काठमाडौं- बालाजुमा सडक विस्तार गर्दा स्थानीयलाई विस्थापित गरिएको भन्दै माइतीघरमा प्रदर्शन गरिएको छ। शुक्रबार माइतीघरमा जम्मा भएका स्थानीयहरुले आफ्नो लालपुर्जाको फोटो सहित प्रदर्शन गरेका हुन्।
बृहत् नागरिक आन्दोलन, उपत्यका सडक विस्तार पीडित संघर्ष समिति, नेवाः देय् दबूको संयोजनमा विभिन्न खलःपुचः/मोर्चा/अभियानहरुले प्रदर्शन गरेका हुन्। उनीहरुले 'सर्वोच्चको आदेशको पालना गर', 'डोजर आतंक बन्द गर', 'कानुनी राज्य कायम गर', 'राष्ट्र के हो जनता र मातृभाषा बिना?', 'मेरो नेपाल भाषा बोल्दा नेपाल प्रहरीले नबोल भन्न पाइन्छ?', 'मेरो भाषा बोल्दा प्रहरी हवल्दारले किन रोके?', 'मेरो घर त भत्काइहाले मातृभाषा पनि नबोल रे', 'बालाजु बाइपास पीडितलाई पुनर्स्थापना गर' लगायतका नारा सहित प्रदर्शन गरेका थिए।
मापदण्ड मिचेर भइरहेको सडक विस्तारका विरुद्ध परेको रिटमा सुनुवाइ गर्दै सर्वोच्च अदालतले दिएको अन्तरकालीन आदेशलाई समेत पालना नगरिएको स्थानीयको भनाइ छ। 'सर्वोच्चले दिएको अन्तरकालीन आदेशमा छलफलबाट टुंगो नलागेसम्म निवेदकहरुको घर आँगनमा प्रवेश गर्ने, अनाधिकृत रुपमा कब्जा गर्ने, भत्काउने जस्ता कुनै कार्य नगर्न नगराउनु भनेर स्पष्ट रुपमा आदेश दिएको छ', स्थानीयबासी रवीन्द्र कुमार श्रेष्ठले भने। तर आदेशपछि पनि घरहरु भत्काउने काम भएको उनले बताए।
केही दिनअघि राखिएको जस्ताको बारलाई भने स्थानीयले भत्काइदिएका थिए। त्यसमा सहभागी अभियन्ताहरुलाई प्रहरीले गिरफ्तार गरेको थियो। प्रहरी वृतभित्र अभियन्ताहरुलाई मातृभाषामा कुरा गर्न दिइएको थिएन। 'हामीले नेवारीमा कुरा गरेका थियौं। तर ड्युटीमा रहेका प्रहरीले नेवारीमा कुरा गर्न पाइँदैन भने। हामीले प्रतिवाद गर्यौं', श्रेष्ठले भने।
माइतीघरमा प्रदर्शनकारीले आफ्नो भाषामा कुरा गर्न बन्देज लगाइएको भन्दै आक्रोश व्यक्त गरेका थिए।
'जंगबहादुर बेलायत जाँदा राष्ट्रिय गीत 'राजमती कुमती' गाएर आउने। आज हाम्रै नेपालमा हामीले आफ्नै नेवारी भाषा बोल्दा प्रहरी थुनामा बस्नुपर्ने? कस्तो दमन हो? नेवार भाषामाथि कस्तो दमन हो?', माइतीरमा प्रदर्शनकारीलाई सम्बोधन गर्दै अभियन्ता निरा महर्जन ताम्राकारले भनिन्।
उनले गुठी विधेयकमा दुईतिहाइ सरकार कसरी हल्लिएको थियो, त्यही दिन नदोहोरियोस् भनेर चेतावनी दिइन्। उनले गणतन्त्र राणाकालभन्दा पनि दमनकारी भएको बताइन्। 'सामाजिक सञ्जालमा केही लेख्यो भने समात्नलाई पुलिस घरमै आउँछ। यस्तो पनि गणतन्त्र हुन्छ? यस्तै हो भने हामीलाई नेता पनि चाहिँदैन, गणतन्त्र पनि चाहिँदैन', उनले भनिन्।
त्यस्तै, विद्या श्रेष्ठले बोल्दाबोल्दा आफूहरु थाकिसकिएको बताइन्। 'अब एक्सनमै जानुपर्ने बेला आइसकेको छ', उनले भनिन्।
उनले आफूहरुले मातृभाषा बोल्न नपाउने भन्दै प्रश्न गरिन्। 'यो नेवा भूमिमा यहाँको रैथाने हुँ म। मेरो घर लैजाने, मेरो जग्गा लैजाने, मेरै भाषा मास्ने?', उनले भनिन्, 'आज हामी चुप लागेर बस्यौं भने भोलि तपाईंको घर, खेत मात्रै होइन, जिब्रो थुतेर लैजान्छ।'
