• गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • नेपाल लाइभ

    • राजनीति
    • निर्वाचन विशेष
    • अनुसन्धान
    • प्रवास
    • विचार
    • फिचर
    • समाचार
    • ब्लग
    • समाज
    • अन्तर्वार्ता
    • सुरक्षा/अपराध
    • साहित्य डबली
    • विश्व
    • कोरोना अपडेट
    • नेपाल लाइभ विशेष
    • जीवनशैली
    • भिडियो

    बिजनेस लाइभ

    • अर्थ समाचार
    • बैंक/बिमा/सेयर
    • पर्यटन-उड्डयन
    • अटो
    • पूर्वाधार
    • श्रम-रोजगार
    • कृषि
    • कर्पोरेट
    • सूचना-प्रविधि
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

    इन्टरटेनमेन्ट लाइभ

    • समाचार
    • सिनेमा
    • अन्तर्वार्ता
    • रंगमञ्च
    • फिल्म समीक्षा
    • गसिप
    • संगीत
    • विचार-विश्लेषण
    • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

    स्पोर्टस लाइभ

    • फिचर
    • फुटबल
    • क्रिकेट
    • अन्य
    • लेख-विश्लेषण
    • अन्तर्वार्ता
हाम्रो बारेमा
  • हाम्रो बारेमा
मंगलबार, मंसिर १, २०८३ Tue, Nov 17, 2026
  • गृहपृष्ठ गृहपृष्ठ
  • राजनीति
  • निर्वाचन विशेष
  • अनुसन्धान
  • बिजनेस लाइभ
  • इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • प्रवास
  • भिडियो

बिजनेस लाइभ

  • अर्थ समाचार
  • बैंक/बिमा/सेयर
  • पर्यटन-उड्डयन
  • अटो
  • पूर्वाधार
  • श्रम-रोजगार
  • कृषि
  • कर्पोरेट
  • सूचना-प्रविधि
  • अन्य
    • बिजनेस लाइभ भिडियो
    • बिजनेस टिप्स
    • अन्तर्वार्ता - विचार

इन्टरटेन्मेन्ट लाइभ

  • समाचार
  • सिनेमा
  • अन्तर्वार्ता
  • रंगमञ्च
  • फिल्म समीक्षा
  • गसिप
  • संगीत
  • विचार-विश्लेषण
  • इन्टरटेनमेन्ट लाइभ भिडियो
  • अन्य
    • सञ्जाल
    • फेसन
    • मोडल

स्पोर्टस लाइभ

  • मुख्य समाचार
  • फिचर
  • फुटबल
  • क्रिकेट
  • अन्य
  • लेख-विश्लेषण
  • अन्तर्वार्ता
विचार

एमसीसीमा नयाँ बहस : अमेरिकाको अनुदान हो कि लगानी?

राज दाहाल बुधबार, पुस १४, २०७८  २०:३६
1140x725

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले गत मंसिर २८ गते संघीय संसद्‍का दुवै सदनको अधिवेशन आह्वान गरेपछि अमेरिकी 'मिलेनियम च्यालेञ्ज कम्प्याक्ट' (एमसीसी) सम्झौताको भविष्यबारे अनेक अड्कलबाजी सुरु भए। मंसिर २८ को पहिलो बैठकमै एमसीसी सम्झौता 'टेबल' हुने चर्चा चलाइएको भए पनि त्यसो हुन सकेन। अहिले आएर सत्ता गठबन्धनले सम्झौताको थप अध्ययन गर्न कार्यदल बनाएको सन्दर्भमा एमसीसी सम्झौता संसद्‍मा टेबल हुन अझै समय लाग्ने देखिन्छ।

मंसिर २८ मै बसेको एमसीसीको सञ्चालक समितिको बैठकमा पनि यसपटक नेपाल कम्प्याक्टलाई महत्त्वपूर्ण अजेण्डाको रुपमा राखिएको थियो। उक्त बैठकले नेपाल कम्प्याक्टको समीक्षा गरेको र नेपाल सरकारलाई कम्प्याक्ट सम्झौतालाई संसद्‍बाट अनुमोदन गर्न थप समय प्रदान गर्न एमसीसी राजी रहेको भन्ने समाचार आइरहँदा एमसीसीले सायद अब नेपाललाई अनिश्चितकालसम्म पर्खिने छैन भन्ने आशंका पनि उठिरहेका छन्। यो अवस्थामा चालु हिउँदे अधिवेशन संसद्‍बाट एमसीसी सम्झौता अनुमोदन गर्नकै लागि बोलाइएको हो त भन्ने प्रश्न उठिरहेको छ। तर, यो सम्झौता संसद्‍बाट अनुमोदन हुनुपर्छ कि पर्दैन भन्ने बहस भइरहँदा एमसीसी सम्झौताको वास्तविकता र यथार्थ के हो भनेर पनि अध्ययन गरिनुपर्छ।

