राजविराज– सडक डिभिजन कार्यालय लहानमार्फत् निर्माणाधीन सडकका कारण मुलुककै पहिलो टाउन प्लानिङ सिटी ‘राजविराज’ डुबानमा पर्ने खतरा बढेको छ।
सडकको योजना प्राविधिक रूपमै त्रुटिपूर्ण र लापरबाहीपूर्वक तयार भएको सडक विभागकै सेवा निवृत्त इन्जिनियरहरूले आरोप लगाएका छन्।
त्रुटिपूर्ण योजनामा निर्माणाधीन सडकले राजविराजको मौलितामा ह्रास आउनुका साथै खतरा समेत बढाएको उनीहरूको तर्क छ। विसं २०१६ सालमा नगरपालिका घोषणा गरिएको राजविराज सन् १९३८ मा सहरको रुपमा विकास भएको हो।
भारतको गुलाबी सहरका नामले चिनिने जयपुर बजारको नक्साका आधारमा राजविराजको डिजाइन गरिएको छ।
राजविराजको गजेन्द्र चोकदेखि रुपनी मोड (बस स्टेण्ड)सम्म करिब ४ मिटर सडक निर्माण भइरहेको छ। निर्माणका क्रममा पुरानो अवस्थाबाट सडकलाई करिब एक फिट अग्लो पारिएको छ।
जसको पेटी ढलान गर्ने काम सम्पन्न भएको छ। गजेन्द्र चोक र आसपासका घर/पसल तथा कार्यालय भवन सडक पेटीको लेभलभन्दा तल परेका छन्।
ढल निकासको योजना समेत नहुँदा आसपासका घर, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकसहितका आधा दर्जनभन्दा बढी कार्यालय डुबानको खतरामा छन्। ठेक्का सम्झौतामा ढल निकासको व्यवस्था नभएको डिभिजन कार्यालयले स्पष्ट पारेको छ।
‘सडक निर्माणसँग ढल निकासको योजना छैन,’ डिभिजन कार्यालयका सप्तरी क्षेत्र हेर्ने इन्जिनियर नवीन साहले भने, ‘राजविराज नगरपाकिलाकासँग समन्वय गरेर काम सुरु भएको हो, ढल निकासको व्यवस्था नगरपालिकाले नै गर्ने समझदारी भएको छ।’
राजविराज नगरपालिकाका मेयर शम्भु प्रसाद यादवले भने सडकको ठेक्कामा ढल निकासको योजना नभएपछि नगरपालिकाले बाध्य भएर योजना बनाउनु परेको बताए। उनले भने, ‘ढल निर्माणको विषयलाई लिएर हामीले केही दिनकाम रोक्यांै, तर योजनामै छैन भनेपछि चुप लाग्नुपर्यो।’
सडकको लेभल बढाइएको र ढल निकासको व्यवस्था समेत नभएकाले राजविराजका मुख्य क्षेत्र सामान्य वर्षामा पनि डुबानमा पर्ने सडक डिभिजनका सेवा निवृत्त इन्जिनियर गनी अन्सारीले बताए। ‘सडकको योजना प्राविधिक रुपमै त्रुटिपूर्ण छ,’ उनले भने, ‘यसले राजविराजलाई पोखरीमा परिणत गर्छ।’
२/३ वर्षको फरकमा खाँडो खोलाको बाढी राजविराज प्रवेश गर्ने गरेको र उक्त सडकका कारण नगरमा खतरा अझै बढेको उनले तर्क गरे। ‘नगरवासीसँग समन्वय नै नगरी सडक लेभल बढाइयो, अब एकै पटक सयौं घरको लेभल बढाउनु सम्भवना छैन,’ अन्सारी भन्छन्, ‘यदि सम्भव भयो भने पनि करोडौंको व्ययभार थपियो, यसको जवाफ कसले दिने?’
२०७४ सालमा खाँडो खोलाको बाढी रुपनी हुँदै राजविराज प्रवेश गरेको थियो। बाढीले राजविराजका अधिकांश घर डुबेका थिए भने विभिन्न खोलामा आएको बाढीका कारण त्यो वर्ष सप्तरीमा मात्रै ५ जनाले ज्यान गुमाएका थिए।
काम सुस्त, भएको पनि गुणस्तरहीन
डिभिजन कार्यालयले २०७५ असारमै सडक निर्माणको ठेक्का लगाएको थियो। काठमाडौंको वल्र्डवाइड रामसागर निर्माण कम्पनीले २०७६ असार मसान्तमा काम सक्ने गरी निर्माणको ठेक्का लिएको छ। ढिलो गरी पुस महिनाबाट सुरु भएको काम सुस्त गतिमा सञ्चालन भइरहेको स्थानीयहरू बताउँछन्।
अर्कोतर्फ भएको काम समेत गुणस्तरहीन भएको सेवानिवृत्त प्राविधिकहरू बताउँछन्। सडक निर्माणमा कार्यालय र निर्माण कम्पनीले लापरबाही गरेको उनीहरूको आरोप छ।
सरोकारवाला नगरवासीलाई सूचनावाट वञ्चित गरेको, त्रुटिपूर्ण योजना कार्यान्वयन गरी नगरमा खतरा बढाएको र गरेको काम समेत गुणस्तरहिन भएको सडक विभागका सेवा निवृत्त अर्का इन्जिनियर प्रयाग यादवले आरोप लगाए।
‘सरकारले लागू गरेको नियम पनि उलंघन भएको छ, सडक निर्माणको जानकारी उपलब्ध गराउने बोर्ड योजना स्थलमा छैन,’ उनले भने, ‘योजनाको बारेमा सोध्दा जानकारी पनि दिइँदैन।’
सम्झौतामा जेसुकै उल्लेख भएको भए पनि सडक निर्माणका क्रममा मापदण्ड अनुरूपको कार्य नभएको उनको दाबी छ।
‘आरसिसी ढलान गर्दा क्युव टेस्ट र क्युरिङ (सिमेण्ट, बालुवा, गिट्टीको अनुपात जाँच) लगायतका मापदण्ड पूरा गर्नुपर्छ,’ यादवले थपे, ‘तर ती कुनै प्रक्रिया भएको जानकारीमा छैन, ढलानपछि पानी हालेको हामीले देखेका छैनौं।’
सडक डिभिजनका इन्जिनियर नवीन साहले भने काम गुणस्तरहीन नभएको गुनासो गरे।
धुलोको आतंक
निर्माण कम्पनीको लापरबाहीका कारण राजविराजमा धुलोको आतंक छ। पुसमा भत्काएको सडक समयमै पिच गर्ने वा पानी हाल्ने दुवै काम भएको छैन।
बस, ट्रक, ट्रिपर, ट्रयाक्टर, म्याजिक, विङ्गर लगायतका सयौंको संख्यामा सवारी गुड्ने सडक भत्काएर धुलाम्मे पारेको भन्साली ट्रेडर्सका सुभास भन्सालीले बताए।
उनले भने, ‘१०/१५ दिनमा एक पटक पानी हाल्छन्, दोकान वन्द गरेर हिँड्ने अवस्थामा आएको छ।’
इन्जिनियर साहले २/३ दिनदेखि आफू पनि निर्माण स्थलमा नगएको बताउँदै धुलो नियन्त्रण गर्न ठेकेदारले पानी हाल्नुपर्ने बताए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