त्यस्तै, सन्तप्रकाश श्रेष्ठले आफूहरुलाई असाध्यै अन्याय भएकाले माइतीघरमा आएर प्रदर्शन गर्नुपरेको बताए। 'हामीलाई गाह्रो भयो। बाँच्नै गाह्रो भयो। हाम्रो घर नहुने भयो। जग्गा नहुने भयो। भाषा नहुने भयो। संस्कार नहुने भयो', उनले भने।
उनले सर्वोच्चको आदेश पनि नमानेर सरकारले पेलेको पेल्यै गरेको बताए। घर भत्काइएका कारण कैयौं फुटपाथमा आइपुगेको बताए।
लेखक तथा विश्लेषक उज्जल प्रसाईले विकास भन्ने कुरामा ठूलो शंका उत्पन्न भइरहेको बताए। 'सडक विस्तार गर्ने नाममा मान्छेको घरभित्रै सडक पुर्याइएको छ। घरलाई नै संरक्षण गर्न सकिएन भने विकासको के अर्थ हुन्छ?', उनले भने, 'यस खालको विकासको भ्रममा हामी नपरौं। यस्तो विकासले मुठ्ठीभर मान्छेलाई मात्रै धनी बनाउँछ। खास जाति र खास वर्गलाई मात्रै सेवा गर्छ।'
त्यस्तै अभियन्ता नरेश ताम्राकारले आफ्नो मातृभाषामा बोल्दा गणतन्त्र र लोकतन्त्रको युगमा समेत हत्कडी लगाउनुपरेको बताए। 'नेपाल भाषा मलाई प्राणभन्दा पनि प्यारो छ। त्यसलाई जोगाउनको लागि जस्तोसुकै बलिदानी दिन पनि तयार छौं', उनले भने।
माइतीघरमा प्रदर्शन सकिएपछि माइतीघरदेखि कमलपोखरीसम्म मार्च गरिएको थियो।
कमलपोखरी पुगेर त्यहाँ कंक्रिटको संरचना बनाउने प्रयत्नको सांकेतिक प्रतिरोध गरिएको छ। हाल पोखरी सुकेको अवस्था छ। त्यहाँको माटो भने चिराचिरा परेको देख्न सकिन्छ। पोखरीको बीच भागमा काठमाडौं महानगरपालिकाले कंक्रिटका केही संरचना बनाइरहेको छ। पोखरीको परिधि पनि हाल निर्माणाधीन छ।
पोखरीको बीचमा निर्माण गर्न लागिएको कमलको फूल लगायतका संरचनाको आधारलाई उनीहरुले भत्काइदिएका हुन्। पोखरीमा जथाभावी बनाइने संरचनाले मौलिकता मासिने भन्दै सांकेतिक प्रतिरोध गर्नुपरेको उनीहरुको भनाइ छ।
प्रतिरोधमा उत्रिएकाहरुले कमलपोखरीको मौलिकता मास्न नपाइने भन्दै नाराबाजी गरेका थिए। त्यसक्रममा प्रहरीसँग केहीबेर धकेलाधकेल समेत भएको थियो।
विकासको भ्रष्ट सोंचलाई माटो नचाहिने भन्दै पत्रकार तथा बृहत् नागरिक आन्दोलनका एक जना अगुवा नारायण वाग्लेले आक्रोश व्यक्त गरे। 'कथित विकासको भ्रष्ट धारणालाई माटो चाहिँदैन। उनीहरुलाई सिमेन्ट चाहिन्छ। पोखरी चाहिँदैन, ढलान चाहिन्छ। काठमाडौं माटोको भूमि हो। यो भ्रष्ट सोंच, जसलाई माटो चाहिँदैन, सिमेन्ट चाहिन्छ', उनले भने।
उनले नेपालको प्राकृतिक सम्पदा, सांस्कृतिक सम्पदामाथिको भद्दा मजाकलाई नागरिकहरुले गोलबद्ध भएर सम्बोधन गरेको बताए। 'काठमाडौंको सम्पदा विरुद्ध, प्रकृति विरुद्ध यही क्रम जारी रह्यो भने नागरिहरु थप बृहत् रुपमा आन्दोलित भएर संघर्ष भूमिमा उभिने छन्,' उनले भने।
.jpg)
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
1693220145.jpg)
-1786602170.png)
