धनगढी- सुदूरपश्चिम प्रदेशको सबैभन्दा बढी चल्तीमा रहेको त्रिनगर भन्सार नाकाबाट आयातको तुलनामा निर्यात नगन्य रहेको छ। प्रदेश सरकारले नीति तथा कार्यक्रममार्फत आयात प्रतिस्थापन गर्ने घोषणा गरे पनि प्रदेशमा व्यापार घाटा बढ्दै गएको छ।
प्रदेश र संघीय सरकारको आयात घटाउने र निर्यात बढाउने नीति भए पनि निर्यातको तुलनामा वर्षेनी आयात वृद्धि भइरहेको छ। पछिल्लो साढे पाँच वर्षको अवधिमा त्रिनगर भन्सार नाकाबाट ८१ अर्ब ३७ करोड ९२ लाख रुपैयाँ व्यापार घाटा भएको छ। याे साढे पाँच वर्षको अवधिमा त्रिनगर नाकाबाट ८४ अर्ब ३९ करोड ७० लाख रुपैयाँको आयात भएको थियो भने तीन अर्ब एक रोड ७८ लाख रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको थियाे।
त्रिनगर नाकामा रहेको कैलाली जिल्ला भन्सार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा २१ अर्ब ५० करोड रुपैयाँको आयात र ८२ करोड रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको छ। भन्सारका सूचना अधिकारी दिल्लुप्रसाद शर्माले गत आर्थिक वर्षमा त्रिनगर भन्सार नाकाबाट निर्यातको तुलनामा २० अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ बढी आयात (व्यापार घाटा) भएकोे बताए।
चालु आर्थिक वर्ष २०७६/७७ को पहिलो छ महिना (साउनदेखि पुस मसान्तसम्म) त्रिनगर भन्सार नाकाबाट नौं अर्ब ९३ करोड १६ लाख ७० हजार पाँच सय २७ रुपैयाँकाे सामान आयात भएको छ भने सो अवधिमा २९ करोड पाँच लाख सात हजार तीन सय ४१ रुपैयाँकाे सामग्री निर्यात भएको छ। सूचना अधिकारी शर्माले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो छ महिनाको अवधिमा निर्यातको तुलनामा नौं अर्ब ६४ करोड ११ लाख ६३ हजार एक सय ८६ रुपैयाँ बढी आयात (व्यापार घाटा) भएको बताए।
उनल भने 'यो भन्सार नाकाबाट आयातको तुलनामा निर्यात निकै कम हुने गरेको छ। जति आयात वृद्धि हुन्छ, त्यति नै व्यापार घाटा पनि बढ्ने गरेको छ। यो नाकाबाट हामीले खरिद मात्रै गरिरहेका छौं।' पछिल्लो साढे पाँच वर्षको अवधिमा त्रिनगर नाकाबाट ८१ अर्ब ३७ करोड ९२ लाख रुपैयाँभन्दा बढी व्यापार घाटा भएको देखिन्छ। हरेक वर्ष आयात पनि बढ्दो क्रममा छ। बढ्दो जनसंख्याको माग अनुसार स्वदेशमा उद्घाटन नभएकाले आयात बढ्दै गएको व्यवसायीहरू बताउँछन्।
आर्थिक वर्ष २०७१/०७२ देखि चालु आर्थिक वर्षसम्म क्रमशः आठ अर्ब ५९ करोड ५१ लाख, १५ अर्ब ३२ करोड ३९ लाख, १२ अर्ब ४२ करोड ४० लाख, १६ अर्ब ६२ करोड २२ लाख, २१ अर्ब ५० करोड र नौ अर्ब ९३ करोड १६ लाख रुपैयाँको आयात भएको छ। त्यसैगरी, ८ करोड ६० लाख, ६६ करोड ७३ लाख ५२ करोड ६५ लाख, ६२ करोड ७३ लाख, ८२ करोड र २९ करोड पाँच लाख रुपैयाँको आयात भएको छ।
तालीकामा हेर्नुस्
.JPG)
स्रोत: कैलाली जिल्ला भन्सार कार्यालय, धनगढी
त्रिनगर नाकाबाट डिजेल, पेट्रोल, स्वीट, विस्कुट, दालमोठ, पापड, नमकिन, भुजिया, चमेना, ट्रयाक्टर, पावर टेलर, ग्यास, सुर्ती तथा सुर्तीजन्य पदार्थ, फिसिङ सेरामिक्स, कागज, विभिन्न किसिमका चामल, चिनी तथा चकलेटहरू, मोबिल, बेकरीमा सामानहरू, मेसिनरीका पार्टस्, आलु तथा आलुका परिकारहरू, प्लेट तथा प्लास्टिकका सामानहरू, सुप तथा पुस बनाउने सामाग्रीहरू, विभिन्न किसिममा खाने तेलहरू, अल्कोहल तथा अल्कोहल उत्पादन गर्ने क्यामिकलहरू लगायतका सामग्रीहरू मुख्य रुपमा आयात हुने गरेको छ।
