धनगढी- गत जेठ २३ गते आएको विनासकारी हावाहुरीका कारण कैलाली र कञ्चनपुरमा केरा खेतीमा अधिक क्षति पुग्यो। गत वर्ष पनि हावाहुरीका कारण दुई जिल्लाका केरा खेती गर्ने किसानले निकै क्षति बेहार्नु परेको थियो। प्रत्येक वर्ष केरा खेतीमा प्राकृतिक प्रकोपका कारण ठूलो क्षति भइरहेको छ। तर, किसानहरू भने अझैं पनि क्षतिपूर्तिको प्रतिक्षामा छन्।
कैलालीका केरा खेती किसान लछीराम आचार्यले भने, 'कैलाली र कञ्चनपुरका केरा खेती किसानले पटक-पटक क्षतिपूर्ति र राहतका लागि सम्बन्धित सरकारी निकायमा माग गरे। तर, अहिलेसम्म कहींकतैबाट कुनै सुनुवाइ भएको छैन।'
८० प्रतिशत केरा खेतीमा क्षति
गत जेठ २३ गतेको हावाहुरीबाट करिब २५ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति बेहार्नुपरेको किसान आचार्यको भनाइ छ। ‘बारीमा १६ हजार बढी केराका बोट रोपेको थिएँ। तीमध्ये १४ हजार बढी बोट पूर्णरुपमा सखाप भए,’ किसान आचार्यले नेपाल लाइभसँग भने, ‘हावाहुरीबाट जोगिएका केराका बोटबाट पनि केरा उत्पादन हुने सम्भावना छैन।'
उनले राहतका लागि प्रहरी मुचुल्का उठाएर कागजपत्रसहित स्थानीय तहदेखि प्रदेशको विषयगत मन्त्रालयसम्म बुझाएको जानकारी दिए। उनले गत वर्ष राहत नपाएको स्मरण गर्दै भने, ‘यो वर्ष पनि राहत पाइन्छ भन्ने आशा छैन।’
केरा खेती उत्पादक किसानका अनुसार हावाहुरीको क्षतिका कारण यस वर्ष केरा उत्पादनमा निकै ह्रास आउने देखिएको छ। कैलाली र कञ्चनपुरमा वार्षिक ४० हजार मेट्रिक टन केरा उत्पादन हुँदै आएको छ।
कञ्चनपुरका सुरेन्द्र चौधरीले व्यक्तिगत लगानीमा ४ विघा जग्गामा केरा खेती गर्दै आएका छन्। उनले यस वर्ष ७ हजार केराका बोट रोपेका थिए। 'जेठ २३ गतेको हावाहुरीका कारण मेरो करिब ८० प्रतिशत केराका बोट पूर्णरुपमा क्षति भयो,' उनले भने, 'बचेका बोटहरूबाट पनि केरा उत्पादन हुने देखिएको छैन।'
सो हावाहुरीका कारण करिब ८० प्रतिशत केरा खेतीमा क्षति पुगेको किसानहरूको दाबी छ।
किसान पलायन हुने सम्भावना
भारतबाट आयात हुने केराका कारण हतोत्साहित हुने गरेका यहाँका किसानहरूमा हावाहुरीले पुर्याएको क्षतिका कारण थप समस्या सिर्जना भएको छ। त्यसमाथि सरकारले क्षतिपूर्तिसमेत नदिँदा कतिपय किसानहरु पलायन नै हुने अवस्थामा पुगेको किसान अगुवाहरु बताउँछन्। कञ्चनपुरका किसान चौधरीले सरकारले अहिलेसम्म केरा खेतीमा भएको क्षतिबारे किसानलाई राहत प्रदान गर्न कुनै पहल नगरेको गुनासो गरे।
'स्थानीय तहदेखि प्रदेशको भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयसम्म क्षतिको विवरण बुझाएका छौं। तर, अहिलेसम्म मन्त्रालयबाट आश्वासन मात्रै पाएका छौं,' उनले भने, 'यस्तै अवस्था रहिरहने हो भने किसानलाई पलायन हुनु बाहेक अरु विकल्प छैन।'
गत वर्ष १८ लाख रुपैयाँ बराबरको केरा उत्पादन गरेको चौधरीले बताए। तर, यस वर्ष सोको आधा पनि उत्पादन हुनेमा उनलाई आशंका छ। भने, 'यस वर्ष ६ लाख रुपैयाँको पनि केरा उत्पादन हुने छाँट देखिन्न।'
छिट्टै राहत वितरण सुरु हुन्छ : मन्त्रालय
जेठ २३ गतेको हावाहुरीपछि सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले बालीनाली तथा पशुपंक्षीमा भएको क्षतिको विषयगत मन्त्रालयले मापदण्ड बनाएर कार्यान्वयन गर्नुपर्ने निर्णय गरेको थियो।
कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयका सूचना अधिकारी विश्वेश्वरप्रसाद खनालले सुदूरपश्चिम मन्त्रीपरिषद्को निर्णयअनुसार मन्त्रालायले मस्यौदा तयार गरेर कानुन मन्त्रालयमा बुझाएको जानकारी दिए। उनले यससँगै मन्त्रालयले क्षतिको विवरण संकलन गरिरहेको पनि जिकिर गरे। भने, 'छिट्टै राहत वितरण कार्य पनि सुरु हुनेछ।'
किसानका अनुसार कैलालीमा करिब १ हजार र कञ्चनपुरमा ५ सय गरी कूल १५ सय हेक्टर जमिनमा केरा खेती हुने गरेको छ।
हाल कैलालीका ८ सय ५० घरधूरी र कञ्चनपुरका ५ सय ५८ घरपरिवारले व्यवसायिक रुपमा केरा खेती गर्दै आइरहेका छन्। केरा फार्ममा प्रत्यक्षरुपमा ८ सय ८३ जनाले रोजगारी पाइरहेका छन् भने केराको थोक तथा खुद्रा व्यवसायमा हाल २ हजार ६ सय जना संलग्न रहेको जनाइएको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
