काठमाडौं- आगामी असार मसान्तसम्ममा मेलम्चीको पानी काठमाडौंमा आउने दाबी खानेपानी मन्त्रालयले गरेको छ।
बिहीबार मेलम्ची खानेपानी विकास समितिद्वारा जारी गरिएको श्वेतपत्र सार्वजनिक गर्दै खानेपानी मन्त्री बिना मगरले यस्तो बताएकी हुन्।
माघ मसान्तसम्मको विवरणअनुसार आयोजनाको भौतिक प्रगति ९५ दशमलव १२ प्रतिशत भएको आयोजना प्रमुख तिरेशप्रसाद खत्रीले जानकारी दिए।
वि. सं. २०५५ मै सुरू भएको आयोजना हालसम्म सम्पन्न हुन सकेको छैन। चालू आर्थिक वर्षको अन्त्यमा मेलम्चीको पानी सुन्दरीजल प्रशोधन केन्द्रमा खसाल्ने लक्ष्य राखिएको खत्रीले बताए।
सरकारले चालू आवको नीति तथा कार्यक्रममा असार मसान्तसम्म मेलम्चीको पानी काठमाडौं ल्याउने घोषणा गरेको थियो।
सोही लक्ष्यअनुरूप मेलम्चीको पानी काठमाडौं ल्याइने भन्दै बिहीबार खानेपानी मन्त्रालयले श्वेतपत्र जारी गरेको जनाएको छ।
श्वेतपत्र अनुसार आयोजनामा २८ अर्ब १३ करोड खर्च भइसकेको छ भने आयोजनाको कुल लागत ३१ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ।
काठमाडौं उपत्यकाबासीको मुख्य चासोको विषय रहेको मेलम्ची खानेपानी आयोजनाले धेरैलाई निराश बनाएकोमा अब भने त्यो निरासा आशामा बदलिन लागेको मन्त्री मगरले बताइन।
‘मेलम्ची अब आशामा बदलिँदैछ,’ उनले भनिन्, ‘सम्झौता अवधि अगावै असार मसान्तसम्ममा पानी ल्याउने गरी काम भइरहेको छ।’
अहिले काठमाडौंबासीले २ प्रतिशत मात्र प्रशोधित पानी पिउन पाइरहेकोमा मेलम्ची आएपछि त्यो स्वतः बढ्ने मन्त्री मगरको भनाइ छ।
०७५ मंसिर २९ मा इटालियन कम्पनी सिएमसीले आयोजना छोडेपछि ११ महिना अलपत्र परेको आयोजनाको काम गत कात्तिकबाट सुरू भएको थियो।
आयोजनाको बाँकी कामलाई दुई भागमा बाडेर अघि बढाइएको थियो। सुरूङ फिनिसिङ र हेडवर्क्स निर्माण दुवैको ठेक्का चिनियाँ कम्पनी सिनो हाइड्रोले पाएर काम गरिरहेको छ।
कम्पनीले सुरूङ फिनिसिङको ठेक्का १२ महिनामा सम्पन्न हुने गरी र हेडवर्क्स निर्माणको काम १५ महिनामा सम्पन्न गर्ने गरी गत असोजमा ठेक्का सम्झौता गरेको थियो।
तर समयसीमा अघि नै कफर ड्याम बनाएर पानी ल्याउने गरी काम भइरहेको आयोजनाले दाबी गरेको छ।
सम्झौताअनुसार टनेलको काम असार मसान्तसम्ममा र हेडवर्क्सको काम पुस मसान्तसम्ममा सक्ने सम्झौतामा उल्लेख छ।
सम्झौतामा समयमै काम सके बोनस र क्षतिपूर्तिको व्यवस्थासमेत गरिएको छ।
सरकारले आर्थिक वर्ष २०७६/७७ को नीति तथा कार्यक्रममा चालू आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म मेलम्चीको पानी काठमाडौं ल्याउने घोषणा गरेको थियो।
त्यही अनुरुप असारसम्म प्रशोधन केन्द्रमा पानी ल्याउने र त्यसको तीन महिनाभित्र पानी वितरण गरिसक्ने लक्ष्य राखिएको छ।
पहिलो चरणमा दैनिक १७ करोड लिटर पानी काठमाडौं आउनेछ।
अहिलेसम्म के–के भयो?