केही समयअघि नेपालका लागि अमेरिकी राजदूत र्‍याण्डी बेरीले एपी वान टीभीमा भूषण दाहालको 'ब्राभो डेल्टा शो'मा बोलेको कुराले एक किसिमको तरंग ल्यायो। उक्त कार्यक्रममा राजदूत बेरीले एमसीसीको सहयोगलाई 'लगानी' भनेर व्याख्या गरेका थिए। राजदूतबाटै लगानी शब्दको प्रयोगले एमसीसीको सहयोगको विरोधीहरुलाई विरोध गर्ने अर्को बाटो खुलेको थियो। उक्त कार्यक्रमपश्चात् एमसीसी सम्झौताको विरोधमा थप केही आवाज उठे पनि एमसीसी सम्झौतालाई किन लगानी भनियो र यो कस्तो प्रकारको लगानी हो भन्नेबारे भने खासै बहस भएको देखिएन। यो लेखमा एमसीसीको सहयोग के अमेरिकाको नेपालमा लगानी नै हो त भनेर चर्चा गर्न खोजिएको छ।

एमसीसीको अनुदानलाई लिएर नेपालमा राजनीतिक ध्रुवीकरण भइरहेको सन्दर्भमा राजदूत बेरीले यसबारे प्रकाश पार्दा प्रयोग भएको 'लगानी' शब्दको केही हदसम्म अपव्याख्या र गलत बुझाइले एमसीसीको विरोधमा मलजल गरेको देखिन्छ। त्यसमाथि यही शब्दमा केन्द्रित हुँदा राजदूत बेरीले बोलेका अन्य कुराहरु जस्तै- एमसीसी एक पारदर्शी कार्यक्रम भएको, कम्प्याक्ट सम्झौता नेपालको संविधानभन्दा माथि नरहेको, यस कम्प्याक्टको स्वस्थ आलोचनाको आफूले प्रशंसा गर्ने तर नेपालमा यस विषयमा धेरै भ्रमहरु रहेको भन्ने कुरालाई ओझेलमा पार्ने प्रयास भएको देखिन्छ।

त्यसो भए उक्त कार्यक्रममा राजदूत बेरीले लगानी शब्दको प्रयोग किन गरे त? एमसीसी कम्प्याक्ट सम्झौताको अध्ययनबाट पनि अमेरिकाले नेपाललाई दिने अनुदान नै हो भन्ने प्रस्ट हुन्छ। एमसीसी कम्प्याक्ट सम्झौताको दफा २.१ मा अमेरिकाले ५०० मिलियन अमेरिकी डलर नेपाललाई 'ग्रान्ट'कै रुपमा उपलब्ध गराउने लेखिएको छ। उक्त 'ग्रान्ट' रकमलाई नेपाल सरकारले कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न प्रयोग गर्ने भनिएको छ।

Ncell 2
Ncell 2
nimb
nimb

एमसीसी सम्झौता र एमसीसी सहायताको इतिहासलाई केलाएर हेर्दा अमेरिकाले नेपाललाई अनुदान दिएको कुरा नै प्रस्ट हुन्छ। यो यस्तो अनुदान हो जुन नेपालले अमेरिकालाई फिर्ता गर्नु पर्दैन, जबसम्म अनुदानअन्तर्गतको रकम सम्झौतामा उल्लेखित कार्यहरुमा खर्च गरिन्छ। अनुदान भएको कारणले यसमा कुनै ब्याज तिर्नुपर्ने पनि हुँदैन। एमसीसीको सहयोग लिँदा कुनै प्रकारको 'ऋणको चेपुवा' (debt trap) मा पर्ने खतरा पनि हुँदैन। यसअन्तर्गत निर्माण हुने संरचनाहरु बनाउने, रेखदेख गर्नेजस्ता कार्यहरु नेपाल आफैंले गर्नुपर्ने हुँदा सम्पत्तिमा स्वामित्व अमेरिकाको नहुने र नेपालकै हुने पनि प्रस्ट छ।

