रसुवा– रसुवाको आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका १ हाकुमा भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणले गति लिएको छ। गत भदौमा ठुलोहाकु र हाकुबेशीमा अनुदान सम्झौता भएसँगै भूकम्पपछिको पुननिर्माणले गति लिएको हो। सडक सञ्जालले नजोडिएको हाकुमा साँघुरो बाटोबाट रड, काठ, सिमेन्ट, बालुवा लगायतका सामग्री ढुवानी गरी पुनर्निर्माणको काम धमाधम भइरहेको हाकुका उत्तम तामाङले बताए।
उनले भने, ‘अहिलेसम्म हाम्रो गाउँमा सडक पुगेको छैन। त्यसमा पनि साँघुरो बाटोबाटै भए पनि घर बनाउने सामानहरु ल्याई धमाधम काम भइरहेको छ।’
आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका १ मा पर्ने ठूलोहाकु र हाकुबेसीमा तीन सय ६२ लाभग्राही छन्। ती सबैसँग अनुदान सम्झौता भइसकेको छ। अनुदान सम्झौता भएर घर निर्माण गरेका लाभग्राहीमध्ये ३८ जनाको दोस्रो किस्ताका लागि सिफारिस भएको असिस्टेन्ट सव–इञ्जिनियर छत्रबहादुर शाहीले बताए।
उनले भने ‘दुई जनाको अनुदान बापतको तेस्रो किस्ताको रकम पाउनका लागि सिफारिस भएको छ।’
खच्चरबाट निर्माण सामग्रीको ढुवानी
जिल्लाको ठूलोहाकु र हाकुबेशीमा भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणले गति लिएसँगै भूकम्पपीडितहरु यतिबेला निर्माण सामग्रीको ढुवानीमा व्यस्त देखिएका छन्। सडक सञ्जालले नजोडिएको हाकुबाट ६ घन्टाभन्दा बढीको पैदल यात्रा गरी खच्चरबाट निर्माण सामग्रीको ढुवानी भइरहेको छ। सडक सञ्जालले नजोडिएको उक्त क्षेत्रमा सामग्री ढुवानीको लागि खच्चरको विकल्प नभएको हाकुका स्थानीय सण्डु तामाङले बताए।
उनले भने, ‘हाम्रो यहाँ त दैनिक उपभोग्य सामग्री तथा अहिले भइरहेको पुनर्निर्माणका लागि सिमेन्ट र बालुवा बोक्न खच्चरको प्रयोग हुने गरेको छ। काठ र रडको लम्बाइ लामो हुने भएकाले यी सामग्री खच्चरले बोक्न सक्दैन तर अरु सामान गाउँ लानका लागि खच्चरको नै प्रयोग हुन्छ।’
सदरमुकाम धुन्चेबाट करिब ६ घन्टाको पैदलयात्रापछि पुगिने हाकुमा पुग्न जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ। हाकु पुग्न बाटोमा दुई स्थान अति जोखिम रहँदा निर्माण सामग्री लैजान समस्या हुने गरेको हाकुका उत्तम तामाङले बताए।
‘धुन्चेबाट घर बनाउने सामान गाउँमा लैजाँदा घर नपुगिने पो हो कि भन्ने डर लाग्छ, रड बोकेर जाँदा अलिकति दायाँबायाँ भयो भने सीधै खोलामा पुगिन्छ’, उनले भने।
ढुवानीमा चर्को मूल्य तिर्नुपर्ने
भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणका लागि खच्चरबाट ढुवानी गर्दा चर्को मुल्य तिर्नुपरेको स्थानीयहरुले बताएका छन्। निर्माण सामग्रीको खरिदभन्दा ढुवानी बढी भएको हाकुका भूकम्प पीडित रामबहादुर तामाङले बताए।
उनले भने, ‘केही दिनअघिदेखि घर निर्माण गर्न सुरु गरेको छु,घर बनाउन रड पनि किनिसकेको छु। एक मुठा रडको ११ हजार ५ सय पर्यो, गाउँमा पुर्याउँदा करिब १७ हजार लाग्ने देखिन्छ।’
घर निर्माणका लागि सामान खरिदभन्दा ढुवानीमा बढी मूल्य तिर्नुपरेपछि भूकम्पप्रतिरोधी आवास निर्माणका लागि खर्चिलो भएको भन्दै स्थानीयहरु चिन्तित भएका छन्।
भूकम्प प्रभावित बुद्ध तामाङले भने, ‘सामान किन्न भन्दा ढुवानी गरेर लैजान बढी पैसा तिर्नुपर्नेछ। हुने-खानेले त लगेर बनाउलान्, हामी जस्तो नसक्नेले अब कसरी घर बनाउने होला? सरकारले दिएको पैसाले त पुग्दै पुग्दैन।’
त्यसैगरी प्रतिबोरा एक हजार ५० रुपैयाँ परेको सिमेन्ट हाकु पुर्याउँदा १ हजार ७ सय ५० रुपैयाँ पर्ने हाकुका याङजेन तामाङले बताइन्। स्थानीय स्रोत–साधनको प्रयोग गरेर भूकम्पप्रतिरोधी घर निर्माण गर्न सकिने भए पनि अन्य सामग्रीभन्दा ती सामग्री महँगो पर्न जाँदा पीडितले रड, सिमेन्ट र बालुवाको प्रयोग गरिएको उनको भनाइ छ।
उनले भनिन्, ‘हाकुबेसीमा काठ ल्याउनभन्दा रड ल्याउन सस्तो पर्छ, ठूलोहाकुबाट हाकुबेशीसम्म एउटा टिम्बा काठ ल्याएको तीन हजार पर्छ, अनि कसरी बनाउन सक्नु?’
कामदार अभाव
भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणले गति लिन थालेसँगै हाकुमा दक्ष कामदारको अभाव भएको छ। कामदारको अभाव देखिन थालेसँगै निजी आवास निर्माणमा सुुस्तता हुन सक्ने देखिएको छ।
दक्ष जनशक्तिको अभाव, ढुवानीको समस्या र निर्माण सामग्रीको अभाव लगायतको समस्यामा रहेको आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका–१ का वडाध्यक्ष निमादिण्डु तामाङले बताए। हाकुका भूकम्पपीडितमध्ये चैत मसान्तसम्ममा करिब डेढ सय लाभग्राहीले मात्र दोस्रो किस्ता बुझ्न सक्ने देखिएको असिस्टेन्ट सव–इञ्जिनियर शाहीको भनाइ छ।
जोखिममा रहेको बस्ती भन्दै लामो समयसम्म अनुदान सम्झौता हुन नसकेको हाकुमा भदौमा मात्र अनुदान सम्झौता भएसँगै पीडितहरुले निजी आवास निर्माणलाई जोड दिएका थिए।
नेपाललाइभमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो,
सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई nepallivenews@gmail.com मा
पठाउनु होला।
-1764146706.png)
