स्थानीय तह अन्तर्गत बैशाख ३१ गते निर्वाचन भएको भरतपुर महानगरपालिकाको मतगणनामा जेठ १४ गते राति अकस्मात् नयाँ परिस्थिति आयो, जब माओवादीका कार्यकर्ताले केही मतपत्र च्याते । त्यतिबेलासम्म भएको मतगणनाले एमाले उम्मेदवार देवी ज्ञवालीले जित्ने प्रक्षेपण भइरहेका बेला मतपत्र नै च्यातिएपछि धेरैको ध्यान तानियो । पुन: निर्वाचन भएको सो महानगरपालिकामा माओवादी उम्मेदवार रेणु दाहालले जितिन् । हारपछि पनि ज्ञवालीको चर्चा कम भएन । उनी एकाएक राष्ट्रिय चर्चाको नेता बने।
त्यतिबेला निकै तिक्ततापूर्ण बनेको एमाले-माओवादी सम्बन्ध पछिल्लो समय फेरिएको छ । उनीहरु चुनावी गठबन्धन र पार्टी एकताको दिशामा अघि बढिरहेका छन् । उनै ज्ञवाली आसन्न निर्वाचनमा एमाले र माओवादीका चितवनका उम्मेदवारलाई जिताउने अभियानमा खटिएका छन् । यसै क्रममा काठमाडौं आएका ज्ञवालीसँग नेपाल लाइभका लागि दुर्गा दुलाल र किशोर दहालले गरेको कुराकानी:
देवी ज्ञवालीलाई बलिको बोको बनाइयो भनिन्छ नि!
राजनीति भन्ने कुरा जटिल र पीडादायी मात्रै हुँदैन, स्वप्नदर्शी पनि हुन्छ। यो सरल रेखामा पनि बग्दैन । एक खालको अनुमान गरिन्छ, प्रक्षेपण गरिन्छ । तर, परिस्थिति भन्ने चिज एकाएक परिवर्तन हुन सक्छ । एकैछिन अघि गर्मी थियो, एकाएक बादल लागेर पानी पर्ने, असिना आउने हुन सक्छ । त्यतिबेला अघि तैंले यस्तो लुगा लगाएको थिइस्, किन फेरिस् भन्न मिल्दैन । हिउँ परेपछि गर्मीमा लगाएको लुगा लगाएर हुँदैन, बाक्लो लुगा लगाउनुपर्छ।
कुरा के भने, परिस्थिति फेरिएपछि अरु चिजहरु पनि फेरिन्छन् । वस्तु, घटना वा अवस्थामा आएको रुपान्तरणमा सम्बन्धित वस्तुप्रति लिएको नीति, दृष्टिकोण, सोच वा धारणालाई परिवर्तन गर्न मद्दत गर्छ । मान्छेले राजनीतिमा एकपटक लिएको धारणालाई सदासदाका लागि ठान्छन् तर त्यस्तो हुँदैन । जब परिस्थितिमा रुपान्तरण आउँछ त्यसपछि नयाँ स्थितिहरु आउँछन्।
अघिल्लो पटक म माओवादीसँग अन्तर्विरोधपूर्ण सम्बन्धका साथ चुनाव लडेको थिएँ । जतिखेर नेपाली कांग्रेसले माओवादीलाई खेलौना बनाएको थियो, एमालेविरुद्ध उपयोग गरेको थियो । मेरो असन्तुष्टि वा घृणा माओवादीसँग थिएन । उसलाई कांग्रेसले बुख्याचा बनायो भन्नेमा मेरो असन्तुष्टि थियो । हिजो कांग्रेसकै उक्साहटमा लागेर मतपत्र च्यातिएको थियो । म जितेको मान्छेलाई हराइएको थियो । यो बुद्धि कांग्रेसले सिकाएको थियो।
मतपत्र कांग्रेसले च्यातेको थियो भन्न खोज्नुभएको?
होइन । कांग्रेसले मतपत्र च्यात्न लगाएको हो । च्यातेको चाहिँ माओवादीले नै हो । तर, भित्री योजनाकारहरुमा कांग्रेस थिए । कांग्रेसले ‘डाइमन्ड कट्स डाइमन्ड’ भन्ने रणनीति अपनायो । अर्थात् उसले वामपन्थीसँग वामपन्थी जुधाएर फाइदा लिन खोज्यो । उनीहरुबीच झगडा र अन्तर्विरोध चर्को पारिदिने कोसिस गर्यो । यस्तै अवस्थामा हिजोको द्वन्द्व थियो।
हिजो भरतपुर महानगरको चुनावमै माओवादीसँग तपाईंहरुको तिक्ततापूर्ण सम्बन्ध थियो । त्यसलाई बिर्सेर आज त्यही ठाउँमा माओवादीका निम्ति मत माग्न असहज होला नि!