किन भयो अन्योल? 
यहाँनेर ‘लगानी’ शब्दको व्याख्या गर्दा केही बढाइचढाइ देखिन्छ। पहिलेदेखि नै एमसीसी सम्झौताबारे प्रवाह गरिएका कतिपय ‘गलत सूचना’को बाढीमा यो ‘लगानी’को भेल पनि मिसाउन खोजिएको देखिन्छ। तर, लिखित दस्तावेज़ र सन्दर्भहरु हेर्दा यो कार्यक्रमअन्तर्गत् अमेरिकाले अनुदान दिने र नेपालले आफ्नो पूर्वाधारमा लगानी गर्ने भनेको हो भनेर बुझ्न कठिनाइ पर्दैन।

कम्प्याक्ट सम्झौताको प्रस्तावनामै स्पष्टरुपमा नेपाल सरकारले जनतामा गर्ने लगानी (Investments in People) लाई अमेरिकी सरकारले एमसीसीमार्फत् अनुदान दिएर सहयोग गर्ने भनिएको छ। कम्प्याक्ट सम्झौताको दफा १.१ मा कम्प्याक्ट सहायताको उद्देश्य (Compact Goal) 'गरिबी निवारण गर्न आवश्यक आर्थिक विकासमा सहयोग गर्ने र त्यस्तो विकासले सुशासन, आर्थिक स्वतन्त्रता र नेपालका जनतामा लगानीलाई बढावा दिने' उल्लेख छ। 'जनतामाथि लगानी' भन्ने एमसीसी कार्यक्रमकै एउटा प्रमुख सर्त हो जहाँ अन्य सर्तहरु सुशासन र आर्थिक स्वतन्त्रता रहेका छन्। जनतामाथि लगानी गर्ने प्रतिबद्धता जाहेर गरेर नै विभिन्न देशले यो रकम प्राप्त गर्छन्। नेपालले पनि त्यो  प्रतिबद्धता जाहेर गरेर नै अनुदान प्राप्त गरेको हो। विभिन्न तेस्रो पक्षद्वारा तयार गरिएका प्रतिवेदनका आधारमा तयार गरिएको देशको स्कोर कार्ड (Country Score Card) को आधारमा अनुदान पाउनयोग्य देशहरुको सूची तयार गरी उनीहरुको प्रतिबद्धताको मूल्यांकन गरिन्छ।

max tiger cn
max tiger cn
tvs-dashain-2083
tvs-dashain-2083

एपीवान टीभीको कार्यक्रममा राजदूत बेरीले ‘दिस इज नट डेभ्लपमेन्ट असिस्टेन्स’ (यो विकास सहायता हैन!) भनेर चाहिँ किन भने त? यो प्रश्न महत्त्वपूर्ण छ। तर, यसभन्दा अघि सोधिएको प्रश्नको सन्दर्भमा राखेर हेरियो भने यो कुरा पनि बुझिन्छ। अन्तर्वार्ता लिने क्रममा भूषण दाहालले नेपालले पाइरहेको अन्य विकास सहायतालाई चाहिँ संसद्‍मा लान नपरेको, तर यो चाहिँ किन संसद्‍मै लानुपरेको होला भनेर पहिलेदेखि अमेरिकाबाट पाइआएका सहयोग र यो सहयोगबीचको भेद बताइदिन आग्रह गरेका थिए। त्यसपछि राजदूत बेरीले एमसीसीको कार्यक्रम अरु जस्तो नभइ यसमा जनताको अपनत्वको सिद्धान्त लागू हुने र जनताद्वारा चुनिएका प्रतिनिधिलाई यस प्रकारको लगानी नेपाललाई उपयुक्त छ वा छैन भनेर निर्णय गर्ने अवसर र मौका रहेको सन्दर्भमा लगानी शब्दमा विशेष जोड दिएको देखिन्छ। त्यसलगत्तै उनले भनेका छन्- 'यस सहायताबाट बन्ने सम्पूर्ण आयोजना नेपालको रहनेछ, त्यसैले यो कस्तो लगानी हो भन्ने प्रस्ट छ, यसमा स्वामित्व अमेरिकाको हुँदैन, नेपालको नै हुन्छ।'

