रसुवा- आफ्नै ठाउँमा कामदारको अभाव भएपछि बाहिरी जिल्लाबाट कामदार भित्र्याउनुपर्ने हुन्छ। तर यो बाध्यता हटाउने सहज उपाय अर्मपर्मलाई लिइन्छ। पालो मिलाएर काम गरिने व्यवस्था नै अर्मपर्म हो।
यही अर्मपर्ममार्फत रसुवा उत्तरगयाका बासिन्दाले गतिलो उहादरण पेस गरेका छन्।
कामदार नपाएर घर बनाउने काम रोक्नुभन्दा प्राविधिकको सल्लाह लिँदै आलोपालो गरी घर बनाउन सकिने उदाहरण रसुवाको उत्तरगया गाउँपालिका वडा नं ३ ठूलोगाउँ र पैरेका भूकम्प प्रभावितले प्रस्तुत गरेका हुन्।
विनाशकारी भूकम्पले पुर्याएको क्षतिपछि पुनःनिर्माणले गति लिइरहेको समयमा रसुवाको उत्तरगयास्थित ठूलोगाउँ र पैरेका भूकम्प प्रभावितहरु आफ्नै मेहनतले आवास पुनःनिर्माणमा लागेका छन्। पुस्तौंदेखि चल्दै आएको पर्म परम्परा हराउँदै गएको समयमा भूकम्पपश्चात् समुदायमा यो चलनले पुन: निरन्तरता पाउन थालेको ठुलोगाउँका पूर्णबहादुर गुरुङले बताए। 'गुरुङ समुदायमा पुर्खौंदेखि जे काम गर्दा पनि अर्मपर्म गर्ने चलन छ, यो बीचमा हराएको थियो,' उनी भन्छन्, 'अहिले फेरि सुरु भएको छ। घर बनाउँदा पनि ३०/३५ जना साथ पालो मिलाएर काम गर्ने गरेका छौं।'
गाउँमा कामदारको अभाव भएपछि प्राविधिकको सल्लाह अनुसार घर बनाउन थालेका प्रभावितले अर्मपर्मबाट पुननिर्माणमा कामदारको अभावमात्र हटाएका छैनन्, समुदायबीचको आपसी एकता समेत कायम गराएका छन्। पर्म प्रणालीबाट काम गर्दा लगानी कम हुनेदेखि सिप तथा क्षमता पनि आदानप्रदान हुने ठूलोगाउँका इन्द्रबहादुर विश्वकर्मा बताउँछन्। 'घर बनाउनका लागि रकम धेरै लाग्ने हुँदा एकआपसमा कामहरु साट्दै सिक्दै-सिकाउँदै घर बनाइरहेका छौँ,' उनले भने, 'मिलेर काम गर्दा सजिलो हुदो रहेछ।'
ठूलोगाउँका भूकम्प प्रभावितले डेढ वर्षअघिदेखि समूह नै गठन गरी पर्म प्रणालीमार्फत एकपछि अर्कोको घर पुननिर्माणमा जुटिरहेका छन्। नेपाल रेडक्रस सोसाइटीको सहयोगमा यहाँ रहेका २७२ जना अर्धदक्ष कामदार दक्ष हुँदै अहिले डकर्मीका रुपमा सक्रिय छन्।
सिकर्मी र डकर्मीको तालिम लिएर दक्षता प्रदान गरेसँगै ठूलोगाउँमा अहिले १८ वटा समूह गठन गरिएको छ। यो समूह पर्म विधि सञ्चालनमै केन्द्रित छ।
तीन समूहमा महिला मात्र आबद्ध रहेका छन्। समुहमा आबद्ध भएकाहरु एक अर्कोको घर बनाउन अपनाउँदै आएको आलोपालो काम गराइमा महिलाहरु पुरुष सरह सक्रिय छन्।
यसअघि बालुवा, सिमेन्ट, इँटा लगायतका मजदुरी गर्दै आएका महिलाहरु रेडक्रसले दिएको तालिमको सहयोगमा पुरुषसँगै घरको जग खन्नेदेखि गारो लगाउने काममा जुटिरहेको उत्तरगया गाउँपालिका वडा नं ३ पैरेगाउँकी सुष्मा घलेले बताइन्। 'हामी महिलापुरुष मिलेर घर बनाइरहेका छौँ,' उनले भनिन्, 'महिला पनि पुरुषहरुले जस्तै गारो लगाउने, सिमेन्ट घोल्ने गरिरहेका छौँ।'
सरकारी तथ्याङ्क अनुसार भूकम्पबाट अति प्रभावित र पहिरोले बस्तीसमेत जोखिममा परेको साबिक ठूलोगाँउमा ४४३ घर पुननिर्माण गर्नुपर्ने देखिएको छ। जसमध्ये अहिलेसम्म ३१० परिवारले पर्ममार्फत घर निर्माण सम्पन्न गरिसकेका छन्। २८८ परिवारले तेस्रो किस्ताबापत पाउने सरकारी अनुदान पनि लिइसकेको छन्।
आवास निर्माणको लागि नेपाल सरकारले प्रदान गर्ने अनुदान रकम रेडक्रसमार्फत उपलब्ध गराइएको छ।
निर्माणाधीन र निर्माण सुरु गर्न लागिएको घरको पुननिर्माणमा घडेरी सम्याउने, जग खन्ने निर्माणस्थलसम्म निर्माण सामग्री पुर्याउने काम पर्ममार्फत चलिरहेको छ। यो प्रणालीले सामाजिक एकता र सहिष्णुतालाई बलियो बनाउँदै विपद्का समयमा समुदाय एकजुट भई सामना गर्ने, धैर्य गर्ने र पुननिर्माणमा एकजुट हुन समेत प्रेरित गर्दै आएको छ।
हराउँदै गएको पर्म विधि अहिले पुन: व्यवहारमा आएसँगै आफूहरुमा उत्साह र जागरुकता ल्याएको नेपाल रेडक्रस सोसाइटी जिल्ला शाखा रसुवाका सहायक प्रशिक्षक गौरव सापकोटाले बताए। 'मेरो घर बलियो बनाउनुपर्छ भन्नेहरुले अरुको घर पनि बलियो बनाउनुपर्छ भन्ने भावना जागेको छ,' उनी भन्छन्, 'सबैले सामाजिक एकता राखेर अर्मपर्म गर्दै काम गर्ने हो भने पुननिर्माणले गति लिनेछ।'
युवाहरु रोजगारीका लागि विदेशिएपछि अन्य स्थानमा कामदारको अभाव चर्कंदै गए पनि यहाँ भने महिला र पुरुष एकै समूहमा आबद्ध भई पर्म विधिमार्फत घर बनाउन देखिएको व्यस्तताले सामूहिकतामा शक्ति हुन्छ भन्ने अनुपम उदाहरण देखिएको छ।
भौगोलिक रुपमा विकटता मात्र होइन आर्थिक, शैक्षिक तथा सामाजिक रुपमा समेत कमजोर क्षेत्र रहेको ठूलोगाँउ र पैरेगाँउका बासिन्दाले भूकम्पपछिको पुननिर्माणमा हराउँदै र मासिँदै गएको पर्म विधि अन्य गाउँका लागि समेत प्रेरणा बन्न पुगेको छ।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1786602170.png)
