काठमाडौं- चिनियाँ राष्ट्रिय जनकंग्रेस (एनपीसी) को बैठक जारी छ। आइतबारबाट सुरु भएको बैठक १ सातासम्म चल्नेछ। यो बैठकबाट राष्ट्रपति सी चिनफिङले चिनियाँ सरकार र अर्थतन्त्रमा आफ्नो जबरजस्त उपस्थिति देखाउनेछन्।
एनपीसीको १४औँ बैठकको रुपमा सुरु भएको यो बैठकले राष्ट्रपति सीको तेस्रो कार्यकालको राष्ट्रपति काललाई अनुमोदन गर्नेछ। साथै, सीको शक्तिमा थप वृद्धि पनि गर्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, एनपीसीले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका निर्णयहरूमा संवैधानिक छाप लगाउने रबर स्ट्याम्पजस्तै काम गर्ने विश्लेषकहरु बताउँछन्।
एनपीसीको यो बैठकले केही सुधारका कार्यक्रम र प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीहरु समेत नियुक्त गर्नेछ। वर्तमान प्रधानमन्त्री ली खछ्याङलाई प्रतिस्थापन गरेर नयाँ अनुहारको प्रधानमन्त्री नियुक्त गरिनेछ।
१ सातासम्म चल्ने यो बैठकले कम्युनिष्ट पार्टीलगायत अन्य धेरै महत्वपूर्ण संस्थाहरुको पुनर्गठन हुन सक्ने भएकाले यस पटकको बैठक विशेष महत्वको रहेको बताइएको छ।
चीनको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार वित्तीय क्षेत्रमाथिको नियन्त्रण, वैज्ञानिक तथा प्राविधिक कामको हेरचाह गर्ने निकायलाई थप वृद्धि गरिनेछ। यससँगै निजी व्यवसायमा पनि ‘पार्टी निर्माण कार्यलाई सुदृढ बनाउने’ मा जोड दिइनेछ।
यसले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी र सरकारबीचको खाडललाई थप घटाउनेमा राष्ट्रपति सीले विश्वास लिएका छन्। जसका कारण निजी क्षेत्रमाथि पार्टीको नियन्त्रण अझै बढ्नेमा चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी थप विश्वस्त भएको छ। पछिल्लो समय चीनका ठूला व्यापारीहरु भ्रष्टाचारको चपेटाका कारण अकस्मात् गायब हुने गरेको पनि देखिएको छ। हालै चीनका अर्बपति व्यापारी बाओ फैंन सार्वजनिक स्थलदमा देखिन छाडेका छन्।
राष्ट्रपति सी थप शक्ति सञ्चय गर्दै
सी चिनफिङको शक्ति कति छ भन्ने कुरा चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीपीसी) को अक्टोबरमा भएको महाधिवेशनमा देखिएको थियो। उक्त महाअधिवेशनले सीलाई तेस्रो कार्यकालको लागि सर्वोच्च नेताको रूपमा चयन गरेको थियो। सीपीसीको इतिहासमै पहिलो सर्वोच्च नेता माओत्से तुङपछि सी यस्तो सर्वोच्च पदमा पुगेका हुन्।
त्यसो त सन् २०१८ मा बसेको एनपीसीको बैठकले नै सीपीसीको अध्यक्षको कार्यकालको सीमा हटाएको थियो। त्यतिबेलैबाट सी आजीवन पार्टीको सर्वोच्च पदमा रहन सक्ने अनुमान गरिएको थियो।
तर, यसबीचमा सीले घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आलोचना पनि खेप्नु परेको छ। कोभिड–१९ विरुद्ध अख्तियार गरेको शून्य नीति र व्यापार क्षेत्रमा कडा पकडका कारण अर्थतन्त्र नराम्ररी प्रभावित भएको भन्दै सीका विरुद्ध जनता सडकमा उत्रिएका थिए।
कोरोना महामारीसँग लड्न चीनमा कडा लकडाउन गरिएको थियो, जसका कारण मानिसले खाने र पिउन पनि नपाउँदा जनतामा आक्रोश देखिएको थियो।
यो सँगै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अमेरिकासँग चीनको सम्बन्धमा तनाव बढेको छ। रुस–युक्रेन युद्धमा चीनको रुसतर्फ झुकाव र हालै मात्र अमेरिकाको आकासमा भेटिएका जासुसी बेलुनले यो तनावलाई थप गहिरो बनाएको छ।
को होला चीनको नयाँ प्रधानमन्त्री?
