काठमाडौं– ‘ममी, ९० को दशकमा तपाईं कस्तो हुनुहुन्थ्यो ?’ वा ‘ड्याडी, ९० को दशकमा तपाई कस्तो हुनुहुन्थ्यो ?’
अहिले सामाजिक सञ्जालमा यस्तै प्रश्न देखिन थालेका छन्। त्यसपछि आउँछन् तीन दशकअघिका पुराना तस्बिर, फरक पहिरन, लामो कपाल, चलचित्रका दृश्य र बाल्यकालका सम्झना।
पृष्ठभूमिमा बजिरहेको हुन्छ अमेरिकी रक ब्यान्ड गुगु डल्सको सन् १९९८ को चर्चित गीत ‘आइरिस’।
यही सरल शैली अहिले सामाजिक सञ्जालमा ९० को दशकको सम्झना फर्काउने नयाँ लहर बनेको छ। मानिसहरूले ३० वर्षअघिका आफ्ना तस्बिर तथा भिडियो सार्वजनिक गर्दै पुरानो समय सम्झिरहेका छन्। यसमा सेलिब्रेटीदेखि सर्वसाधारणसम्म सहभागी भइरहेका छन्।
फेब्रुअरीदेखि बढ्न थालेको लहर
यो लहर ठ्याक्कै कसको पहिलो पोस्टबाट सुरु भयो भन्ने अहिलेसम्म पुष्टि भएको छैन। तर‚ उपलब्ध विवरणअनुसार सन् २०२६ को फेब्रुअरीको अन्त्यतिर ९० को दशकका पुराना तस्बिरसँग ‘आइरिस’ गीत जोडेर सामग्री बनाउने क्रम तीव्र हुन थालेको थियो।
यसको शैली निकै सरल छ।
पहिले अहिलेको तस्बिर वा भिडियो देखाइन्छ। त्यसपछि ‘९० को दशकमा तपाईं कस्तो हुनुहुन्थ्यो ?’ भन्ने प्रश्नसँगै तीन दशकअघिका तस्बिरहरू देखाइन्छन्। पृष्ठभूमिमा ‘आइरिस’ बज्छ।
यही सरलताका कारण जोसुकैले आफ्ना पुराना तस्बिर प्रयोग गरेर यो शैली अपनाइरहेका छन् ।
ड्रु ब्यारीमोरदेखि चर्चित अनुहारसम्म
अभिनेत्री ड्रु ब्यारीमोरले फेब्रुअरी २४ मा आफ्ना ९० को दशकका तस्बिर सार्वजनिक गर्दै पुराना दिन सम्झिइन्। उनको पोस्टमा गायिका एसजेडएले समेत प्रतिक्रिया जनाइन्। त्यसपछि यो शैली अझ चर्चित भयो।
९० को दशकसँग जोडिएका रिबा म्याकइन्टायर, ड्यारियस रकर, स्कट उल्फ, ब्रुक शिल्ड्स, क्रिस्टिन डेभिस, केभिन बेकनलगायतका चर्चित अनुहारले पनि आफ्ना पुराना तस्बिर सार्वजनिक गरे।
‘साब्रिना द टिनएज विच’बाट चर्चित मेलिसा जोन हार्टले त ९० को दशकको आफ्नो पहिरनलाई केन्द्रमा राखेर तस्बिर सार्वजनिक गरिन्।
उनको पोस्टमा प्रशंसकहरूले उनलाई ९० को दशककै प्रतीक भन्दै प्रतिक्रिया दिएका थिए।
‘आइरिस’ नै किन ?
