मर्स्याङ्दी करिडोर प्रसारणलाइन : अवरोध हटाउन डा बाबुरामसहित कुलमान गोरखामा

नेपाल लाइभ | २०७६ माघ ६ सोमबार | Monday, January 20, 2020 १९:०४:०० मा प्रकाशित

काठमाडौं- मर्स्याङ्दी करिडोर २२० केभी डबल सर्किट विद्युत् प्रसारणलाइन आयोजना निर्माणमा गोरखामा भइरहेको अवरोध हटाउने पहल गर्न समाजवादी पार्टीका नेता डा बाबुराम भट्टराईसहित नेपाल विद्युत प्राधिकरणका सिइओ गोरखा पुगेका छन्।

पूर्वप्रधामन्त्रीसमेत रहेका गोरखा-२ बाट प्रतिनिधिसभाका सांसद डा. भट्टराई, विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ, प्रदेश सभाका सांसद, नगरपालिका मेयर तथा उपमेयर, सहरी विकास मन्त्रालय र नागरिक उड्यन प्राधिकरणका प्रतिनिधिलगायतले आयोजनाका प्रस्तावित रुटबारे पालुङटारमा स्थानीयसँग अन्तर्क्रिया गरेका हुन्।

आयोजनाको उदीपुर (लमजुङ)–मार्कीचोक (तनहुँ) खण्डमा पर्ने गोरखाको पालुङटार नगरपालिका ४ र ५ का बासिन्दाले रुट परिवर्तन माग गर्दै एक वर्षअघिदेखि प्रसारण लाइन निर्माणमा अवरोध गर्दै आएका छन्।

नेपाल विद्युत प्राधिकरणले सुरुमा मर्स्याङ्दी नदीको किनारैकिनार प्रसारणलाइन निर्माणको डिजाइन तयार गरेको थियो। तर, नागरिक उड्यन प्राधिकरणले पालुङटार एयरपोर्टमा विमान उडान र अवतरणमा समस्या सिर्जना गर्न सक्ने भएको बताएपछि रुट परिवर्तन गरिएको थियो।

प्राधिकरणले एयरपोर्ट एवं प्रस्तावित स्मार्ट पालुङटार सिटीलाई असर नपर्ने र सामाजिक तथा वातावरणीय क्षति कम हुने गरी बस्ती र जंगलबीचबाट प्रसारण लाइनको नयाँ रुट तय गरेको छ।

लमजुङको गरमबेँशीबाट पालुङटार नगरपालिका ४ र ५ हुँदै मार्कीचोकतर्फ जाने ३७ किलोमिटर लाइनको गरमवेशी-पालुङटार ५.६ किलोमिटर खण्डमा १६ वटा टावर निर्माण गर्नु पर्नेछ। तर, पालुङटारका स्थानीय बासिन्दाले प्रसारणलाइन बस्तीबाट छिराउन खोजिएको भन्दै रुटमा  असहमति जनाउँदै आएका छन्। उदीपुर–मार्कीचोक खण्डमा लमजुङतर्फ भने कुनै समस्या छैन। लमजुङमा पर्ने टावर निर्माण सुरु गरिएको छ।

‘गेम चेन्जर आयोजना’को रूपमा निर्माण सुरु गरिएको आयोजनामा अवरोध उत्पन्न भएपछि ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइमन्त्री वर्षमान पुनको पहलमा गोरखाबाट प्रतिनिधिसभामा प्रतिनिधित्व गर्ने सांसद चुडामणि खड्काको संयोजकत्वमा समन्वय समिति गठन गरिएको छ। समितिमा त्यस क्षेत्रका प्रदेशसभाका सांसद, नगरपालिका मेयर, उपमेयर, सहरी विकास मन्त्रालय लगायतका प्रतिनिधि रहेका छन्।

पालुङटार विमानस्थल चल्न व्यवधान नहुने र स्थानीयलाई पनि कम क्षति पुग्ने गरी प्रसारण लाइन निर्माण गरिनु पर्ने डा भट्टराईले बताए। ‘प्राविधिक दृष्टिकोणमा सम्भव भएमा रुटको अरू विकल्पबारे पनि अध्ययन गरौ, सम्भव नै नहुने देखिएमा अहिले प्रस्ताव गरिएको रुटबाट पुग्ने क्षतिलाई कम गर्नेतर्फ सोचौं,' उनले भने, ‘तर मासु पनि खाने रगत पनि नबगाउने भनेजस्तो विकास पनि चाहिने तर आफ्नो भने केही नगुमाउने भन्ने हुँदैन, यसो भन्न थाल्यौं भने यहाँ आएको विकास पनि गुमाउन सक्छौं त्यसैले थोरै गुमाएर धेरै लाभ लिने गरी अगाडि बढौं।’

प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक घिसिङले राजनीतिक फाइदा बेफाइदाभन्दा पनि सामाजिक र वातावरणीय क्षति काम हुने गरी विस्तृत रूपमा प्राविधिक अध्ययन गरी रुट तय गरिएकाले निर्माणमा सहयोग गर्न आग्रह गरेका थिए। 