२०४७ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईले मेलम्चीको पानी काठमाडौं ल्याएर खानेपानीको समस्या समाधान गर्ने घोषणा गरे।
सोही घोषणालाई मूर्त रूप दिन सरकारले २०५५ मा मेलम्ची खानेपानी विकास समिति गठन गर्यो।
समिति गठन भएको तीन वर्षपछि २०५८ मा एसियाली विकास बैंक (एडिबी)को ऋण सहयोगमा मेलम्चीको निर्माण सुरु भयो।
निर्माण सुरू भएको १८ वर्ष बितिसक्दा पनि मेलम्चीको पानी काठमाडौं आउन सकेको छैन।
आयोजना सुरू हुँदा सात वर्षभित्र काम सक्ने लक्ष्य राखिएको थियो।
तर, सरकारले एडिबीको ऋण सर्त पालना गर्न नसक्दा केही समयमै काम प्रभावित भयो।
त्यसपछि पनि निर्माण कम्पनीहरूसँगको ठेक्का तोडिने, नयाँ ठेक्का हुने क्रम जारी रह्यो। त्यसैको प्रभाव स्वरुप काठमाडौंबासीको मेलम्चीको पानी पिउने चाहना दुई दशक वित्न लाग्दा समेत पूरा भएको छैन।
मेलम्ची खानेपानी विकास समितिका अनुसार सरकारले ऋण सर्त पूरा गर्न नसकेपछि एडिबीले थप ऋण दिन र सुरुङमार्ग निर्माणको अनुमति दिएन।
२०६४ मा सरकारले ऋण सर्त पालना गरेपछि एडिबीले २०७० सम्म समयावधि थपेर सुरुङमार्ग निर्माणको अनुमति दियो।
२०६४ मै २७ किलोमिटर सुरुङमार्ग निर्माणका लागि ग्लोबल टेन्डर आह्वान गरियो।
अर्को वर्ष चाइना रेल्वे कन्स्ट्रक्सन कर्पोरेसन (सिआरसी) कम्पनीले चार वर्षभित्र बनाइसक्ने गरी सुरुङमार्गको ठेक्का पायो। तर, तीन वर्षमा १५ प्रतिशत मात्रै काम गर्यो। एक वर्षभित्र बाँकी ८५ प्रतिशत काम सक्ने अवस्था नदेखिएपछि सिआरसीसँग सोही वर्ष ठेक्का सम्झौता तोडियो।
२०७० असारमा पुनः ग्लोबल टेन्डर आह्वान गरियो र इटालियन कम्पनी सिएमसीले ठेक्का पायो।
ठेक्काअनुसार, २०७३ मा काम सक्नुपर्ने भएपनि भूकम्प र नाकाबन्दीका कारण काम रोकियो। २०७२ को भूकम्पपछि करिब एक वर्ष मेलम्चीको काम ठप्प रह्यो। नाकाबन्दीको समयमा पनि काम भएन।
त्यसअघि २०७१ मा नदीबाट गिट्टीबालुवा झिक्न नदिने सरकारको निर्णयविरुद्ध आन्दोलन हुँदा पनि काम प्रभावित भएको थियो। ठेकेदार कम्पनी र मजदुरका कारणले समेत मेलम्चीको काम वेलावेलामा अवरुद्ध बनेको थियो।
जसले गर्दा सिएमसीको म्याद थप भइरह्यो। अन्तिम म्यादअनुसार, २०७५ फागुन ३ गते सिएमसीले काम सक्नुपर्ने थियो। तर, मंसिर २९ मा सिएमसीले काम छोड्यो र आयोजनाले माघ २४ मा ठेक्का सम्झौता रद्द गर्यो।
११ महिना काम काम ठप्प भएपछि गत असोजमा आयोजनालाई दुई भागमा बाँडेर ठेक्का लगाइएको छ। चिनियाँ कम्पनी सिनो हाइड्रोले अहिले आयोजनाको काम गरिरहेको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
-1732445217.webp)