यो लहरको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष हो—‘आइरिस’ गीत।
गुगु डल्सले सन् १९९८ मा सार्वजनिक गरेको यो गीत ‘सिटी अफ एन्जल्स’ चलचित्रसँग जोडिएको थियो। गीतको भावुक धुन र ९० को दशकका पुराना तस्बिरको संयोजनले मानिसलाई पुरानो समयतर्फ फर्किएको अनुभूति गराउँछ।
झण्डै तीन दशकअघि आएको गीत अहिले नयाँ पुस्तामाझ फेरि चर्चित भएको छ। पुरानो तस्बिर र भावुक गीतको संयोजनले सामान्य तस्बिरलाई पनि एउटा सानो कथाजस्तो बनाइदिन्छ।
भारतमा बलिउडले समात्यो लहर
अमेरिका हुँदै फैलिएको यो शैली भारत पुगेपछि बलिउडका चर्चित कलाकार पनि जोडिए।
अजय देवगणले छोरा युगसँगको भिडियोमार्फत आफ्नो ९० को दशक सम्झिएका छन्। भिडियोमा छोराले ‘बाबा, ९० को दशकमा तपाईं कस्तो हुनुहुन्थ्यो ?’ भन्ने भावको प्रश्न गरेपछि अजयका पुराना तस्बिर देखाइएको थियो।
त्यसपछि सोनाली बान्ड्राले पनि आफ्नो ९० को दशक सम्झाउँदै पुराना तस्बिर सार्वजनिक गरिन्। अभिनेत्री शिल्पा शेट्टीले आफ्ना पुराना चलचित्रका दृश्य समेटेर ९० को दशकको यात्रा गराइन्।
यससँगै भारतमा यो लहरले नयाँ रूप लियो। हलिउडका कलाकारले आफ्ना पुराना व्यक्तिगत तस्बिर सार्वजनिक गरेजस्तै भारतीय कलाकारले आफ्नो चलचित्र यात्रा, फेसन र युवावस्थाका सम्झना प्रस्तुत गर्न थाले।
नेपालमा पनि देखिन थाल्यो
भारत हुँदै यो लहर नेपालका सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्तामाझ पनि देखिन थालेको छ।
नेपालमा ९० को दशक भन्नासाथ धेरैका लागि क्यासेट, रेडियो, टेलिभिजन, फोटो स्टुडियो, भिडियो फिल्म, ल्यान्डलाइन फोन, साइकल, पुराना नेपाली गीत, बलिउड चलचित्र र स्कुलका तस्बिर सम्झनामा आउँछन्।
त्यसैले नेपाली प्रयोगकर्ताका लागि यो लहर अझ आफ्नै किसिमको बन्न सक्छ।
तीन दशकअघिका पारिवारिक तस्बिर, स्कुलका तस्बिर, पहिलो साइकल, पुराना फेसन, विवाहका तस्बिर वा गाउँघरका दृश्यलाई ‘आइरिस’को धुनसँग जोडेर अहिलेका पुस्ताले आफ्ना अभिभावकको युवावस्था देखाउन थालेका छन्।
नेपालमा केही दिनयता विशेषगरी पत्रकारहरुले यो ट्रेन्ड चलाएका छन् । भर्खरका युवाहरुले पनि आफ्नो अहिलेको तस्बिरलाई ९० को दशकको जस्तो एआईबाट बनाउन लगाएर सामाजिक सञ्जालमा पोस्टिइरहेका छन् ।
नयाँ पुस्ताले खोज्दैछ पुरानो पुस्ता
यो लहरको सबैभन्दा रोचक पक्ष पुस्ताबीचको सम्बन्ध हो।
‘ममी, ९० को दशकमा तपाईं कस्तो हुनुहुन्थ्यो ?’ भन्ने प्रश्न वास्तवमा छोराछोरीले आफ्ना आमाबुबाको विगत खोज्ने माध्यम बनेको छ।
आजकी आमालाई छोरीले ३० वर्षअघिको तस्बिरमा देख्छिन्। आजका बाबुलाई छोराले पुरानो कपाल, पहिरन वा मोटरसाइकलसँग देख्छ।
ती तस्बिर केही सेकेन्डको भिडियोमा राखिन्छन् र नयाँ पुस्तासम्म पुग्छन्।
यस अर्थमा यो केवल पुराना तस्बिर सार्वजनिक गर्ने चलन होइन। यो सामाजिक सञ्जालमार्फत एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा सम्झना हस्तान्तरण गर्ने नयाँ तरिका पनि बनेको छ।
किन फेरि ९० को दशक ?
सन् २०२६ मा मानिसहरू किन तीन दशकअघिको समय सम्झिरहेका छन् भन्ने प्रश्न पनि उठ्छ।
आजको जीवन मोबाइल, सामाजिक सञ्जाल, निरन्तर सूचना र प्रविधिले भरिएको छ। त्यसको विपरीत ९० को दशकलाई अहिले धेरैले प्रविधिको कम प्रयोग भएको, परिवार र साथीभाइसँग प्रत्यक्ष समय बिताउने र सरल जीवनको समयका रूपमा सम्झन्छन्।
९० को दशकमा हुर्किएकाहरूका लागि यो आफ्नै बाल्यकाल र युवावस्थाको सम्झना हो। तर नयाँ पुस्ताका लागि भने यो उनीहरूले प्रत्यक्ष अनुभव नगरेको एउटा फरक संसार हेर्ने अवसर हो।
पुरानो गीत, नयाँ पुस्ताको आकर्षण
झण्डै तीन दशकअघि सार्वजनिक भएको ‘आइरिस’ अहिले फेरि सामाजिक सञ्जालमा सुनिन थालेको छ। पुराना तस्बिर, पुरानो पहिरन र पुरानो गीतले मानिसलाई आफ्नो विगत सम्झाइरहेको छ।
त्यसैले अहिले सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न केवल ‘तपाईं ९० को दशकमा कस्तो हुनुहुन्थ्यो ?’ भन्ने मात्र छैन।
यसले अर्को प्रश्न पनि जन्माएको छ– ‘ती दिनमा हामीसँग भएको तर अहिले हराएको कुरा के हो ?’
सायद यही कारण तीन दशक पुरानो ‘आइरिस’ फेरि बजिरहेको छ र ९० को दशकका तस्बिर फेरि सामाजिक सञ्जालमा फर्किरहेका छन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