‘एयरपोर्ट नचाहिने हो भने मर्स्याङ्दी नदीको किनारै किनार लैजाँदा धेरै सजिलो र टावर पनि कम बनाउनुपर्छ, त्यहाँबाट लैजाँदा एयरपोर्ट या प्रसारण लाइनमध्ये एक छोड्नु पर्ने देखिएपछि दुवै संचालन हुन सक्ने विभिन्न विकल्पहरुमाथि छलफल गरी अहिलेको रुट नै उत्कृष्ठ प्राविधिक विकल्पको रुपमा तय गरिएको हो,' उनले भने, ‘तत्काल यो लाइनको निर्माण गर्न सकिएन भने मर्स्याङदी नदी बेसिनमा  निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाको विद्यत् प्रवाह गर्न नसकी अर्बौं रुपैयाँ पेनाल्टी तिर्नु पर्ने संवेदनशील अवस्था छ, त्यसैले विकासविरोधी पनि हैन तर मेरो जग्गाबाट लाइन लैजान दिन्न भन्नु भएन, अहिले तय गरिएको रुटबाटै अझै कम क्षति हुने गरी लाइननिर्माण गरिने छ।’

उनले स्मार्ट सिटीको रूपमा विकास गर्न लागिएको पालुङटारमा विद्युत् आपूर्तिलाई भरपर्दो र गुणस्तरिय बनाउन ठूलो क्षमताको सबस्टेसन बनाइदिन प्राधिकरण तयार गरेकोसमेत प्रतिबद्धता जनाए।

विद्युत् प्रसारण लाइनको रुट जताबाट लगे पनि स्मार्ट सिटीलाई कुनै असर नपर्ने र स्मार्ट सिटीको अपहरण नहुने प्रष्ट पार्दै सहरी विकास मन्त्रालयकी सहसचिव सरिता मास्केले स्मार्ट सिटीलाई धेरै विद्युत्को आवश्यक पर्ने भएकाले लाइनलाई अवसरको रुपमा प्रयोग गर्न आग्रह गरे।

नागरिक उड्यन प्राधिकरणका उपप्रबन्धक कृष्णप्रसाद पौडेलले पालुङटार एयरपोर्टलाई संचालनमा ल्याउन चालू आर्थिक वर्षबाट स्तारोन्नति गर्न लागिएको जानकारी दिँदै मर्स्याङ्दी नदीको किनारै किनार प्रसारणलाइन निर्माण गरिएमा एयरपोर्ट चलाउन नसकिने प्रष्ट पारे।  

पालुङटार नगरपालिकाका मेयर दीपकबाबु कँडेल र उममेयर पम्फा बसेलले विकास नरोकिने र जनतालाई पनि कम क्षति पुग्ने गरी प्रसारणलाइन निर्माण गरिनु पर्नेमा जोड दिए। यो लाइन एक वर्षभित्रमा निर्माण सक्ने लक्ष्य राखिएको छ।  

मर्स्याङ्दी नदी बेसिनमा निर्माणाधीन र निर्माण हुने जलविद्युत आयोजनाको विद्युत् प्रवाहका लागि ११३ किलोमिटर २२० केभी डबल सर्किट मर्स्याङदी करिडोर प्रसारण लाइन निर्माण गर्न लागिएको हो।

मनाङको धारापानीबाट सुरु हुने प्रसारणलाइन चितवनको भरतपुर स्थित न्यू भरतपुर सबस्टेसनमा पुगेर टुंगिने छ। यूरोपेली लगानी बैकको ९ करोड अमेरिकी डलर सहुलितपूर्ण ऋणमा आयोजनाको निर्माण भइरहेको हो।  

मर्स्याङ्दी–काठमाडौं प्रसारण लाइन निर्माण अन्तिम चरणमा
मर्स्याङदी नदी बेसिनका जलविद्युत् आयोजनाको विद्युत काठमाडौ उपत्यकामा ल्याउन निर्माणाधीन तनहुँको मार्कीचोकबाट काठमाडौंको मातातीर्थसम्मको मर्स्याङदी–काठमाडौं २२० केभी डबर सर्किट प्रसारण लाइनको निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ। 

८२ किलोमिटर प्रसारण लाइनमा पर्ने २३१ टावरमध्ये स्थानीयको अवरोधका कारण ५ वटाको मात्रै निर्माण बाँकी छ भने तार ७५ किलोमिटरभन्दा बढी तानिएको छ। धादिङको धुनीबेंसी नगरपालिकाको नौबिसे र पिलटारमा स्थानीयको अवरोधले क्रमशः तीन र दुई वटा टार निर्माण हुन सकेको छैन।

नेपाल विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले, प्रसारण निर्देशनालयका उपकार्यकारी निर्देशक बज्रभूषण चौधरी र आयोजना प्रमुख तारा प्रधानको टोलीले नगरपालिका मेयर, धादिङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी र वडाध्यक्षलाई आइतबार भेटी प्रसारण लाइन निर्माणमा सहयोग र सहजीकरण गरिदिन आग्रह गरे। 

‘हाल रहेको मर्स्याङ्दी–काठमाडौं १३२ केभी प्रसारण लाइनबाट काठमाडौंमा करिब एक सय मेगावाटभन्दा विद्युत् लैजान सक्दैनौं, राजधानीको लाइफ लाइनको रुपमा निर्माण गरिएको लाइन निर्माणमा आवश्यक सहयोग गरिदिनु पर्यो’, घिसिङले भने।