चितवन–चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा प्राकृतिक कारणले गैंडा मर्ने क्रबढ्दै गएको छ। गत साउनदेखि हालसम्म २२ वटा गैंडा सोही कारणले मरेका छन्।
निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत प्रकाश उप्रेतीका अनुसार पछिल्लोपटक गत मंगलबार पश्चिमी सेक्टरको टेम्पल टाईगर क्षेत्रमा एउटा गैंडाको हाडखोर मात्र भेटिएको छ। यसअघि दुईवटा राष्ट्रिय वन क्षेत्रमा र अन्य निकुञ्ज क्षेत्रमा गैंडा मरेका थिए।
विषाक्त खाना, बुढो भएर, जुधेर, दलदलमा फसेर, भाले लाग्दा, लडेर, खोचमा फस्ने जस्ता कारणले गैंडा मर्ने गरेका छन्। गैंडाको मृत्युदर उच्च भएपछि गत वर्ष निकुञ्ज विभागले समिति बनाएर मृत्युको कारण अध्ययन गरिरहेको छ। केही वर्षयता चोरी शिकारीबाट गैंडा मारिएका छैनन्। तर प्राकृतिक कारणले मर्ने क्रम बढेपछि संरक्षणको क्षेत्रमा चिन्ताको रुपमा हेरिएको छ।
गत आर्थिक वर्षमा ४३ गैंडा प्राकृतिक कारणले मरेका थिए। आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा २६ र २०७३/०७४ मा २५ गैंडा सोही कारणले मरेका थिए। सामान्यतया पाँच प्रतिशत गैंडाको मृत्युलाई सामान्य मानिन्छ । पछिल्लो गणनाअनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा ६०५ वटा गैंडा थिए।
गैंडा गणनाको तयारी
दुर्लभ एक सिङ्गे गैंडाको गणना गर्न आवश्यक तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको निकुञ्जले जनाएको छ। यही चैत १० गतेबाट चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जबाट गणना सुरु हुँदै छ।
चितवन र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पहिलो चरण र दोस्रो चरणमा बर्दिया र शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा गणना गरिने छ। चारवटा निकुञ्जमा गैंडा छन्। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा गणनाका लागि ३५ हात्ती र ६० प्राविधिक जनशक्ति परिचालन गरिँदै छ। प्रत्यक्षरुपमा गणना गरिँदै छ। २० दिनमा गणना गरिसक्ने योजना रहेको जनाइएको छ। गणनाको शुभारम्भ चितवनबाट गर्न लागिएको हो। निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत उप्रेतीका अनुसार निकुञ्जको पूर्वी क्षेत्रबाट गणना गरिनेछ ।
विगतका वर्षहरुमा दाताको भरमा गणना गरिने गरेको भए पनि यसपटक सरकारको आफ्नै खर्चमा गणना गर्दैछ। राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले गैंडा गणनाका लागि एक करोड १० लाख ३५ हजार रकम विनियोजन गरेको छ। बाढीले गैंडा बगाएपछि गत वर्षनै गैंडाको सङ्ख्या पत्तालगाउन गणना गर्ने तयारी गरिएको भए पनि बजेट अभावमा हुन सकेको थिएन।
हरेक पाँच पाँच वर्षमा गैंडा गणना गरिँदै आएको छ। यसअघि सन् २०१५ मा गणना गर्दा ६४५ गैंडा रहेको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको थियो। तीमध्ये ६०५ चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा रहेका थिए। रासस
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
