काठमाडौं–गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोसी नदीमा आएको भीषण बाढीबाट पाँच जिल्लाका ७ हजार ५ सय ७० निजी भवनमा क्षति पुगेको छ। ती भवनको पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि ९५ अर्ब ८२ करोड ७२ लाख रुपैयाँ आवश्यक पर्ने आकलन गरिएको छ।
राष्ट्रिय योजना आयोग र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले संयुक्त रूपमा तयार पारेको ‘द्रुत क्षति तथा आवश्यकता आकलन प्रतिवेदन’ (आरडीएनए) मा बाढीबाट भएको आर्थिक क्षति तथा पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणको आवश्यकता मूल्यांकन गरिएको हो। समग्र पुनःस्थापना, पुनर्निर्माण तथा जोखिम न्यूनीकरणका लागि भने ७ खर्ब २३ अर्ब ३१ करोड ५२ लाख रुपैयाँ आवश्यक पर्ने आकलन गरिएको छ।
रसुवागढीनजिक लेहन्दे खोला जलाधार क्षेत्रमा बरफ र चट्टानसहितको हिमपहिरोबाट सिर्जित ‘डेब्रिस फ्लो’ भोटेकोसी नदीमा मिसिएपछि बाढी त्रिशूली हुँदै नारायणी नदीसम्म फैलिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
बाढीका कारण ८ हजार ३ सय १७ घरपरिवारका ३२ हजार ९ सय ६३ मानिस विस्थापित भएका छन्।
जिल्लागत रूपमा सबैभन्दा बढी क्षति नुवाकोटमा भएको छ। त्यहाँ ३ हजार ९ सय ७७ निजी भवनमा क्षति पुगेको छ। रसुवामा १ हजार ७ सय ७९, धादिङमा १ हजार ४ सय ५१, गोरखामा २ सय ६३ र चितवनमा १ सय निजी भवनमा क्षति भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
स्थानीय तहमध्ये विदुर नगरपालिका सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको छ। विदुरमा मात्रै ३ हजार २६ भवनमा क्षति पुगेको छ। त्यसपछि रसुवाको गोसाईंकुण्डमा १ हजार ४३ र धादिङको बेनिघाट रोराङमा १ हजार ३७ भवन क्षतिग्रस्त भएका छन्।
वडागत रूपमा नुवाकोटको किस्पाङ गाउँपालिकाका पाँच वटा वडा सबैभन्दा बढी प्रभावित देखिएका छन्। त्यहाँ ६ सय ९६ भवनमा क्षति पुगेको छ। त्यसपछि रसुवाको गोसाईंकुण्ड गाउँपालिका–२ मा ५ सय ७१ र धादिङको बेनिघाट रोराङ–३ मा ५ सय ५३ भवनमा क्षति भएको छ।
कुन भवन मर्मत गर्न मिल्ने, कुन पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने र कुन जोखिमका कारण स्थानान्तरण गर्नुपर्ने भन्ने विषय भने थप निरीक्षण तथा घरधुरी प्रमाणीकरणपछि मात्र यकिन हुने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
प्रतिवेदनअनुसार निजी भवन र घरायसी सम्पत्तिमा कुल ६३ अर्ब ८ करोड ४ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको अनुमान छ। त्यसमध्ये भवन संरचनातर्फ ३८ अर्ब ९३ करोड ३८ लाख र घरायसी सम्पत्तितर्फ २४ अर्ब ९५ करोड १० लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको मूल्यांकन गरिएको छ।
क्षति भएका निजी भवनको पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि प्रारम्भिक तथा दीर्घकालीन कामसहित ९५ अर्ब ८२ करोड ७२ लाख रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको छ। पहिलो ६ महिनाका लागि ४ करोड रुपैयाँ र त्यसपछि दीर्घकालीन पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि ९५ अर्ब ३४ करोड ७२ लाख रुपैयाँ आवश्यक पर्ने आकलन छ।
यस रकममा भग्नावशेष हटाउने, अस्थायी आवास तथा खानेपानी–सरसफाइको व्यवस्था गर्ने, विस्तृत भवन मूल्यांकन गर्ने, घर मर्मत तथा पुनर्निर्माण गर्ने र आवश्यक घरायसी सम्पत्ति पुनःस्थापना गर्ने काम समेटिएका छन्।
भवनको वास्तविक क्षेत्रफल, संरचनाको अवस्था र घरायसी सम्पत्तिमा भएको वास्तविक क्षति थप विस्तृत अध्ययनपछि फरक पर्न सक्ने भएकाले पुनर्निर्माणको लागत संशोधन हुन सक्ने प्रतिवेदनले जनाएको छ।
समग्रमा भोटेकोसी–त्रिशूली–नारायणी बाढीबाट ४ खर्ब ८ अर्ब २८ करोड ९१ लाख रुपैयाँ बराबरको कुल भौतिक क्षति तथा आर्थिक नोक्सानी भएको अनुमान गरिएको छ। त्यस क्षेत्रमा पुनःस्थापना, पुनर्निर्माण र जोखिम न्यूनीकरणका लागि ७ खर्ब २३ अर्ब ३१ करोड ५२ लाख रुपैयाँ आवश्यक पर्ने आकलन गरिएको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
