काठमाडौं- कर फर्स्योट आयोग ऐन २०३३ अनुसार २०६३ सालमा सरकारले कर फर्स्योट आयोग गठन गर्यो। आयोगको सदस्य-सचिव थिए दीप बस्न्यात।
आन्तरिक राजस्व विभागको महानिर्देशकको हैसियतमा बस्न्यात आयोगको सदस्य-सचिव बनेका थिए।
यही कानुको आधारमा २०७१ सालमा अर्को आयोग पनि बन्यो, सदस्य सचिव भए आन्तरिक राजस्व विभागका तत्कालीन महानिर्देशक चुडामणि शर्मा।
यो आयोगले करिब २० अर्ब रुपैयाँ कर 'सेटलमेन्ट' गर्यो। करिब ३० अर्ब रुपैयाँ विवादास्पद रहेकोमध्ये ९ अर्ब रुपैयाँ तिराउँदै बाँकी रकम तिर्नुनपर्ने निर्णय यही आयोगले गरेको थियो।
२०७१ सालमा बनेको आयोगको काम कारबाहीबारे महालेखापरीक्षकको कार्यालयले प्रश्न उठायो।
संसदको सार्वजनिक लेखा समितिले छानबिन अघि बढायो र अन्तत: अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मुद्दा दायर गर्यो।
अख्तियारले जुन प्रकृतिको मुद्दा अदालत पुर्याएको थियो, त्यस्तै प्रकृतिका काम बस्न्यातले आफू सदस्य सचिव हुँदा गरेका थिए।
'उहाँको त्यतिबेला माथिल्ला निकायसम्म सम्पर्क र पहुँच थियो, कति फाइल कसरी व्यवस्थापन भयो भन्ने कुरा उपमहानिर्देशकले पनि थाहा पाएका थिएनन्,' त्यतिबेला विभागमा रहेका एक निर्देशकले भने।
कर फर्स्योट आयोगको कामका विषयमा अनुसन्धान बस्न्यातकै रुचिमा भएको थियो।
त्यतिबेला उनलाई सहकर्मीहरूले 'कम्तीमा यो मुद्दा अगाडि नबढाउनुस्' भन्दै पटकपटक सुझाव दिएका थिए। 'हिजो उहाँले जुन काम जुन कानुको परिधिमा बसेर गर्नुभयो, आज अर्कोले त्यही काम त्यही कानुनअनुसार गर्दा मुद्दा चल्छ भने आफू कसरी योग्य हुन सकिन्छ?,' अख्तियारमा उनीसँगै काम गरेका एक अधिकारीले भने।
यो एउटा मात्रै विषय हो। दीप बस्न्यात निजामती सेवाका एकजना यस्ता पात्र हुन्, जसले शक्तिको सधैँ पूजा गरे, शक्तिले उनलाई सधैँ आशिर्वाद दिइरह्यो। शाखा अधिकृत हुँदादेखि नै अर्थ मन्त्रालयअन्तर्गत रहेका बस्न्यात त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भन्सार कार्यालयमा लामो समय बसे। उपसचिव हुँदा नै कलकत्ताको महावाणिज्यदूत बने।
सहसचिव भएपछि पनि उनी 'आकर्षक' पदहरूमा पटक-पटक आसीन भए। वैदेशिक रोजगार विभाग, राजस्व अनुसन्धान विभाग र आन्तरिक राजस्व विभागको महानिर्देशक भए।
निजामती सेवाको उच्च पद सचिवबाट अवकाश पाएका दीप बस्न्यात पदमा बहाल रहँदा विवादास्पद बनिरहे।
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयको सचिवसमेत भएका बस्न्यातमाथि फर्जी मोही खडा गरी बालुवाटारमा रहेको ललिता निवासको जग्गा हिनामिना गर्न सहयोग गरेको आरोप लागेको थियो।
अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको अधिकार दुरुपयोग गरी आफू अनुकूल काम नगर्ने कर्मचारीलाई बोलाएर '१३ पाने फारम' भराउँथे बस्न्यात। बहालवाला सचिवदेखि अन्य सार्वजनिक संस्थानका प्रमुखसम्मलाई बस्न्यातले छाडेनन्।
बस्न्यातले आफू अख्तियारमा रहँदा व्यावसायिक कृयाकलाप पनि विस्तार गरेको उनीसँग परिचितहरु बताउँछन्।
वैदेशिक रोजगारीको क्षेत्रदेखि सवारी साधन बिक्रीसम्ममा बस्न्यातले आफ्नो शक्तिको दुरुपयोग गरी सञ्जाल विस्तार गरेका थिए।
यसैगरी बस्न्याले अस्वाभाविक रुपमा अचल सम्पत्ति जोडेको पनि अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूको दाबी छ।
बस्न्यातको शैक्षिक योग्यतामाथि प्रश्न उठाउँदै अख्तियारमै उजुरी परेको थियो। यो उजुरी उनले अख्तियार पुगेपछि उनैले तामेलीमा राखेका थिए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।