परिस्थिति धेरै फेरिइसक्यो । यो रुपान्तरणमा हिजोकै आँखाले, हिजोकै दृष्टिले हेर्नु जरुरी छैन । र, कसले कसलाई बुख्याचा बनायो भन्नुको पनि तुक छैन । हिजो जुन अन्तर्विरोधको स्थितिमा हामीले संघर्ष गरेका थियौं । गलत विचार र सोचका विरुद्ध संघर्ष गरेका थियौं।
प्रचण्ड बाढी हुन् । तीव्र वेगको पानीलाई सही उपयोग गर्नुभयो भने त्यसबाट बिजुली निकाल्न सक्नुहुन्छ । उपयोग गर्न जानिएन भने त्यसले विनाश ल्याउँछ।
आगामी चुनावमा प्रचण्डलाई जिताउने अभियानको नेतृत्व गर्दै हुनुहुन्छ भनिन्छ । उनका निम्ति चितवनमा के भनेर मत माग्नुहुन्छ?
प्रचण्डमा केही विशेष गुणहरु छन्, त्यसलाई राष्ट्र हितका निम्ति प्रयोग गर्नुपर्छ । यो देशमा गणतन्त्र निर्माणमा, समाजवादतर्फ अघि बढ्ने क्रममा उनले भूमिका खेलेका छन् । उनका सकारात्मक भूमिकालाई हामीले आत्मसात गरेर राष्ट्र निर्माण गर्ने, शान्ति र समृद्धि ल्याउने दिशातर्फ अघि बढ्नुपर्छ । यिनै भावनालाई लिएर हामी जनतालाई अपिल गछौं।
अब प्रचण्डबाट ध्वंश हुनेछैन । अब उनीबाट विध्वंशका कुरा आउने छैनन् । उनीबाट सिर्जनाका कुरा हुनेछन् । उनीबाट नवनिर्माणका कुरा हुनेछन् । यसको कारण छ । हेर्नुस्, अर्जुनले त वाण चलाउने हुन् । उनका सारथि श्रीकृष्ण भए जस्तै एमालेरुपी श्रीकृष्णका साथमा अर्जुनरुपी प्रचण्ड आइपुग्नुभएको छ।
त्यस्तै, विगतको द्वन्द्वलाई सुरक्षित अवतरण गराउन उनको ठूलो भूमिका छ । अर्को कुरा, हाम्रो जस्तो भूराजनीतिक प्रभाव भएको देशमा उनले एमाले जस्तो विश्वासिलो शक्तिसँग मिलेर जानुपर्ने सोच राखेका छन् । हामी उनमा अन्तर्निहित गतिशीलता देख्न सक्छौं । परिस्थिति अनुकूल रुपान्तरित हुन सक्ने कला र क्षमतालाई हाम्रा जिल्लावासीले उपयोग गर्न जान्नुपर्छ । उनको क्षमतालाई उपयोग गर्नुपर्छ।
यसअघि पनि दुई/दुई पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका नेता हुन् उनी । राष्ट्रिय उँचाइ बनाइसकेका व्यक्तित्व हुन् । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग उनको सम्पर्क र सम्बन्ध भएका यस्ता व्यक्तिले आफ्नो ठाउँको विकास गर्छु भनेर लागे भने उनीसँग प्रशस्त आधार छन् । उनीसँग अनुभव र ज्ञान छ । त्यसलाई चितवन क्षेत्र नम्बर ३ का जनताले उपयोग गर्नुपर्छ । यस्तै कुरालाई लिएर म जनताको बीचमा जान्छु।
प्रचण्ड भनेका बाढी हुन् । त्यो तीव्र वेगको पानीलाई तपाईंले सही उपयोग गर्नुभयो भने त्यसबाट बिजुली निकाल्न सक्नुहुन्छ । त्यसलाई उपयोग गर्न जानिएन भने त्यसले विनाश ल्याउँछ । खेत बगाउँछ । घरबार उडाउँछ । प्रचण्ड त्यस्तै मान्छे हुन् । उनीभित्रको ऊर्जालाई, उनको क्षमतालाई राष्ट्र हितमा, राष्ट्र निर्माणका काममा प्रयोग गर्यौं भने त्यो ठिक दिशा बन्छ । त्यसैले प्रचण्डलाई राष्ट्र निर्माण र समृद्धिको दिशातिर लैजानको लागि मेरो तर्फबाट सही भूमिका खेल्छु।
हामी कांग्रेसलाई होइन, कांग्रेसभित्र रहेको यथास्थितिवाद, प्रतिगमनकारी चिन्तन, गतिहीनता, उदासीनता र योजनाविहीनतालाई प्रहार गर्छौं । सिध्याइदिन्छौं।
प्रचण्डको निकै प्रशंसा गर्नुभयो । यो कति तपाईंलाई भित्रैबाट अनुभूति भएको कुरा हो, कति गठबन्धन र एकताबाट उत्साहित भएको औपचारिक भाषा हो?
