रामपुर- निस्दी गाउँपालिका, खाँदरका तुलबहादुर बयम्बु प्रयोगमा नआएका पाखो जमीनमा अलैँची भरिएर आयस्रोत भित्रिँदा दङ्ग देखिन्छन्।
उनले सो पाखाकोे १५ रोपनी जग्गामा अलैँची लगाएका छन्। तीन वर्षयता उत्पादन शुरु भइसकेको छ। उनले उत्पादनको पहिलो वर्ष १५ हजार र दोस्रो वर्ष १ लाख ५० हजार रूपैयाँको अलैँची बिक्री गर्न उनी सफल भए। तेस्रो वर्ष (गत वर्ष) मौसम उपयुक्त नभएकाले उत्पादन कम हुँदा ५० हजारको आम्दानी भएको छ। यो वर्ष करीब दुई क्विन्टल उत्पादन हुने उनको अनुमान छ। ‘खेती गर्ने तरिका जानेमा खेर गएका पाखो जग्गा पनि पैसा फल्ने हुँदो रहेछ, वर्षेनी पाँच सयदेखि छ सयसम्म बिरुवा थप गर्दै गइरहेको छु’, बयम्बुले भने। बिरुवा लगाइएको एकदेखि डेढ वर्षपछि मात्रै उत्पादन लिन सकिन्छ।
६ वर्षअघि इलाम भ्रमणमा गएका बेला एक बिरुवा ल्याएर खेती शुरु गरेका बयम्बु नै त्यस क्षेत्रमा अलैँचीको खेती शुरु गर्ने पहिलो व्यक्ति हुन्। यस क्षेत्रमा अलैँचीको व्यावसायिक खेतीबारे यस अगाडि कसैलाई जानकारी थिएन। बयम्बुले लगाएको अलैंचीले चर्चा पाएपछि गाउँपालिकाले पकेट क्षेत्रका रुपमा विस्तार गर्न थालेको छ।
गाउँका करीब १५० रोपनी क्षेत्रफल अलैँचीले भरिँदा गाउँको वातावरण नै हरियालीमय बनेको अलैँची पकेट क्षेत्र विस्तार कार्यक्रमका अध्यक्ष मानुराज खाम्चा बताउँछन्। गाउँपालिकाको सहयोगमा यहाँका ७५ घरपरिवारले व्यावसायिक रुपमा अलैँची खेती गर्न थालेका छन्। आठ रोपनीमा अलैँची खेती गरेका खाम्चाले अझै सात रोपनी जग्गामा विस्तार गर्ने योजना बनाएका छन्।
गाउँपालिकाले अलैँची पकेट क्षेत्र विस्तार कार्यक्रमअन्तर्गत चालु आवमा १ लाख ८७ हजार ५ सय रकम सहयोग गरेको छ। सो रकम अलैँचीको बिरुवा, प्लास्टिक स्पेयर, विषादी, अलैँची सुकाउने भट्टी र फल काट्ने कैँची खरीदमा खर्च गरिने भएको छ।
पन्ध्र हजार अलैँचीका बिरुवा खरीद गरी कृषकलाई वितरण गर्ने कार्यक्रम रहेपनि बन्दाबन्दीले लमजुङको भोटेओडारबाट बिरुवा खरीद गरेर ल्याउन समस्या परेको कृषि शाखा प्रमुख खिमराज कोइराला बताउँछन्। उनी भन्छन्, ‘एक वडा एक पकेट क्षेत्र कार्यक्रमअन्तर्गत यस क्षेत्रलाई पकेट क्षेत्रका रुपमा विस्तार गर्न थालिएको छ, खेती गर्न छाडिएका प्रशस्त पाखोबारी रहेको जग्गामा कृषकले अहिले अलैँची लगाएर हरियाली बनाएका छन्।’
यहाँ उत्पादित अलैँची कृषकले प्रतिकिलो ६०० रूपैयाँमा बिक्री गर्ने गरेका छन्। अलैँची खेती शुरुआती चरणमा भएकाले गत भदौअसोजमा यहाँका कृषक एक क्विन्टल ५० किलो उत्पादन गरी बजारमा बिक्री गर्न सफल भएका थिए। गाउँपालिकाले दुई सय रोपनी क्षेत्रफलमा अलैँची विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ। यहाँ उत्पादित अलैँची नवलपरासीको अरुणखोला बजारमा खपत भएको छ। यसको निर्यात भारत‚ अरबलगायतका देशहरूमा पनि गर्ने गरिएको छ।
जिल्लामा हाल अलैँचीको झिरुवास, खाँदर क्षेत्रमा मात्र व्यावसायिक खेती गरिएको कृषि ज्ञानकेन्द्र पाल्पाका प्रमुख शिवप्रसाद अर्यालले बताए। उनका अनुसार व्यावसायिक खेती गर्नेगरी कृषकबाट माग आएमा साझेदारीका कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ।
दुई दशक अगाडि साविक कसेनी गाउँ विकास समिति वलेसका कृषकले अलैँची खेतीबाट आम्दानी गरेका थिए। त्यस समय धेरै कृषकको आम्दानीको स्रोत नै अलैँची खेती थियो। एक घरपरिवारले तीनदेखि पाँच क्विन्टलसम्म अलैँची उत्पादन गर्थे। अहिले निस्दी गाउँपालिकाले पकेट क्षेत्र विस्तार कार्यक्रमअन्तर्गत खाँदर क्षेत्रलाई अलैँचीको व्यावसायिक रुपमा खेती गर्न सहयोग गरेपछि कृषकको आकर्षण बढ्दो छ।
अलैँची लगाउँदा खेतबारी मास्नु नपर्ने, भुइँ-डालेघाँसलगायत बोटबिरुवालाई असर नगर्ने, सामान्य गोडमेल– मलखाद– रेखदेख गरे पुग्ने, भाउ तलमाथि भए पनि सजिलै बिक्री हुने कारणले कृषकले व्यावसायिक खेती गरेर मनग्य आम्दानी लिन सक्ने जनाइएको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1789386153.jpg)
-1786602170.png)
-1791388337.png)
