• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

नागरिकता संशोधन विधेयक सम्बन्धमा जारी बहस र केही यथार्थ

64x64
नेपाल लाइभ मंगलबार, चैत १२, २०७५  १४:२६
1140x725

कुनै पनि देशको नागरिकतासम्बन्धी नीति र ऐनकानुन उसको आफ्नो भू-राजनीतिक अवस्था र आवश्यकताको आधारमा बनाइने गरिन्छ।

सबै देशहरुमा आ-आफ्नो आर्थिक अवस्था र आवश्यकताअनुसार भिन्न-भिन्न नीति र ऐनकानून बनेको देखिन्छ। कुनै पनि देश विशेषमा कुनै पनि व्यक्तिलाई अस्थायी वा आवधिक रुपमा बसोबास गर्ने तथा आर्थिक, सामाजिक एवम् सांस्कृतिक अधिकार उपयोग गर्ने व्यवस्था र राजनीतिक अधिकारसहित नागरिकता प्रदान गर्ने विषय भिन्न-भिन्न हुन सक्दछन्।

त्यसकारण यस सन्दर्भमा दुई विशाल भूगोल र जनसंख्या भएका चीन र भारतको बीचमा अवस्थित सानो भूगोल र खुला सीमा तथा कमजोर आर्थिक अवस्था भएको नेपालले नागरिकता प्रदान गर्दा खुला, सहज र उदार नीति लिने वा आफ्नो अवस्था र आवश्यकताअनुसार भविष्यमा पर्न सक्ने प्रभावलाई समेत ध्यानमा राखेर सुव्यवस्थित र सु-स्पष्ट नागरिकता नीति बनाउने भन्ने विषय प्रथमतः विचारणीय छ।

यस विषयमा प्रयाप्त एवम् गम्भीर छलफल गरी उपयुक्त निष्कर्षमा पुग्नुपर्ने हुन्छ। हाम्रो जस्तो भू-राजनितिक, आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक अवस्था र अवस्थिति भएको मुलुकका लागि नागरिकता प्रदान गर्ने विषय अत्यन्त महत्वपूर्ण र संवेदनशील पनि बन्ने गरेको छ। जुन स्वभाविक पनि हो।

वर्तमान संविधानको व्यवस्था र भावना भनेको कुनै पनि नेपालीले नागरिकताबाट वञ्चित हुनु नपरोस् र कुनै पनि गैर नेपालीले नेपाली नागरिकता नपाओस भन्ने नै हो। प्रत्येक नेपालीले नागरिकता प्राप्त गर्ने उसको अधिकार हो, भने प्रदान गर्नु राज्यको कर्तव्य हो।

त्यस्तै, गैर नागरिक वा विदेशी नागरिकलाई पनि मानार्थ नागरिकता वा वैवाहिक अंगीकृत नागरिकता दिने सम्बन्धमा आफ्नो देशको अवस्थानुसार उपयुक्त नीति र कानुन बनाउने राज्यको आफ्नो अधिकारको विषय हो।

वर्तमान संविधानको व्यवस्थानुसार लैंगिक विभेद वर्जित छ। छोरा र छोरीको तथा आमा र बाबुको समान अधिकारको सुनिश्चिता गरिएको छ। त्यस्तै बाबुको वा आमाको नामबाट सन्तानले नागरिकता पाउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। जसलाई नागरिकता प्रदान गर्ने राज्य पक्षले र प्राप्त गर्ने नागरिक पक्ष दुबैले सम्मानपूर्वक पालना गर्नुपर्ने हुन्छ। यसमा कसैको विमति हुन सक्दैन, हुनुहुँदैन। यो संविधानप्रतिको सम्मान पनि हो। संविधानको यस व्यवस्थाका कारण समाजमा अहिले नयाँ चेतनाको विकास र बहस सुरु भएको छ, जुन अत्यन्त स्वभाविक पनि छ।

नागरिकता प्राप्त गर्ने सन्तानको बुवा र आमा दुबै नेपाली नागरिक हुन् भने आमाको वा बाबुको जसको नामबाट लिए पनि राज्यबाट समान कानुनी व्यवस्था, सर्त र व्यवहार हुनु पर्दछ भन्नेमा पनि कुनै विवाद हुन सक्दैन। किनकि संविधानत: पुरुष र महिलामा विभेद गर्न मिल्दैन।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

आफ्नो सन्तानको नागरिकता बाबुको नामबाट बनाउँदा आमाको र आमाको नामबाट बनाउँदा बाबुको समेत नाम उल्लेख गर्दाको अवस्था भनेको पनि सामान्य र सहज अवस्था नै हो, जसमा कुनै विवाद रहने भएन। तर, यसरी सन्तानको नागरिकता बनाउँदा बाबु वा आमाको 'ठेगान नभएको' अवस्थामा बाबु वा आमाले नाम बताउन नचाहने वा नसक्ने विशेष अवस्था थोरै र असामान्य नै हुन्छ।

त्यसकारण यदाकदा देखिने यस्ता अवस्थामा पनि विशेष व्यवस्था गरेर सन्तानलाई नागरिकता भने दिनुपर्ने हुन्छ नै। त्यस्तो विशेष अवस्थामा प्रदान गरिने नागरिकताको प्रमाण-पत्रमा बाबु वा आमाको 'ठेगान नभएको' भन्ने शब्दावली उल्लेख नगरिकन नागरिकता दिने तर 'ठेगान नभएको' कारण वा नाम उल्लेख गर्न नसकिने अवस्थाको कारण भने सम्भावित कानुनी अस्पष्टता नरहोस् भन्नका लागि राज्यको अभिलेखमा वैयक्तिक गोपनीयता सुरक्षित रहने गरी नागरिकता प्रदान गर्ने व्यवस्था गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

