• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३ Fri, Nov 20, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
बिजनेस लाइभ

विद्युत 'निर्यात' भन्दै छरिएको भ्रम

अधिक वर्षा र उर्जामन्त्रीको ‘सुखद खबर’बीचको सम्बन्ध के?
64x64
नेपाल लाइभ शुक्रबार, साउन ३, २०७६  २०:२०
1140x725

काठमाडौं- गत असार ३१ गते उर्जा, जलश्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री वर्षमान पुनले मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा ‘सुखद खबर’ भन्दै नेपालले भारतमा विद्युत निर्यात गर्न थालेको बताए।

रानीजमरा–कुलरिया सिँचाइ आयोजना निर्माण सम्पन्न भएर सञ्चालनमा आएको तथा असार अन्तिम साता देशभर भएको भारी वर्षा तथा मौसमसम्बन्धी जानकारी दिन मन्त्रालयले उक्त पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरेको थियो। तर, सोही कार्यक्रममा मन्त्री पुनले नेपालले भारततर्फ विद्युत निर्यात गर्न थालेको ‘सुखद खबर’ सुनाएका थिए।

लगातार वर्षाका कारण इन्द्रसरोवर भरिएपछि कुलेखानी जलविद्युत आयोजना पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गरिएका कारण नेपालमा मागभन्दा बढी विद्युत उत्पादन भएर भारततर्फ निर्यात गरेको उर्जामन्त्री पुनको भनाइ थियो।

‘हामीले विभिन्न ७ वटा बिन्दुबाट भारतमा विद्युत निर्यात गर्‍यौं, जुन सुखद कुरा हो। अहिले उत्पादन बढी भएका कारण भारततर्फ निर्यात गर्न सफल भएका हौं। आगामी दिनमा हामीले इनर्जी बैंकिङको अवधारणा पनि अगाडि बढारहेका छौं,’ उर्जामन्त्री पुनले भनेका थिए।

मन्त्री आफैंले नेपालबाट भारत विद्युत निर्यात हुन थालेको खबर सुनाएपछि त्यसले सञ्चारमाध्यममा पनि राम्रै स्थान पायो। मन्त्री पुनले 'निर्यात’ सम्भव हुनुको कारण यसरी खुलाएका थिए, ‘बाढीका कारण नेपालको विद्युत माग घट्यो। तर, यही बेला कुलेखानी जलविद्युत आयोजना पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्नुपर्ने अवस्था आएपछि दैनिक १ सय ५० मेगावाटदेखि २ सय मेगावाटसम्म विद्युत भारत निर्यात भइरहेको छ।’

तर, मन्त्री पुनले भनेजस्तै त्यो ‘विद्युत निर्यात’ र कुनै ‘खुसीको खबर’ नभई नेपालमा बाढीका कारण विद्युत माग आधाभन्दा कम भएपछि उत्पादित विद्युत खेर नजाओस् भनेर भारत पठाइएको थियो। जुन न त नयाँ अभ्यास थियो न त सधैंका लागि नै सुरु गरिएको प्रणाली। नेपालमा मागभन्दा बढी विद्युत उत्पादन हुँदा यसअघि पनि नेपालबाट भारततर्फ विद्युत पठाइन्थो। यस अर्थमा यो विद्युत निर्यात (इनर्जी एक्स्पोर्ट) नभई विद्युत साटासाट (इनर्जी एक्सचेन्ज) मात्र थियो।

'इनर्जी एक्सचेन्ज' अर्थात नेपालमा आवश्यकता हुँदा भारतबाट विद्युत ल्याउने र मागभन्दा बढी विद्युत उत्पादन हुँदा भारततर्फ पठाउने काम यसअघि पनि हुने गरेको नेपाल विद्युत प्राधिकणअन्तर्गतको विद्युत् व्यापार विभाग प्रमुख प्रवल अधिकारी बताउँछन्।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

असार ३१ गते उर्जा, जलश्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनका क्रममा मन्त्री पुन।


‘नेपाल र भारतबीच भएको विद्युत व्यापारसम्बन्धी सम्झौताअनुसार ‘यज एन्ड ह्वेन रिक्वायर्ड’ अर्थात् चाहेको बेला विद्युत लिन–दिन सक्ने व्यवस्था रहेको छ। सानो परिमाणमा त यसरी हरेक वर्ष नै गइरहेको हुन्छ,’ अधिकारी भन्छन्। त्यसरी भारत पठाइएको विद्युतको मूल्य नेपालले आयात गरेको कूल विद्युतको मूल्यबाट घटाएर प्राधिकरणले बाँकी रकम तिर्दै आएको छ।