त्यसैगरी, सो नाकाबाट मुख्य रुपमा रोजिन तथा रेजिन एसिड, कथ्था, गम, उड तथा सल्फेट टर्पेन्टाइन तेल, खयर कत्था र कबारहरू निकासी हुने गरेको छ। गत आर्थिक वर्षमा साउनदेखि पुस मसान्तसम्म यी सामग्रीहरू ३४ करोड दुई लाख ६६ हजार नौ सय ६० रुपैयाँ बराबरको निकासी भएको थियो भने यस आर्थिक वर्षको पछिल्लो ६ महिनामा २९ करोड पाँच लाख सात हजार तीन सय ४१ रुपैयाँको मात्रै निर्यात भएको छ।
भन्सार कार्यालयका अनुसार अघिल्लो वर्षको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षमा आयात र निर्यात दुवै कम छ। सूचना अधिकारी शर्माले यस वर्षको पछिल्लो डेढ महिनामा निरन्तर वर्ष भएको कारण आयात निर्यातमा कम देखिएको बताए।
राजस्व वृद्धि
यसवर्ष त्रिनगर भन्सार नाकाबाट आयात निर्यात घटेको भएपनि राजस्वमा भने वृद्धि भएको छ। चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि पुस मसान्तसम्म दुई अर्ब ५२ करोड ५७ लाख १२ हजार रुपैयाँ आयातबाट राजस्व उठेको भन्सार कार्यालयले जनाएको छ। सोही अवधिमा अघिल्लो वर्ष दुई अर्ब ४१ करोड ४८ लाख ८२ हजार रुपैयाँ आयातबाट राजस्वउठेको थियो।
त्यसैगरी, निर्यातबाट अघिल्लो वर्ष सात लाख १९ हजार आठ यस र यस वर्ष सात लाख २० हजार आठ सय रुपैयाँ राजस्व उठेको छ। निर्यात र आयात कम भएकाले भन्सार कार्यालयले लक्ष्यअनुसार भने राजस्व असुली गर्न सकेको छैन। यसवर्ष कैलाली भन्सार कार्यालयले पछिल्लो ६ महिनामा तीन अर्ब ४६ करोड ५८ लाख रुपैयाँ राजस्व असुल गर्ने लक्ष्य पाएको थियो।
कैलाली भन्सार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष ०७५/७६ मा आयातबाट पाँच अर्ब १९ करोड, ७५ लाख १९ हजार तीन सय ५१ रुपैयाँ राजस्व उठेको थियो। आर्थिक वर्ष ०७१/७२ देखि ०७४/७५ सम्म क्रमशः आयातबाट एक अर्ब ५० करोड ७१ लाख ८८ हजार, ३ अर्ब ११ करोड ४४ लाख ३३ हजार, दुई अर्ब ९२ करोड, १३ लाख ४३ हजार, चार अर्ब २१ करोड १२ लाख ३४ हजार रुपैयाँ राजस्व उठाएको थियो। त्यसैगरी, निर्यातबाट सो अवधिमा क्रमशः दुई ७७ हजार, दुई लाख १४ हजार, दुई लाख ८२ हजार र सात लाख १८ हजार रुपैया राजस्व उठाएको थियो।
निर्यात बढाउने नीति घोषणामा सीमित
प्रदेश सरकारले निर्यात बढाउने नीति लिएको भए पनि त्यसका लागि ठोस योजना बनाउन सकेको छैन।
प्रदेश सरकारले कृषि उत्पादन वृद्धि, वन तथा जडिबुटीहरूको प्रशोधन गरी आयातलाई प्रतिस्थापन गर्ने नीति लिएको छ। नीतिअनुसार बजेट र कार्यक्रम पनि बनाइएको भएपनि कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न नसक्दा नीति घोषणामै सीमित भएको छ। प्रदेश सरकारका भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारीमन्त्री विनिता चौधरीले आगामी पाँच वर्षमा सुदूरपश्चिम प्रदेश कृषिमा आत्मनिर्भर भएर निर्यात गर्ने प्रदेश बन्ने दाबी गरिन्।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1700232974.jpg)
-1786602170.png)
