काठमाडौं– मुलुक संघीय संरचनामा गएपछि हुने राष्ट्रपति तथा उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन गर्नका लागि आवश्यक विधेयक संसदले तेस्रो प्रयासमा आइतबार पारित गरेको छ।
यसअघि दुई पटकसम्म गणपुरक संख्या नपुग्दा विधेयक पारित हुने चरणमा पुगेर रोकिएको थियो।
संसदबाट पास भएको विधेयक अनुसार संघीय संसद र प्रदेश सभा गठन भएको एक महिनाभित्र निर्वाचन गर्नुपर्नेछ । राष्ट्रपतिको उम्मेदवार हुन वंशजको आधारमा नेपाली नागरिकता लिएको व्यक्ति हुनु पर्ने उल्लेख छ । उक्त अवधिसम्म संविधानको संक्रमणकालीन व्यवस्था अनुसार बहाल रहेका राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति कायम रहनेछन्।
राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति चयनका लागि संघीय संसदको प्रतिसंसद् ७९ मतभार हुनेछ । त्यस्तै, प्रादेशिक संसदको प्रतिसंसद् ४८ मतभार हुनेछ।
निर्वाचन प्रयोजनको लागि संघीय संसदका सदस्य र प्रदेश सभाका सदस्य मतदाता रहेको निर्वाचक मण्डल रहने छ । संघीय संसदमा राष्ट्रिय सभाका ५९ र प्रतिनिधि सभाका २ सय ७५ गरी ३ सय ३४ सदस्य हुने छन् । प्रदेश सभामा ५ सय ५० सदस्य रहनेछन्।
राष्ट्रिय सभा, प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभाको निर्वाचन नभएसम्म निर्वाचक मण्डल गठन हुने छैन । संघीय संसद र प्रदेश संसदका सदस्य रहेको निर्वाचक मण्डल गठन भएपछि राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन हुनेछ । राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको निर्वाचनका लागि २०६८ को जनगणना अनुसारको कूल जनसंख्याको आधारमा मतभार गणना गरिएको छ । कुल जनसंख्या २ करोड ६४ लाख ९४ हजार ५ सय ४ लाई संघीय संसदका कुल सदस्य ३ सय ३४ ले भाग गरेपछि आउने संख्यालाई हजारले भाग गरेपछि आउने ७९ संघीय संसदका सदस्यको मतभार हो ।
संघीय संसदका एक जना सदस्यको मत बराबर ७८ मत गणना हुन जादा ३ सय ३४ सदस्यको २६ हजार ३ सय ८६ मत प्राप्त हुनेछ । यसैगरी, २०६८ को कुल जनसंख्या २ करोड ६४ लाख ९४ हजार ५ सय ४ लाई प्रदेश सभाका कुल सदस्य ५ सय ५० सदस्यले भाग गरी आउने संख्यालाई हजारले भाग गरेपछि आउने परिणाम प्रदेश सभामा सदस्यको ४८ मतभार हो । एक जना सदस्यको मत बराबर ४८ मत प्राप्त हुने भएकाले प्रदेश सभाका ५ सय ५० सदस्यले मतदान गर्दा २६ हजार ४ सय मत प्राप्त हुन जान्छ । जस बमोजिम निर्वाचक मण्डलको कुल मत ५२ हजार ७ सय ८६ हुन जानेछ ।
राष्ट्रपतिको पहिलो चरणमा निर्वाचन हुँदा निर्वाचक मण्डलको तत्काल कायम रहेको कुल मतको बहुमत प्राप्त अर्थात २६ हजार ३ सय ९४ मत प्राप्त गर्नु पर्ने हुन्छ । उक्त बहुमत प्राप्त नभएमा दोस्रो चरणमा निर्वाचन हुन्छ । पुन हुने निर्वाचनमा कुल मतको ५० प्रतिशत मतभन्दा बढी मत प्राप्त गर्नुपर्नेछ । दोस्रो चरणमा पनि कोही निर्वाचत हुन नसकेमा तेस्रो चरणको निर्वाचनमा जसले बढी मत प्राप्त गर्छ त्यो राष्ट्रपतिमा छानिएको स्वतः घोषणा हुनेछ।
राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको पद एकै पटक रिक्त भएको वा हुने अवस्थामा राष्ट्रपतिको निर्वाचन भई परिणाम घोषणा भएको सात दिनभित्र आयोगले निर्वाचनको मिति तोकी सोको जानकारी नेपाल सरकारलाई दिनु पर्नेछ।
– राष्ट्रपति/उपराष्ट्रपति हुने योग्यता
– वंशजको आधारमा लिएको नेपाली नागरिक
– कम्तीमा ४५ वर्ष उमेर पूरा भएको
– भ्रष्टाचार, जबरजस्ती करणी, मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार, लागू औषध बिक्री वितरण तथा निकासी वा पैठारी, सम्पत्ति शुद्धीकरण, राहदानी दुरुपयोग, अपहरण सम्बन्धी कसूर वा नैतिक पतन देखिने अन्य फौजदारी कसूरमा सजाय पाई वा कुनै कसूरमा जन्म कैद वा बीस वर्ष वा सो भन्दा बढी कैदको सजाय पाई त्यस्तो पैmसला अन्तिम भएको व्यक्ति
– उपराष्ट्रपति पदको लागि उम्मेदवार मनोनयन गरेको भन्दा फरक लिङ्ग वा समुदायको
– राष्ट्रपतिको उम्मेदवार हुन ५/५ जना प्रस्तावक र सर्मथक
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