अबको बाटो
एमसीसी सम्झौता धेरै गिजोलिइसकेको छ। अनि यसमा धेरै समय पनि खर्च भइसकेको छ। निर्धारित समय अर्थात् आजभन्दा दुई वर्ष पहिल्यै यो अनुमोदन हुन सकेको भए पूर्वाधार निर्माणका धेरै काम सम्भवतः निकै अघि बढिसकेका हुन्थे। जरुरी पूर्वाधार निर्माणमा खर्च गरिने ५०० मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग आफैंमा महत्त्वपूर्ण थियो। तर, यति हुँदाहुँदै पनि देशको सार्वभौम निकाय संसद्‍ हो। कम्तीमा संसद्‍मा रहेका जनप्रतिनिधिहरुले सम्झौताका धारा र दफामा छलफल गरेर निष्कर्षमा पुग्न सकेको भए अहिले देखिएका धेरै समस्या समाधान भएर जाने थिए।

फेरि, पनि गठबन्धन सरकारका घटकदेखि संसद्‍मा रहेका सबै दलका शीर्ष नेताबीचमा सहमति गरेर यसलाई संसद्‍मा छलफल गर्नु नै मुलुकको हितमा हुनेछ। अब नेपालसँग न आलटाल गरेर बस्ने समय छ, न त एमसीसीले सधैंका लागि पर्खने धैर्यता देखाउने समय नै। यसर्थ, अब एमसीसीको सहायता लिने वा नलिने भनेर नेपालले निर्णय गर्नुपर्ने घडी आइपुगेको छ।

(दाहाल कानुन व्यवसायी हुन्। लेखकलाई [email protected] मार्फत् प्रतिक्रिया दिन सकिनेछ।)

