काठमाडौं– प्रमुख प्रतिपक्ष दलका नेता तथा कांग्रेस सभापति शेर बहादुर देउवाको अभिव्यक्तिले सञ्चार माध्यम तथा सामाजिक सञ्जालमा महत्त्व पाउनु स्वभाविक हो। तर, पछिल्ला केही महिनायताका उनका अभिव्यक्तिले भने विवाद निम्त्याउने गरेको छ। पार्टीभित्र र बाहिर पनि उनको विरोध हुने गरेको छ।
विभिन्न कार्यक्रममा सम्बोधन गर्ने क्रममा मञ्चमा व्यक्त विचारकै कारण सबैतिर आलोचित भएपछि देउवाले बेलाबेलामा स्पष्टीकरण पनि दिदै आएका छन्। तर, न उनको विवादास्पद अभिव्यक्तिले पूर्णविराम पाएको छ, न आलोचनाले।
पछिल्लो समय चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्दै उनले पोखरामा दिएको अभिव्यक्तिले उनी आलोचित भए। यस्तै केही प्रसंगलाई नेपाल लाइभले सम्झना गरेको छः
सन्दर्भ १
नेत्र विक्रम चन्द 'विप्लव' नेतृत्वको नेकपालाई २०७५ फागुनको २८ मा सरकारले प्रतिबन्ध लगायो। त्यसको भोलिपल्ट विराटनगर पुगेका कांग्रेस सभापति देउवाले सरकारको निर्णयलाई स्वागत गरे।
विराटनगरमा बोल्ने क्रममा विप्लव नेकपाप्रति कठोर देखिएका देउवाले विप्लव नेकपाले सार्वजनिक र निजी सम्पति तोडफोड गरेको बताए। जनतामा त्रास सिर्जना गर्ने कार्यमा विप्लव नेतृत्वको नेकपा उद्दत रहेकाले प्रतिबन्ध लगाउनु उचित भएको उनको तर्क थियो।
देउवा आफ्नो बोलीमा एक साता पनि अडिन सकेनन। चैत २ मा पाल्पा पुगेका देउवाले विप्लव नेकपालाई वार्तामा ल्याई सहमति खोज्नुपर्ने बताए।
देउवाको परस्पर विरोधी विचार आएपछि त्यसले पार्टीको आधिकारिक धारणामाथि प्रश्न उठ्यो। पार्टी सभापतिको बोलीलाई प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले बचाउ गर्नुपर्ने अवस्था आइपर्यो। देउवाको बोलीका सन्दर्भमा प्रवक्ता शर्माले ‘अस्पष्टता र भ्रम निवारणार्थ’ विज्ञप्ति निकाले।
प्रवक्ता शर्माको विज्ञप्तिमा भनिएको थियो, ‘नागरिक जीवनको सुरक्षा गर्नु राज्यको दायित्व हो तर त्यस नाममा संविधान विपरीत निषेधको मार्ग अख्तियार गरेर समाधानमा पुग्न सकिन्न। अतः वार्ताको माध्यमबाट दीर्घकालीन समाधान खोज्ने सक्षम शासकीय सुयोग्यता प्रस्तुत गर्न नेपाली कांग्रेस नेपाल सरकारलाई आग्रह गर्दछ।’
पाल्पामा सभापति देउवाले दिएको अभिव्यक्तिलाई स्पष्ट पार्दै शर्माले विज्ञप्तिमा ‘निषेधले होइन वार्ताले समाधान’ हुने सरकारलाई सुझाए।
सन्दर्भ २
सरकार र पृथकतावादी राजनीति गर्दै आएका सिके राउतसँग फागुन २४ मा ११ बुँदे सहमति भएको थियो। फागुन २८ मा पोखरा पुगेका देउवाले प्रतिक्रिया दिए, ‘नेपालको भू–भाग टुक्र्याउने कार्य हामीले स्वीकार्न सक्दैनौं। सिके राउतसँगको सहमतिलाई राष्ट्रघाती कदमको रुपमा लिएको छु। तर मैले पढ्न पाएको छैन, पढ्छु।’
देउवाको अभिव्यक्ति तुरुन्तै फैलिहाल्यो। पढ्दै नपढी सम्झौता बेठीक भनेकोमा उनको अभिव्यक्तिप्रति धेरैले हाँसो व्यक्ति गरे। पार्टी भित्र र बाहिर आलोचना भयो।
सन्दर्भ ३
कात्तिक पहिलो साता कांग्रेसले प्रदेश ३ का महाधिवेशन प्रतिनिधिलाई भक्तपुरमा प्रशिक्षण दिएको थियो। प्रमुख अतिथि र वक्ता दिए सभापति देउवा। देउवाले जघन्य अपराधमा पक्राउ परी अनुसन्धान भइरहेका मोहम्मद आलमको पक्षमा आफुलाई उभ्याए।
सरकारप्रति देउवाको आक्रोश थियो, ‘१२ वर्ष अघिको घटना ब्युँताएर अहिले पक्राउ गर्न पाइन्छ?’, उनले सरकारलाई थप प्रश्न गरे, ‘त्यतिबेला के हेरेर बसेको?’
