काठमाडौं-पोखरामा निर्माण भइरहेको पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलकाे काम सरकारले तोकिएको समयभन्दा पहिलै नै सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएको थियो। तर कोरोनाका कारण ताेकिएकाे समयमा पनि सम्पन्न हुन नसक्ने अवस्थामा पुगेकाे छ।
विमानस्थल निर्माण सम्पन्न गरिसक्ने समय सन् २०२१ को जुलाईसम्म भए पनि सरकारले सन् २०२१ को जनवरीसम्ममा निर्माण सम्पन्न हुने बताउँदै आएको थियो।
‘कोरोनाका कारण विमानस्थल निर्माणका बाँकी काम गर्न ढिलासुस्ती भएको छ,’ आयोजना प्रमुख विनेश मुनाकर्मी भने, ‘अब सरकारले पनि सन् २०२१ को जुलाईसम्ममा निर्माण सम्पन्न गरी सञ्चालनको तयारी लक्ष्य लिएको छ। यसअघि निर्माण कम्पनीले ६ महिनाअघि नै सक्ने गरी काम गरिरहेको थियो। तर कोरोनाका कारण अब ६ महिनाअगडि नै काम सक्ने सम्भावना अन्त्य भएको छ।’
विमानस्थल निर्माणमा अहिले भौतिकतर्फ ६२ प्रतिशत र आर्थिकतर्फ झन्डै ४८ प्रतिशत काम भइरहेको उनले जानकारी दिए। अहिलेसम्म ११ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ चिनियाँ निर्माण कम्पनीलाई भुक्तानी भइसकेकाे छ।
‘लकडाउन अगाडिसम्म पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको भौतिक प्रगति ५० प्रतिशत थियो,’ संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेशकुमार भट्टराईले भने, ‘अहिले बढेर ६१ देखि ६२ प्रतिशत पुगेको छ। पुरै सन्तुष्ट हुने अवस्था नभए पनि कामको प्रगति सन्तोषजनक नै छ।’
आयोजना प्रमुख मुनाकर्मीका अनुसार विमानस्थलको रन-वे निर्माणलगायत १४ वटा भवन निर्माणको काम सकिएको छ। भवनमा फिनिसिङ तथा उपकरण जडान र डेकोेरेशनको काम सुरु भएको छ। निर्माण कम्पनीले विमानस्थलको पहुँच मार्ग, कार पार्किङ, टर्मिनल भवन आसपासको सडक निर्माणको काम पनि अन्तिम चरणमा पुर्याएको छ। अहिले विमानस्थलमा २ सय ४४ चिनियाँ नागरिक र ९० नेपालीले काम गरिरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ। विमानस्थल निर्माणमा १ सय १० वटा हेभी उपकरण प्रयोग भइरहेका छन्।
तर, विमानस्थल निर्माणमा अहिले दक्ष कामदार अभाव भएको उनको भनाइ छ। ‘कोरोनाका कारण चीनबाट आउनु पर्ने २ सय जना दक्ष कामदार रोकिएका छन,’ उनले भने, ‘अहिले कूटनीतिक पहलबाट कामदार ल्याउन प्रक्रिया अगाडि बढाएको छौं।’
कोरोनाकै कारण ल्यान्ड साइडतर्फको काममा निर्माण कम्पनीले नेपाली सिमेन्ट प्रयोग गरे पनि एयर साइडतर्फको काम भने भारतीय सिमेन्ट ल्याउन नसक्दा रोकिएको उनको भनाइ छ। आयोजना प्रमुख मुनाकर्मीका अनुसार लकडाउनका कारण भारतीय सिमेन्ट आउन नसकेपछि विमानस्थलको निर्माण कार्यमा केही दिनदेखि नेपाली सिमेन्ट सिमेन्ट प्रयोग भइरहेको छ। तर, विमानस्थल निर्माण गरिरहेको चिनियाँ कम्पनीले रन-वे, पार्किङ-वे तथा भवनको मुख्य संरचनामा भने भारतीय ५३ ग्रेडको सिमेन्ट नै प्रयोग गरेको थियो।
पोखरामा लकडाउन सुरु भएसँगै नेपाली सिमेन्ट पनि आउन नपाएको उनको भनाइ छ। भारतीय सिमेन्ट ल्याउन सहज गर्ने गरी काम अगाडि बढेको र फाइल संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयमा पुगेको छ। निर्माण कम्पनीले भारतीय सिमेन्ट सस्तो भएका कारण त्यही ल्याउन खोजे पनि अहिले नेपाली सिमेन्टबाट काम भइरहेको छ।
’पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको रन-वे ढलान गर्ने काम अन्तिम चरणका पुगेको छ,’ मुनाकर्मीले भने, 'कुनै आपतकालीन समस्या तथा अवरोध नभए विमानस्थल निर्माणको काम तोकिएको समयअगावै सम्पन्न हुने छ। तर, ६ महिना अगाडि नै निर्माण गर्ने लक्ष्य भने पुरा अब हुँदैन।’ अझै पनि केही सामान विदेशमा रहेकाे जनाइएकाे छ।
विमानस्थल निर्माणमा नदीजन्य सामग्रीमा पनि समस्या नभएको मुनाकर्मीको भनाइ छ। विमानस्थलमा अहिले दक्ष कामदार भने अभाव भएको छ।
यसैगरी अहिले विमानस्थलका लागि आवश्यक पर्ने जग्गा अधिग्रहण पनि भइरहेकाे उनले बताए। चैत १० गते जग्गा अधिग्रहणका लागि सूचना प्रकाशन भएको थियो। तर,लकडाउनका कारण केही ढिला भएको मुनाकर्मी बताउँछन्।
अहिले ८० भन्दा बढी व्यक्तिको जगा अधिग्रहणका लागि निवेदन आइसकेकाे र ८० वटा जति आउन बाँकी रहेको उनले बताए। सरकारले चालू आर्थिक वर्षमा जग्गाको मुआब्जा वितरणका लागि ७८ कराेड रुपैयाँसमेत छुट्याएको छ। अहिले ९० रोपनी जग्गा मुआब्जाका लागि प्रक्रिया सुरु भएको छ। यसलाई फास्ट ट्रयाकबाट अगाडि बढाउने उनको भनाइ छ। विमानस्थल निर्माणमा ५ अर्ब रकम मुआब्जामा नै जाने छ।
सरकारले पनि आर्थिक वर्ष २०७७/०७८ को बजेटमा पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको निर्माण सम्पन्न गर्ने भन्दै १० अर्ब ७५ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरेकाे छ।
पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गरी पर्यटन उद्योगको प्रवर्द्धन गर्ने सरकारी लक्ष्य छ। सन् २०११ मा आयोजना सुरु भए पनि नेपाल र चीन सरकारबीच २०१७ मार्चमा ऋण सम्झौता भई सन् २०२१ सम्म सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित काम थालनी भएको थियो।
यो आयोजनाको कुल अनुमानित लागत साढे २३ अर्बभन्दा बढी छ। विमानस्थल निर्माण भने चिनियाँ ठेकेदार कम्पनी सीएमसीईले गर्दै आएको छ। अन्तर्रा्ष्ट्रिय उड्डयन संस्था (आईकाओ) को मादण्डअनुसार फोरडी मोडलमा निर्माण हुने पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा मध्यdस्तरका जहाजबाट उडान तथा अवतरण गर्न सकिने छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