दैनिक २ सय मेगावाट विद्युत भारत पठाउन कसरी सम्भव भयो?
असार अन्तिम साता अर्थात् २७ गतेदेखि मुलुकभर नै अविरल वर्षा सुरु भएपछि अधिकांश ठाउँमा विद्युत सेवा अवरुद्द भयो। पूर्वी तराईका जिल्लाहरु जलमग्न भएपछि उद्योगधन्दा सञ्चालनमा आएनन्। सोही बेला ९० मेगावाट उत्पादन क्षमताको कुलेखानी जलाशययुक्त आयोजना पनि पूर्ण क्षमतामा चलाउनुपर्ने अवस्था आयो। समग्रमा यही कारण थियो, जसका कारण असार २९ र ३० गते दैनिक १ सय ५० मेगावाट तथा ३१ गते २ सय मेगावाट विद्युत भारततर्फ पठाइएको थियो।

दैनिक १२ मेगावाट बराबर औसत विद्युत माग रहेकोमा भारी वर्षा र बाढीका कारण असार अन्तिम साता उक्त माग ४ सय मेगावाटदेखि ६ सय मेगावाटसम्म घटेर ६ सयको हाराहारीमा पुगेको प्राधिकरणका प्रवक्तासमेत रहेका अधिकारी बताउँछन्। यसरी बाढीको प्रभावका कारण उद्योग बन्द हुनु तथा नेपालमा आधा माग घटेको अवस्थामा कुलेखानी आयोजना पनि पूर्ण क्षमतामै सञ्चालन भए पनि नेपालको विद्युत भारत पठाइएको उनको भनाइ छ।

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

‘यो नियमित प्रकृया जस्तै हो, जुन नेपाल र भारतको पावर एक्सचेन्ज कमिटीको कार्यक्षेत्र र अधिकार भित्र रहन्छ,’ अधिकारी भन्छन्।

प्राधिकरणको वितरण तथा ग्राहक सेवा विभागका प्रमुख हरराम न्यौपानेका अनुसार अधिकांश सबस्टेसन डुबानमा परेका, ट्रान्सफर्मर पड्किएका तथा प्रशारणलाइनमा क्षति पुगेका कारण मुलुकभरको विद्युत माग एकाएक घटेको थियो। ३३ केभी क्षमताका एक दर्जन भन्दा बढी सबस्टेसनहरु वर्षात र बाढीका कारण प्रभावित भए। जसमध्ये ओखलढुंगा, खोटाङ र कटारी सबस्टेसनका ट्रान्सफर्मरहरु ३ दिनसम्म सञ्चालनमा आउन सकेनन्। त्यसैगरी कटारी, यदुकुवा, जलेश्वर, गौर र हर्शाहा सबस्टेसनबाट पनि २ दिनसम्म विद्युत प्रवाह हुन नसकेको न्यौपानेको भनाइ छ।

बाढीकै कारण देशभर २ हजार ३ सय भन्दा बढी ट्रान्सफर्मर बिग्रिएका छन्। काठमाडौं क्षेत्रीय कार्यालयअन्तर्गत १ सय ५०, विराटनगर क्षेत्रीय कार्यालयअन्तर्गत ४ सय भन्दा बढी, जनकपुर क्षेत्रीय कार्यालयअन्तर्गत १ हजार भन्दा बढी र हेटौंडा क्षेत्रीय कार्यालयअन्तर्गत ८ सय भन्दा बढी ट्रान्सफर्मर बिग्रिएको न्यौपानेले बताए। जसमध्ये २ दर्जन भन्दा बढी ट्रान्सफर्मर अझै बनिसकेका छैनन्।

कसरी हुन्छ दुई देशबीच विद्युत साटासाट?
सुरुमा ५ मेगावाटबाट सुरु भएको विद्युत आदानप्रदान धेरै समयसम्म ५० मेगावाटसम्म मै चलिरहेको थियो। तर, पछिल्लो समय भने नेपालले आवश्यक परेको जति भारतबाट आयात गर्दै आएको छ। हाल नेपाल-भारतबीच सञ्चालनमा रहेका अन्तरदेशीय प्रशारणलाइनको क्षमताले भ्याएसम्मको विद्युत आयात हुने गरेको छ।

आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा नेपालले भारतबाट करिब २३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विद्युत आयात गरेको छ भने निर्यातको परिणाम १२ करोड रुपैयाँ बराबर मात्रै रहेको छ। अर्थात् यसवर्ष करिब १२ करोड रुपैयाँ बराबरको विद्युत नेपालले निर्यात गरेको देखिन्छ।

भारतसँग विभिन्न तीनवटा दरमा विद्युत खरिद हुँदै आएको छ भने नेपालको विद्युत भारतले प्रयोग गर्दा पनि सोही दरमा लिने गरेको छ। ढल्केबर–मुजफ्फरपुर प्रशारणलाइनबाट आउने विद्युत प्रतियुनिट ४.३३ भारतीय रुपैयाँ, टनकपुर–महेन्द्रनगर प्रशारणलाइनबाट आउने विद्युत प्रतियुनिट ४.१८ भारतीय रुपैयाँ र अन्य १३२ केभी प्रशारणलाइनबाट आउने विद्युत् प्रतियुनिट ६.१८ भारतीय रुपैयाँका दरले नेपालले किन्दै आएको छ।