जुन कुरा तपाईंलाई भित्रैबाट आउँदैन । त्यसलाई बनावटी गरेर बनाउँछु भन्दैमा हुँदैन । बिर्सिइन्छ । कृत्रिमतासाथ व्यक्त गर्नुपर्ने कुरामा बोली लटपटिन्छ । ऊर्जा हुँदैन । तर, अन्तर्निहित रुपमै प्रस्फुटित भएका कुरालाई औपचारिकता व्यक्त गरिएको कुरा ठान्नु हुँदैन । मैले जे देखेँ, भोगेँ र महसुस गरेँ, त्यो तपाईंहरुको बीचमा व्यक्त गरेको छु।
के भनिन्छ भने, प्रचण्डले कांग्रेससँग मिलेर छोरी जिताए, एमालेसँग मिलेर आफू जित्छन्, बाँकी चल्दै गर्छ । तपाईंले राजनीति गरिरहेको चितवनमा चाहिँ यो गठबन्धन र प्रचण्डको उम्मेदवारीलाई कसरी हेरिएको छ?
शंका गर्नेहरुलाई शंका गर्न दिनुपर्छ । त्यो अधिकार उहाँहरुसँग छ । विगतका कतिपय घटनाले त्यो आशंका हुनु पनि स्वाभाविक हो । तर, चितवनको कुरा गर्दा त्यहाँका जनता वामपन्थी प्रभावी जनता हुन् । उनीहरुले यो एकतालाई अत्यन्तै गौरवका साथ, व्यग्रताका साथ प्रतीक्षा गरिरहेका छन् । उनीहरुमा खुसीको सञ्चार भइरहेको छ । उनीहरुले एकताको व्यावहारिक कार्यान्वयन यथाशीघ्र होस् भन्ने चाहेका छन्।
कांग्रेसका कार्यकर्ता नि!
उनीहरु आत्तिएका छन् । भूकम्प गएको छ।
बीचमा तपाईंले भन्नुभयो, कांग्रेसले माओवादीलाई प्रयोग गर्यो, एमाले कृष्ण हो, प्रचण्ड अर्जुन । अब चाहिँ कृष्णरुपी एमालेले अर्जुनरुपी प्रचण्ड र माओवादीलाई कांग्रेसमाथि प्रहार गर्ने सम्भावना कति छ?
हामी कांग्रेसलाई होइन, कांग्रेसभित्र रहेको यथास्थितिवाद, प्रतिगमनकारी चिन्तन, गतिहीनता, उदासीनता र योजनाविहीनतालाई प्रहार गर्छौं । सिध्याइदिन्छौं।
भरतपुर नगरपालिकाको चुनाव सम्झाएर तपाईंलाई माओवादीको विरोध गर्न उक्साउँदा हुन् नि!