यसो गर्दा नागरिकता प्रदान गर्ने राज्यको तथा प्राप्त गर्ने व्यक्तिको हक र हित पनि सुरक्षित रहन्छ भन्ने मलाई लाग्दछ। कहीं कतै कारण नै उल्लेख नगरी 'स्वघाेषणा' मात्रका आधारमा सोझै वंशजको नागरिकता दिंदा त्रुटिवस वा नियतवस समेत गैर नागरिकले पनि वंशजको नागरिकता लिन सक्ने सम्भावना रहन सक्दछ भन्नेतर्फ प्रयाप्त सतर्कता र सचेतता राख्नु पर्दछ भन्ने मेरो आशय हो। यस सन्दर्भमा अन्यथा आशय केही होइन, हुन सक्दैन।

त्यसकारण वंशजको नागरिकता दिंदा हरेक सम्भावित कमजोर अवस्था र छिद्र केलाएर प्रयाप्त छलफल गरी उपयुक्त र सुरक्षित कानुनी व्यवस्था हुनुपर्दछ भन्ने पवित्र मनसायले मैले राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिमा छलफलका क्रममा विदेशी मुलुकहरुबाट यदाकदा दुरासयपूर्वक हुन सक्ने सम्भावित अवस्था र त्यस्तो संख्या एवम् गति नियन्त्रण गर्न पनि सुरक्षित कानुन बनाउनु पर्दछ भन्ने आशय प्रकट गर्दा विशुद्ध आशय र भावनावस नै 'अभियान' शब्द व्यक्त भएकाे हुनुपर्दछ। जुन उपयुक्त होइन भन्ने मैले पनि महशुस गरेको छु।

max tiger cn

max tiger cn
tvs-dashain-2083

tvs-dashain-2083

त्यसकारण यस सन्दर्भमा व्यक्त शब्द भन्दा पनि आशय र उद्देश्यलाई बुझ्नु उचित र न्यायपूर्ण हुनेछ। महिला र आमाप्रतिको मेरो उच्च सम्मान कसैसित कहिल्यै तुलना हुन सक्दैन।

बाबु वा आमा, जसको नामबाट नागरिकता लिंदा पनि दुबैका लागि समान किसिमको संवैधानिक व्यवस्था भएपनि, सरकारबाट प्रस्तुत संशोधन विधयेकमा सो समान व्यवस्था छुट हुन गएको र आमाको नामबाट नागरिकता लिंदा 'बाबुको ठेगान नभएको' भन्ने अवस्थाको मात्र प्रस्ताव गरिएकोले समितिको छलफल र बाहिरी बहस पनि महिलाप्रति मात्र विभेद भए जस्तो गरी केन्द्रित हुन गएको देखिन्छ। तर, वास्तवमा यसरी सरकार तर्फबाट प्रस्तुत विधेकमा राज्य व्यवस्था समितिमा छलफलका क्रममा हामी सदस्यहरुले सल्लाह गरी सर्वसहमतिबाट भाषा सच्याएर विभेद रहित हुने गरी सुल्झाई सकेका छौं।

यसबारे सञ्चार माध्यमहरुमा देखिएजस्तो हामी समितिका सदस्यहरु बीच अब कुनै विमति र विवाद छैन।

विदेशी महिला वा पुरुषलाई समान अधिकारसहित वैवाहिक अंगिकृत नागरिकता प्रदान गर्ने विषयमा देखिएको विवादको अवस्थालाई भने सबै पार्टीका शिर्षस्थ नेताहरु समेतको सुझाव र सहमतिमा समाधान गर्ने उद्देश्यले राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समिति भित्रबाट नै सर्वसम्मतिले ९ सदस्यीय सर्वदलीय उपसमिति बनेको छ।

सो उपसमितीले पेस गर्ने प्रतिवेदन‍माथि पूर्ण समितिमा गम्भीरतापूर्वक थप छलफलबाट, लैंगिक विभेदरहित संवैधानिक व्यवस्था तथा देशको सार्वभौमिकता र हितलाई ध्यानमा राखी उपयुक्त निष्कर्षमा पुग्नुपर्दछ भन्ने मेरो दृष्टिकोण छ।

(नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य एवम् प्रतिनिधिसभा सदस्य बडुकाे याे विचार सान्दर्भिक लागेकाेले हामीले उनकाे फेसबुकबाट साभार गरेका हाैं।)

प्रकाशित मिति: मंगलबार, चैत १२, २०७५  १४:२६

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
64x64
नेपाल लाइभ
Nepal’s independent digital media. Offers quick current affairs update, analysis and fact-based reporting on politics, economy and society. http://nepallive.com
लेखकबाट थप
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ?
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
पशुपति गौशाला धर्मशाला पशुपतिमै फिर्ता, जिल्ला र उच्च अदालतको फैसला सर्वोच्चबाटै सदर मंगलबार, मंसिर १, २०८३
डिकवेलाको अर्धशतकमा सुदूरपश्चिमलाई हराउँदै लुम्बिनी एनपीएलको फाइनलमा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
स्थानीय निर्वाचनको तयारी र संगठन परिचालन एमालेको राष्ट्रिय भेलाको मुख्य एजेन्डा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
निरन्तर ओरालो लागेको सुनको मूल्य कतिसम्म पुग्छ ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सुदूरपश्चिमका कप्तान दीपेन्द्रद्वारा रेकर्ड : हिर्काए ३ अर्धशतक मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्