काठमाडौं- 'राजीनामा' शिवमाया तुम्बाहाङ्फेका लागि प्रिय शब्द होइन भन्ने संकेत नयाँ सभामुख चयनको छलफलको प्रारम्भ भएसँगै देखिएको थियो। राजीनामा शब्दप्रतिको वितृष्णालाई उनले उपसभामुखको भूमिकामा प्रतिनिधि सभाको अन्तिम सम्बोधनसम्म कायम राख्दै कूटनीतिक शब्द प्रयोग गरिन् ‘मार्गप्रशस्त’।
नेकपाको शीर्ष नेतृत्वले उपसभामुख पदबाट राजीनामा दिएर आफ्नै दलको नयाँ सभामुखका लागि बाटो खुला गर्न दिएको निर्देशन अवज्ञा गर्दै आएकी उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाङ्फेले जाँदाजाँदै राजीनामा शब्दको प्रयोग नगरी ‘मार्गप्रशस्त’ गर्ने घोषणा गरेकी हुन्।
संसद सचिवालयकी कर्मचारीलाई बलात्कार प्रयासको अभियोग लागेपछि तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुर महराले राजीनामा दिएसँगै उपसभामुख तुम्बाहाङ्फेको राजीनामाको प्रसंग सुरु भएको थियो। सभामुख र उपसभामुख एकै दलको नहुने संवैधानिक प्रावधान अनि सभामुख नछाड्ने तर शिवमायालाई पनि नदिने सत्ताधारी दलको अडानका कारण उनी राजीनामा दिनैपर्ने दबाबमा थिइन्।
‘गल्ती गर्ने महरा, सजाय पाउने म?’ भन्दै उनले उपसभामुखकै रुपमा संसदबाट बिदाइ नहुने अडान राख्दै आए पनि बहुमतप्राप्त सत्ताधारी दल नेकपाले आइतबार औपचारिक रुपमा सभामुखको रुपमा अग्निप्रसाद सापकोटालाई ल्याउने औपचारिक निर्णय गरेपछि उनी बाटो खोल्न बाध्य भइन्।
नयाँ सभामुख खोज्ने क्रममा शिवमायाले राखेको अडान नेकपाका लागि प्रियकर देखिएको थिएन नै। नेकपाका दुई शीर्ष अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालले सभामुखको उम्मेदवार चयन अगाडि राजीनामा दिन गरेको आग्रह उनले ठाडै अस्वीकार गर्दै आएकी हुन्। जसले राजीनामा मागे तीसामु ‘मैले किन राजीनामा दिने?, अनि ‘म किन अयोग्य’ भन्ने गहकिलो प्रश्नको प्रहार गर्दै आए पनि उनले चित्तबुझ्दो जवाफ भने पाएकी थिइनन्। उनले प्रतिनिधि सभामा दिएको बिदाइ मन्तव्यमा पनि त्यस्तो छनक देखिन्थ्यो।
दलीय अंक गणित निर्णायक हुने भएकाले बहुमतप्राप्त दलले सभामुखका लागि नयाँ उम्मेदवारको चयन गरेसँगै राजीनामा दिनुको अर्को विकल्प उनीसँग थिएन। राजीनामा दिन राजी पनि भइन्। तर जाँदाजाँदै उनले आफ्नो बिदाइ सम्बोधन र प्रतिक्रियामार्फत दलहरुको समावेशी र महिला अधिकारप्रतिको प्रतिवद्धता र व्यवहारलाई नङ्ग्याउन कुनै कसर बाँकी राखिनन्।
दलको शीर्ष नेतृत्वमा रहेकाहरु लैङ्गिक रुपमा कति विभेदकारी छन् भन्ने पुष्टिका लागि उनले शब्दको कन्जुस्याईं नगरी चेतावनी दिइन्, ‘लोकतन्त्र र खुला समाजमा हामीले गर्ने हरेक निर्णयहरु जनताको सूक्ष्म निगरानीमा रहेका हुन्छन्। तिनको औचित्यको परीक्षा समयको कसीमा घोटिएर भई नै रहेको हुन्छ।’
उनले दलका नेताहरुको बोलीमा मात्र समावेशिता रहेको तर व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्न उनीहरु नै बाधक रहेको पुष्टिका लागि आफैंलाई उदाहरणका रुपमा प्रस्तुत गरिन्। लिखित सम्बोधनका अधिकांश समय ‘मैले किन राजिनामा नदिई बसें’ भन्ने प्रष्टीकरणले भरिए पनि बाहिँरिदाबाहिरिँदै सञ्चारकर्मीमाझ उनले ‘मैले बाजी मारें’ भन्दै 'विजय मुड' देखाउँदै लडाईं जितेको घोषणा गरिन्।
संवैधानिक प्रक्रियाको साख जोगाउँदै दलीय प्रभावबाट मुक्त राख्न आफूले गरेको प्रयासमा जित भए पनि सभामुखका लागि राखेको अडान पूरा हुन नसक्नुको कारणबारे उनको निष्कर्ष रह्यो, ‘पितृसत्ता संस्थागत भएकाले सकिनँ।’
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1700232974.jpg)
-1786602170.png)