नेपालबाट भारत विद्युत पठाउँदा पनि सोही दर लागू हुन्छ। तर, हालसम्म नेपालबाट पठाएको विद्युत १ सय ३२ केभी प्रशारणलाइनबाट मात्र गइरहेकाले उक्त विद्युत ६.१८ भारतीय रुपैयाँ प्रतियुनिटका दरले भारत भएको छ।

आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा नेपालले न्यूनतम १ सय मेगावाट र अधिकतम ५ सय मेगावाट विद्युत दैनिक रुपमा भारतबाट आयात गरेको छ। नेपाल र भारतको उत्तराखण्ड जोड्ने गरी ११ किलोभोल्ट प्रशारणलाइन, उत्तर प्रदेशसँग जोड्ने गरी नाम्पारा–नेपालगञ्ज र बिहारसँग जोड्ने गरी १ सय ३२ केभी क्षमताका कटैया–कुशाहा-१, कटैया–कुशाहा-२, रामनगर–गण्डक र रक्सौल-परवानीपुर प्रशारणलाइनबाट विद्युत आदानप्रदान हुँदै आएको छ। यसका अतिरिक्त रक्सौल, जलेश्वर र सिराहाका ३३ केभी प्रशारणलाइनबाट पनि बिहारसँग विद्युत आदानप्रदान हुँदै आएको छ।

नेपालले भारतको बिहार राज्यबाट सबैभन्दा धेरै विद्युत आयात गर्दै आएको छ भने निर्यात गर्दा पनि बिहारमा नै बढी पठाइएको छ। त्यसो हुनुको कारणमध्ये बढी क्षमताका अन्तरर्देशीय प्रशारणलाइन यसै क्षेत्रमा हुनु पनि एक हो।

प्रकाशित मिति: शुक्रबार, साउन ३, २०७६  २०:२०

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण सरकार प्रमुखबीच चिनजान र भेटघाटमा मात्र सीमित नहोस् : पूर्वराजदूत पौडेल
आज बिहान ११ बजे मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्दै
फिफा र एएफसीका अध्यक्षसँग मन्त्री पोखरेलको भेटवार्ता, एन्फामाथिको प्रतिबन्ध फुकाउन सकारात्मक
सम्बन्धित सामग्री
संसदीय उपसमितिले भन्यो- डेडिकेटेड र ट्रंकलाईन महसुल विवादमा प्राधिकरणमाथि नैतिक प्रश्न बिहीबार, फागुन १५, २०७६
देउवाले ८ अर्बमा किन्न खोजेको सेक्युरिटी प्रेसको लागत ओलीका पालामा कसरी पुग्यो २७ अर्ब? बुधबार, फागुन १४, २०७६
सेयर बजार बढेपनि बढेन पुँजीगत लाभकर बुधबार, फागुन १४, २०७६
ताजा समाचारसबै
प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण सरकार प्रमुखबीच चिनजान र भेटघाटमा मात्र सीमित नहोस् : पूर्वराजदूत पौडेल शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आज बिहान ११ बजे मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्दै शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
फिफा र एएफसीका अध्यक्षसँग मन्त्री पोखरेलको भेटवार्ता, एन्फामाथिको प्रतिबन्ध फुकाउन सकारात्मक शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
आयोगले थाल्यो स्थानीय निर्वाचनको तयारी, आज दलहरुसँग छलफल शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
कर्णालीमा राइड शेयरिङको भाडादर तोकिँदै, मनपरी शुल्कमा लगाम लगाउने तयारी शुक्रबार, मंसिर ४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
दल त्याग गर्ने जसपाका १८ स्थानीय जनप्रतिनिधिको पद स्वतः रिक्त बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
अपहरण गरी बन्धक बनाइएका व्यक्तिको सकुशल उद्धार, संलग्न व्यक्तिहरु पक्राउ बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
दाङमा यात्रुवाहक बस दुर्घटना, २२ जना घाइते बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
प्रधानमन्त्री बालेनको भारत भ्रमण : राष्ट्रिय स्वार्थमा स्पष्ट अडान राख्न पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूको सुझाव बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
धान काट्ने मेसिन र मोटरसाइकल ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु बिहीबार, मंसिर ३, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
बसबरिया गाउँपालिकाका अध्यक्ष पक्राउ बुधबार, मंसिर २, २०८३
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
आईजीपी पुनर्बहालीका लागि सर्वोच्चको इजलासमा बहस, दानबहादुर कार्कीलाई आजै काममा फर्काउने आदेश गर्न वरिष्ठ अधिवक्ताहरूको जोडबल बुधबार, मंसिर २, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्