प्रकाशित मिति: बुधबार, पुस १४, २०७८  २०:३६

नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा पठाउनु होला।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
लेखकबाट थप
किन खोज्दैछ एनआरएनए राजनीतिक आबद्धताबाट दूरी ?
एनपीएल पहिलो क्वालिपायर : लुम्बिनीले जित्यो टस, सुदूरपश्चिमले ब्याटिङ गर्ने
प्रेस स्वतन्त्रता र पत्रकारको श्रम अधिकारका लागि महासंघले घोषणा गर्‍यो आन्दोलन
सम्बन्धित सामग्री
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी यस वर्ष छठको रौनकले मधेसका घाटलाई तताएन मात्र बरु काठमाडौं खाल्डोको सिंहदरबार वरिपरिकेन्द्रित कोलाहल पनि केही दिनका लागि मथ्थर भयो ।... सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सरकारको हरेक निर्णयको विरोध गर्नु प्रतिपक्ष हुनु होइन, त्यस्तै सरकारका हरेक निर्णयलाई समर्थन गर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी होइन।... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु संसारका लगभग सबै संस्कृतिमा सूर्य उपासनाको महत्वपूर्ण स्थान रहि आएको छ तर भारत र नेपालको भोजपुरी र मैथिली भाषी क्षेत्रमा सूर्य उपासन... आइतबार, कात्तिक २९, २०८३
ताजा समाचारसबै
किन खोज्दैछ एनआरएनए राजनीतिक आबद्धताबाट दूरी ? मंगलबार, मंसिर १, २०८३
एनपीएल पहिलो क्वालिपायर : लुम्बिनीले जित्यो टस, सुदूरपश्चिमले ब्याटिङ गर्ने मंगलबार, मंसिर १, २०८३
प्रेस स्वतन्त्रता र पत्रकारको श्रम अधिकारका लागि महासंघले घोषणा गर्‍यो आन्दोलन मंगलबार, मंसिर १, २०८३
वालेन्द्र, रवि र दुई सांसदसँगै देखिएका चुनावका तस्बिर पोष्ट गर्नेलाई नगद पुरस्कार दिने घोषणा मंगलबार, मंसिर १, २०८३
च्यासलमा एमाले स्थायी कमिटी बैठक जारी मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
भिडियो ग्यालरीसबै
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ)
नेपाली कांग्रेस देउवा पक्षको राष्ट्रिय भेला (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ)
जरुरी सम्बोधनको बाध्यता किन? कांग्रेस बैठकमा विश्वप्रकाश शर्मा बोल्दै (लाइभ) शुक्रबार, साउन २९, २०८३
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड
शेरबहादुर देउवा स्वदेश फर्किनुअघि विमानस्थलमा नेताकार्यकर्ताहरूकाे भीड बिहीबार, साउन २८, २०८३
लेखा समितिको बैठक (लाइभ)
लेखा समितिको बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ)
राष्ट्रिय सभा बैठक (लाइभ) बुधबार, साउन २७, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ट्रेण्डिङ
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
स्कुटर दुर्घटनामा दुई जनाकाे मृत्युु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
मोटरसाइकल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
लोहोरो प्रहारबाट श्रीमतीको मृत्यु, श्रीमान पक्राउ मंगलबार, मंसिर १, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता
लुम्बिनी लायन्सलाई अझ बलियो बनाउँदै नेपाली क्रिकेटमा योगदान दिन चाहन्छौँ : अध्यक्ष जिसी नेपाल लाइभ
दरबारको दशैं सधैं सम्झिरहन्छु : आनन्द कार्की [दशैं वार्ता] नेपाल लाइभ
दशैंमा स्वास्थ्यको ख्याल राखौं, सन्तुलित खाना खाउँ नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
विचारसबै
छठ घाटमा राजनीतिक उपस्थिति : ‘भक्ति’ कि ‘शक्ति’ को खोजी धर्मेन्द्र झा
रावणका दश शिरदेखि लुसिफरको पतनसम्मः नेपालको राजनीतिमा शक्ति र अहंकार सुरेश गिरी
लोकपर्व छठ र यसका विभिन्न महत्वहरु आनन्द अस्तित्व
विश्वव्यापी बन्दै छठ पर्व नेपाल लाइभ
सबै हेर्नुहोस
ब्लग
आईजीपी प्रकरणः दोहोरिएला रुक्मांगद कटवाल काण्ड? शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
राइड शेयरिङमा मनपरी भाडा र असमान प्रतिस्पर्धा शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
भिन्तुना आन्दोलनः म्हपुजाको दिन प्रधानमन्त्री उपस्थित भएको त्यो क्षण मंगलबार, कात्तिक २४, २०८३
सबै हेर्नुहोस
लोकप्रिय
विरोध हुँदाहुँदै सूचना प्रकाशन शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
पृथ्वी राजमार्गसहित दुई सडकखण्ड अवरुद्ध शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
माइक्रोबस दुर्घटनामा १० जनाको मृत्युु, पाँच घाइते बिहीबार, कात्तिक २६, २०८३
बझाङमा अटो दुर्घटना अपडेट: मृत्यु हुनेको संख्या ४ पुग्यो, चालक नियन्त्रणमा सोमबार, कात्तिक ३०, २०८३
इनम कनेक्सन : कांग्रेस नेता उमेश श्रेष्ठका भाई पक्राउ शनिबार, कात्तिक २८, २०८३
सबै हेर्नुहोस
Nepal Live
Nepal Live

सम्पर्क ठेगाना

Nepal Live Publication Pvt. Ltd.,
Anamnagar, Kathmandu, Nepal

DEPARTMENT OF INFORMATION
AND BROADCASTING
Regd Number :

1568/ 076-077
अध्यक्ष : अनिल न्यौपाने
प्रधान सम्पादक : राम प्रसाद दाहाल

टेलिफोन

News Section: +977-1-5705056
Account : +977-1-5705056
Sales & Marketing: 9841877998 (विज्ञापनका लागि मात्र)
Telephone Number: 01-5907131

ईमेल

[email protected]
[email protected]

मेनु

  • गृहपृष्ठ
  • मुख्य समाचार
  • बिजनेस लाइभ
  • ईन्टरटेनमेन्ट लाइभ
  • स्पोर्टस लाइभ
  • महाधिवेशन विशेष
  • अभिलेख
  • कोरोना अपडेट
  • स्थानीय निर्वाचन
  • प्रतिनिधि सभाकाे निर्वाचन
  • युनिकोड
Nepal Live

सूचना विभाग दर्ता नं.

१५६९/०७६-७७

ईमेल

[email protected]
© 2026 Nepal Live. All rights reserved. Site by: SoftNEP
सर्च गर्नुहोस्