उक्त बोलीले कांग्रेसप्रति आम आक्रोश चुलियो। सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमा देउवा विरोधी बोली प्रकट भए।
उक्त बोलीले नकरात्मक असर पुर्याएपछि कार्तिक २ मा देउवा स्वयंले विज्ञप्ति निकालेर प्रष्ट्याउने प्रयास गरे।
‘कुनै पनि गम्भीर मुद्दामा प्रक्रियागत ढिलासुस्ती हुँदा त्यसले निर्दोष सावित हुने या दोषी ठहर हुने सत्यतथ्य अन्वेषण गर्ने कार्यमा वाधा पुग्छ’, देउवाको स्पष्टीकरण विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘१२ वर्ष पुरानो मुद्दामा मैले यही संकेत गरेको हुँ। नेपाली कांग्रेस कोही माथि पनि जरुरी अनुसन्धानको विपक्षमा उभिन सक्दैन।’
सन्दर्भ ४
देउवाका विवादित अभिव्यक्तिको निरन्तरता शनिबार पनि जारी रह्यो। राष्ट्रिय शक्तिहरु विदेश नीतिमा एकढिक्का हुनुपर्ने विश्वव्यापी मान्यतालाई लत्याउँदै देउवाले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली विरुद्ध गम्भीर आरोप लगाए।
चुनावी सभामा बोल्न पोखरा पुगेका देउवाले प्रधानमन्त्रीलाई आरोप लगाउँदै भने, ‘ओली राष्ट्रवादी होइनन्। समर्पणवादी हुन्। ओलीकै सल्लाहमा भारतले नेपाली क्षेत्र समेटेर नक्सा सार्वजनिक गरेको हो।’
नोभेम्बर २ मा कालापानी, लिपुलेक लगायतका नेपाली भू–भाग समेटेर भारतले आफ्नो नक्सा सार्वजनिक गरेपछि सत्तारुढ र प्रतिपक्ष दलले विरोध गरिरहेकै छन्। प्रधानमन्त्री ओलीकै सक्रियतामा सर्वपक्षीय बैठक पनि बोलाएर सीमा प्रकरणमा एउटै आवाज बनाउन पहल पनि भएको थियो। नक्सा सार्वजनिक भएको ठीक एक साता पछि सर्वपक्षीय बैठक बोलाइएको थियो। उक्त बैठकमा देउवा पनि सहभागी थिए। देउवाले उक्त समय प्रधानमन्त्रीले भारतलाई नेपाली भू भागको सहितको नक्सा सार्वजनिक गर्न दिएको विषय उठाएनन्।
‘भारतीय सुरक्षा बल रहेको कालापानी लगायतको भूमी नेपालको हो। कालापानी पश्चिमको नदि महाकाली नदि हो', देउवाले बैठकमा राखेको धारणाबारे प्रवक्ता शर्माले भने, ‘सो पूर्वका हाम्रा सबै भू–भाग फिर्ता लिन सरकारले उच्चस्तरीय कूटनीतिक र राजनीतिक पहल गर्नुपर्छ। यसका लागि हाम्रो पूर्ण साथ रहनेछ।’
सर्वदलीय बैठकमा भू–भाग फिर्ताका लागि उच्चस्तरीय कुटनीतिक र राजनीतिक पहल गर्न सुझाए। कांग्रेसले सरकारले गर्ने त्यस कार्यमा पूर्ण साथ रहने समेत प्रतिवद्धता जनाए। उनको प्रतिवद्धतामाथि प्रश्न शनिबारदेखि प्रश्न उठेको छ।
चुनावी लाभका लागि उनले आफ्नै बोली बिर्सिए। प्रधानमन्त्री ओलीलाई आरोप लगाए। देउवाको उक्त बोली पार्टीभित्रै आलोचित बन्न पुगेको छ। पार्टी पनि आलोचित बन्न पुगेको छ।
कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य शेखर कोइरालाले आफ्नै सभापति देउवाको टिप्पणीले आफू अचम्मित परेको बताए। अन्तर्राष्ट्रिय र कूटनीतिक मामिलामा सस्तो र हलुका टिप्पणी कुनै पनि दलको नेताले गर्न नहुने उनको धारणा थियो।
सत्तारुढ दल नेकपाका प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठले देउवा बोलीको कडा प्रतिवाद गरे। देउवाको टिप्पणी निन्दा र भर्त्सनायोग्य भएको बताए।
‘भारतले नेपालको सीमा मिचेर बनाएको नक्साका बारेमा प्रम ओली माथि आरोपित गर्दै पूर्व प्रम देउवाले पोखरामा बोलेको कुराको जति निन्दा र भर्त्सना गरे पनि कम हुन्छ,’ श्रेष्ठले ट्वीटरमा लेखेका छन्, ‘तत्कालिक तुच्छ स्वार्थ (चुनाव)का लागि राष्ट्रियता जस्तो संवेदनशील विषयमा यसरी जथाभावी बोल्नु घातक र अक्षम्य छ। अझैँ चेतेनन्।’
किन हलुका टिप्पणी गर्छन देउवा?
त्यसो त देउवाका अभिव्यक्ति हलुका भएको हालका वर्षमा मात्रै होइनन्। निर्वाचन अघि ‘बिबिसी साझा सवाल’मा दिएको अन्तर्वार्तामा व्यक्त अभिव्यक्तिको सर्वत्र विरोध भएको थियो। उसै पनि बदनाम भइरहेको पार्टीलाई उनको अभिव्यक्तिले झनै मलजल गर्यो। निर्वाचनमा कांग्रेसको पराजयलाई त्यस अभिव्यक्तिलाई पनि जोडेर हेरिन्छ।
सार्वजनिक मञ्चमा कम बोल्ने देउवाले सार्वजनिक रुपमा बोल्दा त्यसबाट पर्न सक्ने प्रभावको खासै आकलन गरेको देखिँदैन। आफ्नो बोलीले ल्याउने तरंग र त्यसले पार्टीलाई पुर्याउने क्षतिको सोच उनले राख्दैनन्। विषयको गहिराईमा पुगेर प्रतिक्रिया जनाउने सीप र धीरता उनमा देखिदैन। हतारमा अभिव्यक्ति दिएर समयक्रममा सच्याउने प्रवृत्ति उनका वैयक्तिक गुण हुन्।
पार्टीमा गुटलाई प्रश्रय दिने देउवाले आफ्नै गुटका नेताहरुसँग पनि उपयुक्त राय लिएको देखिदैन। प्रमुख प्रतिपक्ष दलका नेता तथा चार पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका देउवाको निजी सचिवालय नै प्रभावकारी नहुँदा देउवाका बोली चिप्लिने गरेको बताइन्छ।
कांग्रेसको नीति तथा प्रतिष्ठानका सभापति पुर्षोत्तम दाहाल सीमा प्रकरणमा व्यक्त देउवाको बोली आशंकाका रुपमा आएको बताउँछन्। सीमा अतिक्रमणको विषयमा राष्ट्रिय सहमति भएको समय सरकारले सल्टाउन नसक्नुमा देउवाको आशंका हुन सक्ने बताउँदै दाहालले भने, ‘भारतले नयाँ नक्सा निकालेको तीन साता भइसक्यो। राष्ट्रिय सहमति भएको विषयलाई मोदीसँग किन कुरा नगरेको भन्ने हो।’
उनले देउवाको विचारको बचाउ गर्दै भने, ‘लामो समय कुरा नहुँदा मिलेमतोको शंका गर्न पनि नपाइने?’
विवादित अभिव्यक्ति सबै नेताको प्रवृत्ति भएको उनको भनाई थियो। उनले भने, ‘विगतका विवादित बोलीहरु उठाउने हो भने प्रधानमन्त्री ओलीका कति छन् छन्।’
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