एनपीसी बैठकबाट देशको आर्थिक र प्रशासनिक काम हेर्ने चीनको नयाँ प्रधानमन्त्री पनि चयन हुनेछ।
सीपीसीका अध्यक्ष तथा राष्ट्रपति सीले आफ्ना सबैभन्दा बफादार नेता ली च्याङलाई यो पदका लागि चयन गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। च्याङ सांघाई प्रान्तका पार्टी सचिव रहेकाले कोरोना महामारीमा राष्ट्रपति सीको नीतिलाई कडाइका साथ कार्यन्वयनमा लगेका थिए।
यस बैठकमा वर्तमान प्रधानमन्त्री ली खछ्याङले आफ्नो कार्यकालको रिपोर्ट दिनेछन्। ली खछ्याङलाई एक हिसाबले सीको प्रतिस्पर्धी मानिएको थियो।
अक्टोबरको महाअधिवेशनबाट ली खछ्याङले पूर्व राष्ट्रपति हु जिन्ताओलाई समर्थन गरेको भन्दै राष्ट्रपति सीले उनलाई जिम्मेवारीहरुबाट क्रमश: मुक्त गरेको बताइएको छ। पछिल्लो पटक पार्टी अधिवेशनमा हु जिन्ताओलाई सीको आदेशपछि मञ्चबाट हटाइएको थियो।
यस्तै यो बैठकले पोलिटब्युरो, स्थायी समिति, अन्य सदस्यहरुको पनि घोषणा गरिनेछ। यी समिति राष्ट्रपति सीको मन्त्रिपरिषद्को बराबर मानिन्छ।
यस्तै, प्रधानमन्त्रीका अतिरिक्त वाणिज्य मन्त्री, राष्ट्रिय विकास तथा सुधार आयोगको प्रमुख, प्रचारप्रसार प्रमुख र राज्यको सुरक्षा प्रमुख जस्ता महत्वपूर्ण पदमा कसलाई निर्वाचित गरिन्छ भन्ने पनि आम चासोका साथ हरिएको छ।
यी सदस्य छान्दा क्षमताभन्दा पनि राष्ट्रपति सीप्रति बफादारी देखाउनेले बढी महत्व पाउने अनुमान गरिएको छ।
रक्षा बजेट बढ्यो
सन् २०२३ को लागि चीनको बजेटको मस्यौदा पनि आइतबार प्रस्तुत गरिएको थियो। यस पटक रक्षा बजेटमा ७ दशमलव २ प्रतिशतले वृद्धि गरी २२४ दशमलव ७९ अर्ब डलर बनाइएको छ। चीनको रक्षा बजेट लगातार आठ वर्षदेखि बढ्दै गइरहेको छ। गत वर्ष मात्र रक्षा बजेट ७ दशमलव १ प्रतिशतले बढेको थियो। तर आठ वर्षदेखि यो वृद्धि १० प्रतिशतभन्दा कम रहेको छ।
ग्लोबल टाइम्सका अनुसार, चिनियाँ विज्ञहरूले यसलाई विश्वव्यापी तनाव र अन्य देशहरूले सैन्य खर्चको बीचमा पर्याप्त र संयमित रहेको बताएका छन्।
प्रधानमन्त्री ली खछ्याङले चीनलाई दबाउन बाहिरबाट प्रयास बढेको बताएका छन्। उनले भने, ‘सशस्त्र बलले आफ्नो तालिम र तयारीलाई तिव्रता दिनुपर्छ। युद्धको अवस्थासँग जुध्न तालिममा थप बल दिनुपर्छ। यसका साथै सेनालाई हरेक हिसाबले बलियो बनाउनुपर्छ।’
चीनको सेना विश्वको तेस्रो ठूलो सेना हो। लन्डनस्थित इन्टरनेसनल इन्स्टिच्युट फर स्ट्राटेजिक स्टडिजका अनुसार पिपुल्स लिबरेसन आर्मी (पीएलए) सँग दुई करोड प्रशिक्षित पुरुष र महिला छन् जो छुट्टाछुट्टै तैनाथ छन्।
सेनामा ९ लाख ६५ हजार, नौसेनामा दुई लाख ६० हजार र वायुसेनामा तीन लाख ९५ हजार सैनिक छन्। यसबाहेक रणनीतिक मिसाइल बलमा एक लाख २० हजार र अर्धसैनिक बलमा पाँच लाख सैनिक छन्।
चीनको रक्षा बजेट बढे पनि अमेरिकी बजेटभन्दा निकै पछाडि छ। अमेरिकाले यस वर्ष रक्षाका लागि ८०० अर्ब डलर जारी गरेको छ।
तर, केही विज्ञहरूले चीनले घोषणा गरेको रक्षा बजेटभन्दा सेनामा बढी खर्च गरेको बताउने गरेका छन्।
५ प्रतिशत जीडीपी विस्तार गर्ने लक्ष्य
चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यम ग्लोबल टाइम्सका अनुसार चीनले सन् २०२३ को लागि ५ प्रतिशत जीडीपी वृद्धिको लक्ष्य राखेको छ।
यसले कोभिड–१९ को महामारीलाई परास्त गरेपछि आर्थिक पुनरुत्थान हुने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। यससँगै विश्व स्तरमा भइरहेका आर्थिक र भूराजनीतिक उथलपुथलबीच सन्तुलन कायम गर्ने पनि बताइएको छ।
यससँगै विश्व अर्थतन्त्र सुस्त हुँदै गएको र अमेरिका र युरोपजस्ता ठूला अर्थतन्त्रहरू मन्दीको जोखिममा रहेकाले चीन फेरि विश्वको सबैभन्दा द्रुत बृद्धि हुँदै ठूलो अर्थतन्त्र बन्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
ताइवान र हङकङको सन्दर्भ
एनपीसी बैठकमा पनि एक चीन नीतिमा अडिग रहने कुरालाई पून दोहोर्याइएको छ। चीनले ताइवान समस्या समाधानका लागि सीपीसीको रणनीतिलाई पछ्याउने बताएको छ। साथै, यो एक चीन नीति को सिद्धान्त र सन् १९९२ मा भएको सहमतिमा अडिग रहने उल्लेख गरिएको छ। स्वतन्त्र ताइवानको दृढतापूर्वक विरोध गर्ने र मातृभूमिको शान्तिपूर्ण पुनर्मिलन प्रक्रियालाई अगाडि बढाउनेको विषय जारी बैठकमा पुन: प्रतिबद्धताहरु जनाइएका छन्।
प्रधानमन्त्रीले विगत पाँच वर्षमा हङकङ, मकाउ र ताइवानका समस्या समाधानमा प्रगति भएको बताएका छन्। राष्ट्रिय सुरक्षा ऐन लागू गरेर हङकङमा अराजकता अन्त्य गरी सुशासन स्थापना भएको उनले दावी गरेका छन्।
-एजेन्सीको सहयोगमा
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786875773.jpeg)
-1786602170.png)
-1786513116.png)
-1788425345.png)
