरिएको थियो। दसैंदेखि सञ्चालन हुने घोषणा भए पनि सो मिति टर्यो। पछि विवाह पञ्चमी, फागुन हुँदै नयाँ वर्षको मिति तोकियो। तर पनि रेल सञ्चालनमा आउन सकेन।
भारतको जयनगरबाट कुर्थासम्मको ३४ किमि रेलमार्ग मध्ये साढे ३१ किमि नेपालमा पर्छ। महानिर्देशक मिश्रका अनुसार यनगरदेखि इनरुवा खजुरी खण्डको २ सय मिटर रेलमार्गमा क्षति पुगेको छ।
'अहिले पनि वर्षा भई नै रहेको छ,' रेल विभागका महानिर्देशक बलराम मिश्रले भने, 'पानी नसुकेसम्म मर्मत सम्भारको काम पनि सम्भव छैन। अब भदौबाट मात्रै काम हुन्छ।’ बर्दिबासतर्फ कुर्थादेखि बिजलपुरा खण्डमा लिक निर्माणका लागि बनाइएको ट्रयाकमा बिछ्याइएको माटो, गिट्टी, बालुवासमेत बाढीले बगाएको उनले बताए। यो खण्डको रेल गुड्ने करिब ४ किमि क्षेत्रमा क्षति पुगेको छ।
महानिर्देशक मिश्रले निर्माणमा संलग्न भारतीय अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै भने, ‘जयनगर–इनरुवा खण्डमा करिब १० करोडको क्षति भएको छ।' बाढीले कुर्था स्टेसनको १० मिटर जति पर्खाल भत्काएको छ।
‘पूर्वी धनुषाको जनकनन्दनी गाउँपालिका- १ इनर्वामा कमला नदीको तटबन्ध फुटेर आएको भेलले सय मिटरजति रेल्वे ट्रयाक क्षतिग्रस्त पारेको छ। जनकपुर-भंगहा-पिपराढी स्टेसनको लोहारपट्टी हल्टमा ४ किलोमिटर तयार भइसकेको ट्रयाकमा पनि बाढीले क्षति पुर्यायो,' उनले भने, 'रातो खोलामा आएको बाढीले ट्रयाक एक मिटरभन्दा बढी डुबेको छ।’
रेल स्टेसनका भवन र निर्माणमा प्रयोग हुने जेनेरेटर समेत डुबानमा परेकाले थप समस्या भएको उनको भनाइ छ।
जयनगर स्टेसनदेखि धनुषाको कुर्था स्टेसनसम्म ३४ किलोमिटर रेल्वे ट्रयाकमा कतै धेरै र कतै सामान्य क्षति पुर्याएको रेल विभाग साइट कार्यालय जनकपुरका इन्जिनियर विनोद ओझाले बताए।
इन्जिनियर ओझाले रेल सेवा सञ्चालनपूर्व जोखिम आकलन र तिनको व्यवस्थापन अत्यावश्यक रहेको बताए। ‘तराई–मधेसमा बर्सेनि बाढी आउनु नौलो होइन’, उनले भने, ‘बाढीका बेला रेल्वे ट्रयाक जोगाउन कस्ता संरचना बनाउनुपर्ने हो त्यसमा ध्यान पुर्याउनु आवश्यक छ।’ भारतले पनि क्षतिको विवरण संकलन गरिरहेको र विवरण आएपछि मूल्यांकन गरेर मर्मत गरिने उनले बताए।
भारतले ७ अर्ब भारतीय रुपैयाँमा रेल्वे ट्रयाक निर्माण अघि बढाएको हो। पहिलो चरणमा भारतको जयनगरदेखि धनुषाको कुर्थासम्म ३४ किलोमिटर, दोस्रो चरणमा धनुषाको कुर्थादेखि महोत्तरीको भंगहासम्म १८ किलोमिटर र तेस्रो चरणमा भंगहादेखि बर्दिबाससम्म १७ किलोमिटर गरी जम्मा ६९ किलोमिटर रेल्वे सेवा सञ्चालनका लागि पूर्वाधार निर्माण भइरहेको छ।
रेल्वे स्टेसन, पुलपुलेसा, कल्भर्ट, लिक निर्माणका साथै ब्लास्ट बिछ्याउने काम पूरा भइसकेको छ। निर्माण कम्पनीले अहिलेसम्म हस्तान्तरण नगरे पनि रेलका इन्जिन र बोगी खरिद प्रक्रिया भने सरकारले अगाडि बढाइसकेको छ। कर्मचारी आवासगृह निर्माणाधीन छन्।
भारतको लगानीमा सञ्चालित यो परियोजना ३ चरणमा पूरा हुने भनिए पनि महोत्तरीको भंगहादेखि बर्दिवाससम्मको १७ किलोमिटर रेल विस्तार तथा स्तरोन्नतिका लागि आवश्यक १ सय १० बिघाभन्दा बढी जग्गा अझै अधिग्रहण भएको छैन।
ब्रोडगेज रेल निर्माण गर्न ६ वर्षयता रेल सेवा बन्द भएपछि धनुषा, महोत्तरी लगायत भारतीय सीमावर्ती क्षेत्रका बासिन्दा यातायातको समस्या भोग्दै आएका छन् र ब्रोड गेज रेल सपना पुनः एक पटक बाढीले बगाउँदा जनकपुरवासी चिन्तामा छन्।
अहिले भारत सरकारको सहयोगमा जयनगरबाट बर्दिबाससम्म ६९ किमि रेल नेटवर्क बन्ने क्रममा छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1778551198-1778552039.jpeg)
-1786602170.png)
