काठमाडौं–संघीय राजधानी काठमाडौं जातका कारण कोठा भाडामा नदिने समस्या चर्कँदै गएको छ। जातकै आधारमा घरधनीले जातीय छुवाछुत गरेको भन्दै करुणा विश्वकर्मा, दीपा नेपाली र रुपा सुनारले न्यायका लागि अदालत धाउनु पर्यो। पछिल्लो पटक भक्तपुरमा जातकै कारण ओखलढुंगाकी मुना दयाल (सम्झना बिक) डेराबाट निकालिएकी छन्।
मुनाले बुधबार दिउँसो जिल्ला प्रहरी परिसर भक्तपुरमा आफूलाई जातीय छुवाछुत गरेको भनेर उजुरी दिइन। तर, प्रहरीले बुधबार दिनभर नै उजुरी लिन मानेन। बिहीबार साँझतिर बल्ल प्रहरीले उजुरी लिएको उनले बताइन्।
‘प्रहरी कार्यालयले प्रमाणविना र पीडकको कुरा नसुनीकन उजुरी लिन मिल्दैन भनेर पहिलो दिन फर्कायो। यो भावनात्मक कुरा हो। जात थाहा पाइसके पछि आधा सामान भित्र सारेको कुरा प्रत्यक्ष प्रमाण होइन र?’ उनले भनिन्।
मुनाको घर ओखलढुंगाको मोलुङ गाउपालिका–८ को थल्लेरीमा हो। उनी गाउँमै बस्थिन्। दुःखजिलो गरेर घरपरिवार धानेकै थिइन्।
मुना काठमाडौं आएको पनि छ महिना भयो। यही छोराछोरी पढाउने र केही काम गर्ने सोचले गाउँ छोडेर सहर पसिन्। पहिलो पटक काठमाडौं आउँदा जेठाजुले कागेश्वरी मनोहरामा कोठा खोजिदिए। त्यही बस्दै आएकी थिइन्। श्रीमान विष्णु विक तीन महिनाअघि वैदेशिक रोजगारीका लागि साउदी अरब गएका थिए।
काठमाडौं आउनुको एकमात्र उद्देश्य छोराछोरीलाई राम्रो विद्यालयमा पढाउनु रहेको उनले बताइन्। उनको ६ वर्षको छोरा र २ वर्षकी छोरी छन्।
उनका आफन्त भक्तपुरको चाँगुनारायणमा बस्दै आएका छन्। ‘आफन्तको नजिक बस्दा सजिलो होला भन्ने लागेको थियोे। ससुरा पनि चाँगुनारायणको आसपासमा बस्नुहुन्थ्यो, त्यसमाथि श्रीमानले पनि आफन्तनजिकै बस्नु भनेर विदेशबाट सुझाउनु भएको थियो,’ उनले भनिन्।
जेठ १६ गते भक्तपुरको चाँगुनारायणमा कोठा खाली भएको खबर पाइन्। दिउँसो खाली हुने भएपछि बिहानै पुगेर कोठाको पक्कापक्की गरिन्। घरबेटीकी छोरीले ‘के थरी’ भनेर सोधे। मुना दयाल बताइन्। घरबेटीले केही भनेनन्।
त्यसपछि कोठाको बैना गरेर उनी पूरानो डेरामा सरिन्। जेठ २५ गतेमात्र सर्ने भनेर घरबेटीलाई सुनाइन्।
२५ गते बिहान सबै सामान लिएर चाँगुनारायण पुगिन्। कोठामा सामान आधा भित्र थियो भने आधा बाहिर। घरबेटीकी आमा गीता रायमाझी र छोरी कविनाले थर ढाँटेको भनेर गाली गरे। उनले भनिन्, ‘त्यहाँ नजिक गाउँकै विमला क्षेत्री बस्छिन्। सामान सार्दै गर्दा पहिलेदेखि चिनजान रहेका मेरा ससुरा धनबहादुर विश्वकर्मालाई देखिछन्। ससुरा पनि नजिकै बस्नुहुन्थ्यो। अनि उनैले रायमाझी परिवारलाई म कामी भएको कुरा लगाइछन्।’
तर, मुना आफूले थर नढाटेको र जे हो त्यही बताएको दाबी गर्छिन्।
त्यसपछि रायमाझी आमा छोरीले ‘हामी तल्लोजातको मान्छेलाई यहाँ राख्दैनांै। तिमीहरु बरु १५ दिन बस अनि अर्को कोठा खोजेर जाउ, आजसम्म कोही पनि तल्लो जातको मान्छेलाई राखेका छैनौं। हाम्रो घरमा पुजाआजा गर्छौं। तल्लो जातले बस्न मिल्दैन,’ भनेको उनले बताइन्।
‘कोठाभित्र आधा समान मिलाइसकेको थिएँ। तल्लो जात भएर ढाँटेको भन्दै उल्टै गालीगलोज पनि गरे। दाहालजस्तो ठानेर कोठा दिएको हो। दलित भन्ने थाहा पाएको भए कोठा भाडामा दिने थिएनौं। हामी छुवाछुत मान्छौं। तिमीहरुले जात झुटा बोलेर घरमा बस्न आयौं,’ भनेर रायमाझी परिवारले धम्क्याएको उनले बताइन्।
खाट मिलाइसकेको अवस्थामा तल्लो जातिलाई कोठा दिँदैनाैं भनेर उल्टै गाली गरेको मुनाले बताएकी छन। त्यसपछि उनी तत्कालै फर्किइन्।
कामी भनेर थाहा पाइसकेपछि जातीय विभेद गरिएको उनले बताइन्। त्यसपछि न्यायका लागि भनेर जलजला टेलिभिजनका वीरेन्द्र ओलीसँग सम्पर्कगरेको र एक सातापछि वैज्ञानिक समाजवादी पार्टीका नेता महावीर विश्वकर्मा आएको उनले बताइन्।
उनको माग छ, ‘मलाई जातका आधारमा विभेद गरियो। मलाई न्याय चाहियो।’
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