गर्छन् । कहिले देवी ज्ञवाली कांग्रेसमा प्रवेश गर्यो भन्छन् । कहिले प्रचण्डको पैसामा बिक्यो भन्छन् । कठपुतली भयो पनि भन्छन् । चरित्रहत्या गर्ने प्रयास पनि गर्छन् । कविता पनि लेख्छन् । अनेक कोसिस पनि गरिरहेका छन् । तर, मेरो राजनीतिक निष्ठा एक दिनमा बनेको होइन । त्यसमा ४० वर्षको इतिहास छ । त्यसैले संगठनको र राष्ट्रको हितमा काम गर्ने सवालमा कसले के भन्छ भन्ने कुरामा म त्यति चिन्तित हुन्नँ।
यो चुनावी एकता मात्रै होइन, पार्टी एकता नै गर्नेछौं । सो पार्टीबाट नेपाललाई १० वर्षभित्रै एसियाको एउटा मध्यस्तरको मुलुकमा रुपान्तर गर्नेछौं।
अबको चुनावपछि कसलाई प्रधानमन्त्री भएको हेर्न चाहनुहुन्छ, प्रचण्ड कि ओली?
दुवै जना प्रधानमन्त्री भइसक्नुभयो । उहाँहरुले कार्यविभाजन गरेर नेतृत्व गर्दा राम्रो हुन्छ भन्ने लाग्छ । ओलीले राष्ट्रियताको अडान, चीनसँगको सम्बन्ध, नाकाबन्दी जस्तो संकटको व्यवस्थापन, जनतामा विकास निर्माणको भावना छर्ने काम गर्नुभयो । मूर्च्छित सपनाहरुलाई पुनर्जागृत गर्नुभयो । यस पटक फेरि जनताको बीचमा अधुरा रहेको कामलाई सम्पन्न गर्नुभए हुन्थ्यो।
राजनीतिमा तपाईंको आगामी भूमिका के हुन्छ?
म पार्टीको असल कार्यकर्ता हुँ । यो सम्पत्ति पार्टीको सम्पत्ति हो । त्यसलाई कहाँ कसरी, कुन ठाउँमा राख्दा पार्टीले, राष्ट्रले र जनताले फाइदा लिन सक्छन्, त्यही ठाउँमा राखोस् भन्ने चाहन्छु।
पछिल्लो समय रेणु दाहालसँग सम्बन्ध कस्तो छ?
उहाँसँग मेरो व्यक्तिगत तिक्तता होइन । व्यक्तिगत रुपमा उहाँसँग मेरो घृणा र विशेष स्नेह केही छैन । एउटा राजनीतिक कार्यकर्ताले अर्को राजनीतिक कार्यकर्तासँग चुनाव लडेको कुरा हो।
हामीले व्यक्तिगत हितका निम्ति स्थापित विधि, परम्परा र प्रणालीलाई तोड्ने र भाँच्ने खालका कामबाट मुक्त बनौं । मैले रेणुजी र अरुलाई गर्ने अनुरोध यस्तै हो । भरतपुरलाई सुन्दर र स्मार्ट सिटीको रुपमा स्थापित गर्ने चितवनवासीको जुन चाहना छ, त्यस अभियानमा म सधैं उहाँलाई सहयोग गर्न तत्पर छु।
वामपन्थी एकताबाट कतिको उत्साहित हुनुहुन्छ?
नेपाली जनताले नेपालको परिवर्तन र समाजवाद निर्माणका लागि धेरै मान्छेले बलिदान दिएका छन् । कष्ट र दुः ख झेले । ती मान्छेको सपना थियो, एकीकृत कम्युनिस्ट पार्टी भएको देख्ने । नेपाली विशेषता सहितको समाजवाद निर्माण भएको देख्ने चाहना थियो, दुई ठूला कम्युनिस्ट पार्टीको एकताले नजिक पुर्याइदिएको छ । यो चुनावी एकता मात्रै होइन, पार्टी एकता नै गर्नेछौं । एउटै कम्युनिस्ट पार्टीको मूल प्रवाहीकरण निर्माण गर्नेछौं । सो पार्टीले नेपाललाई १० वर्षभित्रै एसियाको एउटा मध्यस्तरको मुलुकमा रुपान्तर गर्नेछौं । हामी धेरै काम गर्नेछौं।
संविधानका मौलिक हकलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्नेछौं । नेपाली जनताको मुहारमा एउटा नयाँ खुसी ल्याउनेछौं । त्यसो हुँदा आन्दोलनमा लागेका हामीलाई पनि खुसी लाग्नेछ । व्यक्तिगत लाभहानिको कुरा होइन, समाज र राष्ट्रको लाभसँग जोडिन पाइयो भने व्यक्तिगत रुपमा भोगेको दुःख, कुण्ठा, घात, प्रतिघात जस्ता अनेकौं कुरा आफैं स्वत: बिलाएर जान्छन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
